Astım Krizinde İlk Yardım

Astım krizi nasıl önlenir? Belirtileri ve acil müdahale yöntemleri

Astım Krizinde İlk Yardım

Astım krizi ya da astım atağı, solunum yollarınızın etrafındaki kasların sıkışması (bronkospazm) nedeniyle oluşan astım belirtilerinin ani şekilde kötüleşmesidir.

Astım krizi sırasında, solunum yolları duvarı da şişer veya iltihaplanır. Bunun sonucunda normalden daha fazla balgam oluşur.

Bu faktörlerin tümü, solunum güçlüğü, hırıltılı solunum, öksürük, nefes darlığı ve günlük aktivitelerde zorlanma gibi semptomlara neden olur.

Bir astım krizini kontrol altına alabilmenin anahtarı, kriz belirtilerini tanımak ve tedavi etmektir. Önceden doktorunuzla birlikte bir tedavi planı oluşturmak bu açıdan önemlidir. Tedavi planınız, astımınız kötüye gittiğinde ne yapacağınızı ve astım kriziyle nasıl başa çıkacağınızı kapsamalıdır.

Astım krizini ne tetikler?

Eğer bağışıklık sisteminiz zayıfsa, belirli tetikleyicilere maruz kaldığınızda solunum yollarınızda iltihaplanma veya şişme oluşabilir. Astım tetikleyicileri kişiden kişiye göre değişir. Yaygın astım krizi tetikleyicileri şunlardır:

  • Polen, evcil hayvanlar, küf ve toz akarları
  • Üst solunum yolu enfeksiyonları
  • Tütün ve sigara dumanı
  • Soğuk ve kuru havanın teneffüs edilmesi
  • Gastroözofageal reflü hastalığı (GERD)
  • Stres ve anksiyete gibi gerilim yaratan durumlar

Astım nedir? Nasıl tedavi edilir? Hastalar için faydalı öneriler

Astım krizi belirtileri

  • Nefes alıp verirken şiddetli hırıltı
  • Kesilmeyen öksürük
  • Çok hızlı solunum
  • Göğüste sıkışma veya basınç
  • Boyun ve göğüs kaslarında sıkışma
  • Konuşma zorluğu
  • Kaygı veya panik hissetme
  • Yüzde solgunluk
  • Dudak ya da tırnaklarda morarma
  • İlaçlarınızı kullanmanıza rağmen kötüleşen belirtiler

Bu belirtiler her zaman aniden ortaya çıkmaz. Genellikle birkaç saat veya gün içerisinde yavaş yavaş oluşurlar.

Astım krizi nasıl önlenir?

Astım krizini önlemek için öncelikle erken uyarı işaretlerini iyi tanımak önemlidir. Erken uyarı işaretleri, astım atağının hemen öncesinde veya başlangıcında meydana gelen değişikliklerdir.

Bu değişiklikler, iyi bilinen astım semptomlarından önce başlar ve astımınızın kötüleşmeye başladığını gösteren ön işaretlerdir. Genel olarak, bu erken astım krizi semptomları günlük aktivitelerinizi sürdürmenizi engelleyecek kadar şiddetli değildir.

Ancak bu belirtileri fark ederek, bir astım krizini durdurabilir ya da daha da kötüye gitmesini engelleyebilirsiniz. Astım krizinin erken uyarı işaretleri şunlardır:

  • Özellikle geceleri sıkça yaşanan öksürük
  • Nefesin kolayca kesilmesi veya nefes darlığı
  • Egzersiz yaparken çok yorgun veya güçsüz hissetmek
  • Egzersiz sırasında ya da sonrasında hırıltı ya da öksürük (egzersize bağlı astım)
  • Yorgunluk hissetmek, kolayca üzülmek, huysuz ya da karamsar bir ruh halinde olmak
  • Bir tepe akış ölçerde ölçülen akciğer fonksiyonundaki azalmalar veya değişiklikler
  • Hapşırma, burun akıntısı, öksürük, burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı ve baş ağrısı gibi soğuk algınlığı veya alerji belirtileri yaşamak
  • Gece astımı nedeniyle uyku problemi yaşamak

Bir astım atağının şiddeti hızla artabilir, bu nedenle bunları fark ettiğinizde bu semptomları hemen tedavi etmek önemlidir.

Astım krizine ilk müdahale nasıl olmalı?

  • Sakin olmanız ve doktorunuzun reçete ettiği ilaçları kullanmanız önemlidir. Doktorunuzla birlikte hazırladığınız güncel bir astım krizi eylem planı, semptomlar ortaya çıktığında tedaviye rehberlik etmek için her zaman hazır bulunmalıdır.
  • Astım ataklarını gerektiğinde tedavi etmek için sıklıkla bir inhalasyon cihazı ile verilen hızlı-rahatlama ilaçları kullanılır. Bunlar kısa etkili, hızlı tedavi sağlayan beta2-agonist ve antikolinerjik bronkodilatörlerdir. Bu ilaçlar hava yolu kaslarını gevşetir. İnhalerin iki ila altı nefes alınması gerekebilir. Küçük çocuklar ve inhalerlerle ilgili sorun yaşayanlar nebülizör kullanabilirler. 20 dakika sonra gerekirse tedaviyi tekrarlanabilir.
  • Konuşma zorluğu gibi şiddetli semptomlara sahip bir astım krizi geçiriyorsanız, nefes almakta zorlanacağınız için, ilk adım olarak hızlı etkili ilaç kullanın. Ancak ilacın işe yaramasını beklemek yerine, ya bir doktorun ofisine ya da acil servise gidin. İlk tedaviden sonra hırıltı ve nefes alma zorluğu devam ederse, aynı gün içinde mutlaka tıbbi müdahale gerekecektir.
  • Doktorunuz, astım krizinden sonra bir veya iki gün boyunca her üç ila dört saatte bir hızlı etkili ilaç kullanmaya devam etmenizi tavsiye edebilir. Ayrıca kısa bir süre oral kortikosteroid ilacı almanız gerekebilir.



Devam eden astım krizi için acil servise giderseniz, astımınızı derhal kontrol altına almak için aşağıdaki ilaçlara ihtiyacınız olacaktır:

  • Albuterol (ProAir HFA, Proventil HFA, Ventolin HFA, diğerleri) gibi kısa etkili beta agonistleri: Bunlar, hızlı etkili inhalerinizdekilerle aynı ilaçlardır. Nebülizör kullanmanız gerekebilir. Bu makine ile ilacı akciğerlerinizin içine duman gibi çekebilirsiniz.
  • Oral kortikosteroidler: Hap formunda alındığında, bu ilaçlar akciğer inflamasyonunu azaltmaya ve astım semptomlarınızı kontrol altına almaya yardımcı olur. Kortikosteroidler, intravenöz (damar yolu) yöntemle, genelde kusma veya solunum yetmezliği belirtileri yaşayan hastalara verilir.
  • Ipratropium (Atrovent): Ipratropium bazen ciddi bir astım atağını tedavi etmek için özellikle de albuterol tam olarak etkili değilse bronkodilatatör olarak kullanılır.
  • Entübasyon, mekanik ventilasyon ve oksijen: Eğer astım kriziniz yaşamınızı tehdit ediyorsa, doktorunuz üst solunum yolunuza bir solunum tüpü yerleştirebilir. Akciğerinize oksijen pompalayan bu araç yardımıyla, doktorunuzun astımınızı kontrol altına almak için size ilaç verirken nefes almanız kolaylaşacaktır.

Astım belirtileriniz düzeldikten sonra, başka bir astım atağınız olmadığından emin olunması için acil serviste birkaç saat veya daha uzun süre kalmanız gerekebilir. Astımınız yeterince kontrol altına alındığında eve gidebilirsiniz.

Astım krizini önlemek istiyorsanız, en önemli adımlardan biri tetikleyici etkiye sahip risklerinizi önlemektir.

  • Tetikleyicilerinizi öğrenin: Eğer astım krizlerinizin başlangıç sebebi dış tetikleyici unsurlarsa, onlara maruz kalma olasılığınızı en aza indirmeyi öğrenmeniz gerekmektedir.
  • Alerji testi yaptırın: Alerji testleri herhangi bir alerjik tetikleyiciyi tanımlamaya yardımcı olabilir.
  • Ellerinizi sık yıkayın: Ellerinizi sık sık yıkamak, soğuk algınlığı virüsüne yakalanma riskinizi azaltır.
  • Yüzünüzü sıcak tutun: Eğer astımınız soğukta egzersiz yaparken tetikleniyorsa, ısınana kadar yüzünüzü bir maske ya da eşarp ile örtün.

Kaynaklar: 1- What Is an Asthma Attack? 2- Asthma attack, 3- Symptoms of an asthma attack

Источник: //www.medikalakademi.com.tr/astim-krizi-esnasinda-yapilmasi-gerekenler/

Astım Krizi Geçiren Hasta İçin Yapılabilecek İlk Yardım Adımları

Astım Krizinde İlk Yardım

Astım krizi akciğere hava taşıyan kanalların ani bir şekilde çeşitli sebepler ile birlikte tıkanması durumudur. Astım krizi geçiren bir hasta için ilk yardım hayati önem taşımaktadır. Peki nelere dikkat edilmelidir?

Astım Krizi Belirtileri

Astım genellikle kronik seyrede yani hastaların hayat boyu mücadele etmek zorunda kaldıkları bir nefes yolu hastalığıdır. Hastalık genellikle nöbetler halinde seyreder.

Bu nöbetler esnasında kişinin akciğerlerine hava taşıyan kanallar yani bronşlar kasılır, daralır veya iltihap nedeniyle kapanabilir. Bu ataklar genellikle tetikleyici etkenlerle birlikte ani olarak seyredebilir.

Atak sırasında hastaların ve yakınlarının bilinçli davranması, hastalığın ani nöbetlerine karşı hazırlıklı olması önemlidir. 

Hastalar astım krizi sırasında nefes alımından ziyade nefes verirken zorluk yaşarlar. Bu durum ile birlikte hastanın oksijensiz kalması ölüm ile bile sonuçlanabilir. Bu nedenle kriz sırasında hastanın panik yapmaması ve daha da önemlisi çevresindeki kişilerin doğru müdahalede bulunması hayati önem taşımaktadır. 

Bu hastalık her yaşta ortaya çıkabilmektedir. Hastalıkla mücadele eden bireylerin ve çocuklarında bu hastalık olan ebeveynlerin hastalığı iyice araştırmaları ve yaşamlarını bu hastalığa göre şekillendirmeleri gerekmektedir. Aksi halde ani kriz ataklarında bilinçsiz bir müdahale hastanın yaşamına mal olabilir.

Astım krizi sırasında hasta oksijen eksikliğine bağlı olarak panik atak geçirebilir, nefes yollarındaki daralma tamamen tıkanıklığa dönüşebilir ve bu durumda hastanın solunumu duracağından bilinç kaybı veya ölüm gibi sonuçlar ortaya çıkabilir.

Bu nedenle hastaların düzenli doktor kontrollerini aksatmamaları ve bu kontroller neticesinde doktorun nefes yollarını açması için verdiği ilaçları düzenli olarak kullanarak krizi tetikleyici unsurlardan kaçınmaları önem teşkil etmektedir.

Astım krizi sırasında görülen en yaygın belirti nefes darlığı ile birlikte seyreden öksürüktür. Hasta yeterince nefes alamadığı için konuşma güçlüğü de çekecektir. Buna ek olarak terleme, nefes alış verişte ritm bozukluğu ve kalp ritminde artış da gözlemlenebilir.

Bununla birlikte krizin şiddetine bağlı olarak oksijen yetersizliği sebebiyle morarma da görülebilir. Bu aşama ağır astım hastalarında görülmektedir ve bu aşamayla birlikte bilinç kaybı da seyredebilmektedir. 

Krizi Tetikleyen Unsurlar

Astım ile mücadele eden hastaların ani krizlere karşı hazırlıklı olmaları krizi az hasarla atlatabilmeleri için oldukça önemlidir.

Bu nedenle krizi tetikleyen faktörleri ve sebepleri iyi analiz etmesi ve tetikleyecek faktörlerden uzak durması gerekmektedir. Hastanın bilinçli davranması kriz riskini oldukça azaltabilmektedir.

Krizler her zaman için hayati risk taşımasa da hastanın vücudunun oksijensiz kalması organlara ciddi zararlar verebilmektedir. Bu nedenle tetikleyici unsurlardan kaçınmak riski azaltacaktır. 

Astım krizleri genellikle kronik tipteki astım hastalarında görülmektedir. Ancak alerjik astımı olan hastalarında ilerleyen evrelerde kronikleşmesi ve bu krizlere maruz kalması mümkündür. Bu atakların en yaygın sebeplerinden biri de hastaların kontrolleri aksatması sonucunda yeterli olmayan dozlarda ilaçlara devam etmeleridir. 

Aniden gelen atakların başlıca nedenleri uygun olmayan hava koşullarına maruz kalmaktır. Bunun yanı sıra sigara kullanımı veya pasif içici konumunda olan hastalarda bu risk grubundadır.

Buna ek olarak hava kirliliğine maruz kalınması, tozlu ortamların solunması, egzoz dumanı veya karbonmonoksit gibi gazlar, egzersiz ve solunum yolu enfeksiyonları da tetikleyen faktörler arasındadır. Bunun yanı sıra bu atakların psikolojik etkenler ile de tetiklenebileceği unutulmamalıdır.

Hastanın aniden korku, endişe gibi duygu geçişlerine maruz kalması atakları tetikleyebilmektedir. Özellikle kapalı alan fobisi olan veya panik atak olan hastalarda bu durum sık sık gözlemlenebilmektedir. Bilinçsizce kullanılan bazı ilaçların da bu atakları tetikleme riski vardır.

Kardiyovasküler veya kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan hastaların özellikle dikkat etmeleri gerekmektedir. Bu hastaların geçireceği bir kriz hayati teh oluşturabilir. 

Astım Krizi Geçiren Hastaya İlk Müdahale

Astım krizi sırasında hastanın ve hastanın etrafında bulunan kişilerin bilinçli davranabilmesi ve sakin olabilmesi oldukça önemlidir. Hastayı panikletmemek ve sakin kalmasını sağlamak hayati riski ortadan kaldırabilmek için en önemli uygulamadır.

Unutulmamalıdır ki ilk yardım hastanın durumunu stabil hale getirebilmek ve hayati riskleri ortadan kaldırmak adına yapılan ilaçsız müdahaleleri kapsayan bir uygulamadır. Bu nedenle hastaya ilk yardım uygulandıktan sonra mutlaka hekim tarafından tedavi altına alınmalıdır.

 

Hastaya ilk yardım sırasında ilaç ile müdahale edilmesi oldukça risklidir. Örneğin; bilinçsizce sedatif bir ilaç verilmesi solunum yetmezliğini arttıracaktır. Buna ek olarak mukolitik ilaçlar ile de hastanın öksürüğü tetiklenecektir. 

İl yardım aşamasında öncelikle hastanın rahat nefes alabilmesini sağlamak için uygun koşullar sağlanmalıdır. Hastanın etrafında kalabalık oluşması önlenmeli, ortamda krizi tetikleyici bir hava ortamı varsa havalandırılmalı veya krizin şiddetine bağlı olarak hasta o ortamdan uzaklaştırılmalıdır.

Öncelikle geçirilen nefes darlığının astım krizi olduğundan emin olmak adına hastanın nefes borusunu tıkayan yabancı bir cisim olup olmadığı kontrol edilmelidir. Bunun ardından nefes alımını güçleştirebilecek sıkı yaka veya kemer gibi materyaller gevşetilmelidir. Hastanın nefes alışını kolaylaştırmak adına oturur pozisyona getirilmesi gerekir.

Bayılma, morarma veya soğuk terleme gibi belirtiler ile birlikte seyrettiği durumlarda vakit kaybetmeden ambulans aranmalıdır. 

İlk Müdahale Sonrası Tedavi

Kriz sırasında ilk müdahalenin ardından vakit kaybetmeden hasta sağlık ekiplerine ulaştırılmalıdır. Uygulanacak tedavi hastanın yaşına, kilosuna ve krizin şiddetine bağlı olarak değişkenlik gösterecektir.

Özellikle hamilelikte geçirilebilecek bir krizde hem annenin hem bebeğin hayatı risk altında olacağından uygulanacak tedavi farklılık gösterecektir. Tedavide ilk aşama krizin şiddetine ve hastanın yaşına bağlı olarak oksijen tedavisidir.

Hayati teh oluşturacak boyuttaki krizlerde hastanın niteliğine bağlı olarak salbutamol uygulanacaktır. Solunumun durması halinde hastanın vakit kaybedilmeden entübe edilip yoğun bakıma alınması gerekir. 

Kaynaklar

(Sizin oyunuz ilk olsun)
Loading…

Источник: //akciger.info/astim-krizi.html

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.