Ateroskleroz (Damar Sertliği) Nedir? Belirtileri, Tedavisi, Nedeni

Ateroskleroz (damar sertliği) nedir? Neden olur? Belirtileri ve tedavisi

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Nedir? Belirtileri, Tedavisi, Nedeni

Kolesterol nedir? Neden yükselir? Tedavisi ve iyi gelen yiyecekler

Ateroskleroz oluşum aşamaları

Atardamar duvarı birkaç tabakadan oluşur. Bu tabakalardan en içte olanı endotel (iç tabaka) olarak adlandırılır. Düzgün ve devamlı bir yapısı vardır. Ateroskleroz bu tabaka hasar gördüğünde başlar.

Damar duvarı hasarlanınca bazı beyaz kan hücreleri aktifleşir ve atardamar duvarının içine doğru hareket eder.

Endotel tabakası içinde bu hücreler daha çok kolesterol ve yağlı materyalden oluşan köpüklü hücrelere dönüşürler.

Zamanla orta tabakada bulunan düz kas hücreleri de endotel tabakasının içine doğru yönelir ve orada birikirler. Ayrıca hücre artıkları, kolesterol kristalleri ve kalsiyum da iç tabakada birikirler. Bu yağ yüklü hücreler, düz kas hücreleri ve diğer materyallerden oluşan düzensiz birikim “aterosklerotik plak” olarak adlandırılır.

Ateroskleroz nedenleri

  • Ailede erken ateroskleroz gelişen kişiler olması (genetik)
  • İleri yaş
  • Erkek olmak
  • Sigara kullanımı
  • Kandaki yüksek kolesterol seviyesi
  • Hipertansiyon (Yüksek kan basıncı)
  • Diyabet (Şeker hastalığı)
  • Obezite (Şişmanlık)
  • Hareketsiz yaşam şekli
  • Yeterli meyve ve sebze tüketmeme
  • Aşırı miktarda alkol tüketimi

Şeker hastalığı (diyabet) nedir? Belirtileri ve tedavisi

Ateroskleroz çocukluk çağında başlar. Çoğu zaman plak parçalanmadan veya kan akışını tamamen tıkamadan herhangi bir belirti vermez. Belirtiler etkilenen damara göre değişir.

Karotis damarı kanı beyne taşır. Burada kan akımının azalması sonucu görülen belirtiler şunlardır:

  • Felç
  • Güçsüzlük
  • Baş ağrısı
  • Yüz felci
  • Konuşma güçlüğü
  • Dengesizlik
  • Görme kaybı
  • Baş dönmesi

Koroner damar (kalp damarları) sertliği belirtileri

  • Kalp krizi
  • Göğüs ağrısı
  • Fenalaşma hissi
  • Terleme
  • Kusma
  • Aşırı panik
  • Öksürük

Renal damar (böbrek damarı) sertliği belirtileri

  • Ellerde ve ayaklarda şişlik
  • Yüksek tansiyon
  • İştah kaybı
  • Böbrek yetmezliği

Periferik damar (bacak ve kol damarları) sertliği belirtileri

  • Kol ve bacaklarda güçsüzlük
  • Hareket esnasında ağrı
  • Kol ve bacaklarda ısı kaybı, soğukluk
  • Parmaklarda morarma ve yaralar

Ateroskleroz risk grubunda olan bireyler erken teşhis için mutlaka düzenli kontrollerini yaptırmalıdırlar. Ateroskleroz başlangıç aşamasında fazla belirti vermeyen bir hastalıktır.

Emboli nedir? Neden olur? Belirtileri ve tedavi yöntemleri

Tıbbı öykü

Sigara içen, aşırı kilosu olan, şeker hastalığı, yüksek tansiyonu olan kişilerde damar sertleşmesi riski daha yüksektir. Doğru teşhis için kişilerin ne kadar sigara içtiği ya da ailede görülen kalp hastalıklarıyla ilgili doktora doğru bilgi vermesi çok önemlidir. Eğer şüphelenilen bir durum varsa doktor diğer tanı yöntemlerine başvuracaktır.

  • Hastanın ilk olarak tansiyonu ölçülür. Boy ve kilosu ölçülerek vücut kitle indeksi belirlenir. Tansiyonu yüksek olan ve vücut kitle indeksi yüksek olan hastalarda damar sertliği gelişme riski daha yüksektir.
  • Doktor hastanın şikayetine göre şüphelendiği atardamarları steteskop aracılığıyla dinler. Bu şekilde bozulmuş kan akışına bağlı oluşan “üfürüm” duyulabilir. Bu sesin duyulması plağın kan akışını tıkadığını düşündürür. Damarlar muayene edildiğinde çok zayıf nabız alınabilir. Bazen algılanabilir bir nabız olmayabilir. Sonrasında buna yönelik görüntüleme yöntemlerine başvurulur.
  • Kan akışının kısıtlandığı yerlerde iyileşmeyen yaralar varsa bu yaralar ateroskleroz açısından da değerlendirilir.

Anjiyo nedir? Nasıl yapılır, ne işe yarar? Riskleri nelerdir?

Görüntüleme testleri

  • Elektrokardiyogram (EKG): Halk arasında kalp grafisi olarak bilinir. Kalp damarlarında ateroskleroz düşünülüyorsa EKG çekilir.
  • Ultrason: Ultrason ile atardamarlardaki kan akım hızı ve kan basıncı değerlendirilir.
  • Bilgisayarlı tomografi: Daralan ve sertleşen damarın tespit edilmesinde kullanılır.
  • Göğüs röntgeni: Göğüs röntgeninde göğsün içindeki, kalp, akciğer ve kan damarları gibi organ ve yapıların resimleri çekilerek kalp yetmezliği belirtileri ortaya çıkarılabilir.
  • Ayak bileği brakiyal indeksi: Bu testte, kanın ne kadar iyi aktığını görmek için ayak bileğindeki kan basıncı ile koldaki kan basıncı karşılaştırılır.

Kalp hastalıkları neden olur? Belirtileri, tedavisi ve korunma yöntemleri!

  • Stres testi: Bu test, kalbin fiziksel aktivite sırasında ne kadar iyi çalıştığına dair bilgi toplamak için kullanılır. Kişi bir koşu bandı üzerinde yürürken ya da egzersiz bisikleti sürerken kalp ritmi, tansiyonu ve solunumu izlenir.
  • Anjiyografi: Anjiyografide atardamarlarınızın iç kısmını göstermek için boya ve özel x ışınları kullanılır. Kateter adı verilen ince ve esnek bir tüp koldaki, kasıktaki veya boyundaki bir kan damarı içine yerleştirilir. Röntgen görüntüsünde görülebilen boya, kateterden arterlere enjekte edilir. Doktor bu yöntemle damarlardaki kan akışını görebilir. Bu test plağın arterleri bloke edip etmediğini ve boyutunu gösterebilir.

Ateroskleroz (damar sertliği) tedavisi

Ateroskleroz tedavisi ilk olarak bu hastalığın varlığını kabul ederek ve önemini kavrayarak başlar. Çünkü tedaviye uyum her hastalıkta olduğu gibi aterosklerozda da önemlidir. Damar sertliğini geri döndürecek kesin bir tedavi yoktur. Tedavinin amacı hastalığın daha kötüye gitmesini engellemektir. Ateroskleroz tedavisinde uygulanan başlıca yöntemler şunlardır:

İlaç tedavisi

Kan sulandırıcı ilaç tedavisi plak oluşumu ve kan pıhtısı oluşumunu önleyebilir. Bu şekilde kalp krizi ve felç riski azalır. Ama kan sulandırıcı ilaç tedavileri doktor tavsiyesi olmadan kullanılmamalıdır.

Kolesterolü yüksek olan kişilerde statinler (kolesterol düşürücü ilaçlar) kullanılır. Yüksek tansiyon tedavisi de antihipertansif (tansiyon düşürücü) ilaçlar ile yapılır.

Kan şekeri yüksekliği olan kişilerde de diyabete yönelik ilaç tedavisi uygulanır.

Prof. Dr. Mehdi Zoghi: Kolesterol ile ilgili kafanızda soru işaret(ler)i kalmasın

Ameliyat ile tedavi

İleri derece tıkanıklıklarda veya kalp krizi, felç geçiren kişilerde ameliyat etkili bir tedavi yöntemi olarak kullanılabilir. Ameliyat kararı hastanın durumu ve aciliyetine göre alınır.

  • Kalp anjiyosu: Kalp anjiyosu yapılarak tıkanıklığın derecesi ölçülür ve belirli kriterleri karşılayanlarda stent takılabilir.
  • Bypass ameliyatı: Kalp anjiyosu ile tedavi edilemeyen hastalarda bypass ameliyatı yapılır. Doğru seçilen hastalarda çok faydalı bir yöntemdir.
  • Karotis endarterektomi ameliyatı: Karotis damarı (şah damarı) tıkanıklıklarında gerekli olduğu durumlarda karotis damarına müdahale edilir. Gerekli durumlarda karotis damarı içine stent takılabilir. Ayrıca damar içi temizlenmesi işlemi yapılabilir.

Ateroskleroz (damar sertliği) bitkisel tedavisi

Öncelikle herhangi bir bitkisel tedavi denenmeden önce güvenlik açısından mutlaka doktor önerisi alınmalıdır. Eğer başlanacaksa doktor kontrolünde başlanmalıdır. Bazı bitkisel tedavilerin içerikleri ilaç tedavisinin (özellikle kolesterol düşürücü ilaçlar) etkisini değiştirebilir ve zararlı yan etkilere yol açabilir.

Bitkisel tedavilerin temel noktası kolesterolü ve yüksek tansiyonu düşürerek damar sertliğine etki etme şeklindedir. Öncelikle doymuş yağ asitleri içeren besinlerden uzak durulmalıdır. Zeytinyağı, ceviz, fındık, avakado ve balık yağı gibi besinler kolesterolü düşürerek aterosklerozun daha kötüye gitmesini engelleyebilir.

Kalp krizi belirtileri ve kriz anında acil müdahale yöntemleri

Ayrıca geleneksel Çin tıbbında daha fazla olarak kullanılan onlarca yiyecek ve içeceğin aterosklerozu engellediği, damarları tamamen açtığı gibi kesin ifadeler kullanılsa da Amerika Ulusal Tamamlayıcı ve İntegratif Sağlık Birimi bu tedaviler hakkında daha fazla çalışma ve kanıta ihtiyaç duyulduğunu söylemektedir.

Ateroskleroz hangi hastalıklara yol açar?

  • Anjina (göğüs ağrısı) ve kalp krizi
  • Kalp yetmezliği
  • Kalp ritim bozukluğu
  • İnme (felç)
  • Böbrek yetmezliği
  • Bacaklarda ağrı ve kramplar
  • Gangren ve iyileşmeyen yaralar

Ateroskleroz ölümcül müdür?

Aterosklerozun kendisi ölümcül değildir. Ancak ateroskleroza bağlı gelişen organ hasarlarının sonuçlarından kaynaklanan hastalıklar ölümcül olabilir. Örneğin kalp damarlarında oluşan damar sertliğine bağlı kalp krizi sonucu hasta hayatını kaybedebilir.

Ateroskleroz ve kolesterol

Kolesterol tüm hücrelerde bulunan mumsu, sarı, yağ benzeri bir maddedir. Vücudun kendi doğasında ve kırmızı et, yumurta, tereyağı gibi bazı yiyeceklerin içinde bulunur.

Kolesterol; D vitamini ve bazı hormonların oluşumunda gereklidir. Yani vücutta belli düzeylerde olması gerekir.

Ancak yüksek seviyede olması başta ateroskleroz olmak üzere pek çok hastalığa neden olabilir.

İnme (felç) nedir? Neden olur? Belirtileri ve tedavi yöntemleri

Ateroskleroz (damar sertliği) hastaları nasıl beslenmeli?

  • Hazır gıdalar, çikolata, bisküvi, poğaça gibi doymuş yağ asitleri içeren besinleri azaltın.
  • Doymamış yağ asitleri içeren ve lifli gıdalar ile beslenin. Zeytinyağı, avokado, ceviz, fındık ve balık gibi besinlerin doymamış yağ asidi içeriği fazla olduğu için ağırlıklı olarak tüketebilirsiniz.
  • Yiyeceklerdeki tuz ve şeker oranını azaltın.
  • Meyve ve sebze tüketimini arttırın.

Damar sertliğinden korunma yolları

  • Eğer risk grubunda olduğunuzu düşünüyorsanız öncelikle bir doktora başvurun ve kontrollerinizi yaptırın.
  • Sigara içmeyin ve sigara içilen ortamlarda bulunmayın: Sigara ateroskleroz için en büyük risk faktörlerinden biridir. Sigarayı bırakmak için ülkemizde hizmet veren sigara bırakma polikliniklerinden destek alabilirsiniz.
  • Sağlıklı kilonuzu koruyun: Olması gereken vücut kitle indeksi (İ) 18.5 ile 24.9 arasındadır. Daha fazla kilo ateroskleroz için yüksek risk oluşturur. Eğer fazla kiloluysanız sağlıklı kilo vermek için bir diyetisyenden yardım alabilirsiniz.
  • Sağlıklı beslenin: Omega-3, doymamış yağ asidi ve lifli gıdalar içeren kalp dostu yiyecekler ile beslenin. Doymuş yağ asitleri yerine zeytinyağını tercih edin. Trans yağlardan uzak durun.
  • Kan basıncınızı ve kolesterol seviyenizi kontrol altında tutun
  • Alkolü azaltın
  • Yaşamınızdaki stresi mümkün olduğu kadar azaltın ya da kontrol altına almaya çalışın.

Omega 3 nedir, ne işe yarar? Faydaları nelerdir, hangi gıdalarda bulunur?

  • Düzenli egzersiz yapın. Örneğin yürüyüş, ateroskleroza bağlı periferik arter hastalığının (kol ve bacak damarlarındaki sertleşme) tedavisinde önemlidir. Doktor önerileri eşliğinde bir yürüyüş programı düzenlenebilir. Egzersiz yapmak ayrıca kan basıncını düşürücü etkisi ve ağırlık kaybına katkısı nedeniyle de önemlidir. Egzersiz esnasında aşırı efordan kaçınılmalıdır. Eğer kalp damarlarındaki ateroskleroz ileri düzeyde ise aşırı efor kalp krizini tetikleyebilir.

Stent nedir, nasıl yapılır? Ne işe yarar? Riskleri nelerdir?

  • Kalp krizi ve felç gibi ciddi sorunlardan kaçınmak için doktorunuz ile işbirliği yapın.
  • Tedavi planınızın dışına çıkmayın ve doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın.
  • Kontrollerinizi ve tahlillerinizi aksatmayın.
  • Yeni veya kötüye giden belirtileriniz varsa mutlaka doktorunuza bilgi verin.
  • Aterosklerozla ilişkili bir hastalığa sahip olmak korku, endişe, depresyon ve strese neden olabilir. Doktorunuzla bu konuda konuşmak yardımcı olabilir.
  • Hastalığınız hakkında bilgi edinin. Bunun için bölgenizdeki aile hekimliği merkezlerine, halk sağlığı departmanlarına ya da hastanelere başvurabilirsiniz.
  • Aileniz ve arkadaşlarınızla yaşam tarzınızdaki değişiklikler hakkında konuşun. Size yardımcı olabilirler. Örneğin, yemek düzeni, kilo verme ya da sigarayı bırakmak için onlardan yardım isteyebilirsiniz. Ayrıca ateroskleroz, genetik geçişli olabildiği için sizin yaşam biçiminizdeki değişiklikler diğer aile üyelerinize de yardımcı olabilir.

Referanslar:1- Atherosclerosis, 2- What is atherosclerosis, 3- Atherosclerosis

Источник: https://www.medikalakademi.com.tr/ateroskleroz-damar-sertligi-nedir-neden-olur-belirtileri-ve-tedavisi/

Damar Sertliği Belirtileri, Nedenleri, İlaçları ve Tedavi

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Nedir? Belirtileri, Tedavisi, Nedeni

Sonu ölümle biten pek çok hastalığın nedeni Atardamarların duvarlarının çeşitli nedenlere ilgili olan bağ dokusuyla kaplanarak esnekliğini kaybetmesi durumuna damar sertleşmesi denilmektedir.

İçindekiler

  • Damar Sertliği
  • Nedenleri
  • Belirtileri
  • Tedavisi

Damar Sertliği

Kısaca halk tarafından damar sertliği olarak adlandırılan Ateroskleroz veya damar sertleşmesi, insan sağlığı açısından büyük riskler taşıyan ciddi bir sağlık sorunu olmaktadır.

 Atardamarlar elastikli yapıları sayesinde vücudun hareketlerine göre şekil almaktadırlar. Aterosklerozlar; içinde dolaşan kanın dolaşımını esneme ve genişlemeler yaparak düzenlerler.

Bu şekilde organlara, hücrelere ve dokulara ihtiyacı olan kanı; ihtiyacı olan sürede; ihtiyacı olan miktarda ulaştırarak vücut dengesini korur.

Damarların dolaşım sırasında duvarlarında biriken kolesterol, ve pıhtılar sonucu meydana gelen kalınlaşmaya bağlı olarak oluşan damar sertliği; arterlerin daralmasına ve kanın bu daralan arterlerin içinde akımının sınırlanmasına neden olur.

Damarlarda yaşanana sorunlar yüzünden; kanın, ihtiyacı olan organlara, gereken zamanda, ihtiyaç duydukları oranda ulaşmasına engel olunur. Damarların sertleşmesi; damar ve dolaşım sağlığını bozan durumlar arasında bulunmaktadır. Her hangi bir nedenle arter duvarlarında esnekliğini kaybederek sertleşmesine damar sertliği adı verilmektedir.

Beyin kanaması veya kalp krizine sebep olabilen damar sertliğinin zamanda fark edilerek tedavi edilmesi çoğu zaman hayati önem taşımaktadır.

Nedenleri

Sağlıklı kişilerde esnek bir yapıya sahip olan arter, vücutta bulunan kan miktarını genişleme ve daralma yaparak ayarlamaktadır. Atardamarlarda bulunan duvarlar farklı nedenlerden dolayı bağ dokusuyla kapandığında; arterler; sağlıklı dolaşım yapabilmesi için gerekli olan elastikiyetini kaybeder.

Damar duvarlarının kendi esnekliğini kaybetmesi ile oluşan sağlık sorununa damar sertleşmesi adı verilmektedir. İlerleyen yaşlarda daha sık ve yoğun bir şekilde görülen damar sertliği sebepleri kontrol edilemeyen donelere bağlı bulunmaktadır.

Genel olarak hastanın genetik durumuyla ilgili olan hastalık; tedaviye geç kalındığında sağlık açısından büyük riskler oluşturmaktadır.

Damar sertleşmesi neden olur veya damar sertleşmesi nedenlerini şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Menopoza girmek üzere olan bayanlarda nadir olsa da görülmektedir. Bayanların hormonal yapısında oluşan değişim damar sertliği nedenleri arasında bulunmaktadır.
  • Arter kapaklarında oluşan zedelenmeler
  • Yapısal Unsurlar.
  • Genetik yapıya bağlı olarak gelişebilmektedir.
  • Endokrin bozuklukları
  • Kanda bulunan lipit oranın yükselmesi
  • alınan serumdan sonra arterlerde sertlik oluşumu
  • Stres
  • Zayıf olan bünyelerde damar sertliği hastalığına yakalanma nedenleri arasındadır.
  • İlerleyen yaşa bağlı olarak arterlerin esnekliğin kaybetmesi damar sertliği oluşum nedenleri arasında yer almaktadır.
  • Yüksek tansiyon damar sertliği oluşumunda risk taşımaktadır. Hipertansiyon bu hastalığın nedenleri arasında yerini almıştır.
  • Sigara ve alkol kullanımı da hastalığın nedenleri arasında önemli yer tutmaktadır.
  • Hareketten uzak dingin yaşam
  • Düzensiz beslenme

Belirtileri

Başlangıçta kesin olarak bir belirtisi olmayan damar sertliğinin ana belirtileri hastalığın lezyonları ortaya çıkmasıyla oluşur.

Damarların iç kısmında bulunan ateromatöz adı verilen plakların damarı kapaması veya tıkaması sonucu damarlar zayıflayarak bir takım komplikasyonların ortaya çıkmaya neden olur.

Damar sertliği bazı durumlarda hastalığın ilk safhalarda tam bir belirti vermeye bilmektedir. Arterlerde bulunan kapaklarda oluşan zedelenmeler bu hastalıkta ilk safhadır.

Damar sertliği vücutta bulunan farklı organlarını; sertleşen arterlere yakınlığına göre etkileyebilmektedir.  Genel olarak beyin enfarktüsü, kalp enfarktüsü,  beyin kanaması, kangren gibi hastalıkların ana nedeni ateroskleroz olmaktadır.

Peki arter sertliği belirtileri nelerdir veya damar sertleşmesi nasıl anlaşılır? Damar sertleşmesi belirtilerini şu şekilde sıralayabiliriz:

Damar Sertliğinin Belirtileri

  • Kalp ritminde olan bozukluk
  • Göğüste oluşan baskı
  • Göğüste yanma
  • Çenede ağrı
  • Kalp krizi
  • Böbrek yetmezliği
  • Felç
  • Organlarda olan uyuşma
  • Diksiyonda bozukluk
  • Görmede sorun yaşama
  • Vücutta ısı kaybının yaşanması
  • Rahat Konuşamama
  • Vücutta oluşan yaralar
  • Bacaklarda ve kollarda oluşan kramplar
  • Sürekli olarak göğüslerde sıkışma ve şiddetli ağrı
  • Bacaklara sık sık kramp girmesi
  • Bacaklarda kasılma oluşması

Tedavisi

Ateroskleroz diğer hastalıklara oranla hastalara daha fazla hasar verir ve daha fazla ölüm riski taşır. Bilhassa kalp krizi, beyin kanaması gibi hastalıkların ana nedenlerinden biridir. Damar sertleşmesi nasıl geçer konusu hastalar için merak konusudur.

Yapılan ilk muayene sırasında kesin tanı konulabilmesi için hastaya doopler ulstrason yapılır. Hastaya yapılan anjiyo ile arterlerin durumu, sertleşme oranı incelenir. Tıkanıklık ya da daralma mevcutsa ne oranda olduğu tespit edilir.

Doktor tarafından gerekli görülmesi halinde hastaya efor testi de yapılmaktadır. Tanı konduktan sonra tedavide en önemli aşama; arterlerin sertleşmesine neden olan faktörün saptanmasıdır. Öncelikle damar sertliğine neden olan unsur veya altında yatan neden bulunur ve tedavi edilir.

Ateroskleroz tedavisinde ilk olarak ana amaç; bu sertliğin ilerlemesine engel olmaktır. 

  • Tedavide ilk aşama kesin tanı konulabilmesi amacıyla yapılacak tahlil ve tetkiklerdir.
  • Hastalığa kesin tanı konduktan sonra bu hastalığın oluşma nedenine bakılır. Damar hastalıklarında neden oldukça önemli bir unsurdur. Neden saptanıp yok edilmedikçe yapılan tedavi sonuç vermeyecektir.
  • Damar sertliği tedavisinde kanda bulunan yağ düzeyleri normal seviyede tutulması gerekmektedir. Bu da hastanın beslenmesinde; kızartmaları yağlı ve hazır gıdaları çıkarmakla başlar. Arterlerde  sorun yaşayan hasta; beslenmesine azami dikkat etmesi gerekmektedir.
  • Kan basıncının ateroskleroz hastalarında düşürülmesi önemli bir unsurdur. Tedavi boyunca hastaya bu amaçla; clopidogrel veya aspirin gibi kanın sulanmasına yardımcı olacak ilaçlar kullandırılır.
  • Damar sertliğine çözüm olarak hasta bol sebze, meyve ve lifli yiyecekler tüketmeli; düzensiz beslenmekten kaçınmalıdır. Damar sertliğinde beslenme büyük önem taşımaktadır. Balık, çekirdekli siyah üzüm koruyucu nitelikte ve damar sertliğini önleyen besinler arasındadır. 
  • Kanda yüksek oranda bulunan kolesterolün düşürülmesi amacıyla kolestipal ve kolestinamin tedavi sürecinde kullandırılır.
  • Hastaya bypass yöntemi ya da stent yardımı ile balon uygulanarak tıkalı arter varsa açılır.
  • Damar sertliği damarda tıkanmaya neden olmuşsa hasta acil olarak bypass ameliyatına alınarak arterlerin daralan kısmı değiştirilir.
  • İlaç, bypass, stent veya balon tekniği damarlarda bir çözüme yaramadığı taktirde artık tek ve kesin çözüm yolu açık cerrahi ameliyatları  olmaktadır. Hasta bir an önce zaman kaybetmeden ameliyata alınır.

Kullanıcı Yorumları ve Oyları (Sizin oyunuz ilk olsun)
Loading…

Источник: https://damarlari.com/damar-sertligi.html

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Nedir? Belirtileri, Tedavisi, Nedeni

Ateroskleroz, kan damarları oksijen taşıdığında oluşur ve kalpten vücudunuzun geri kalanına kadar olan besinler (arterler) kalınlaşır ve sertleşir ayrıca bazen organlarınıza ve dokularınıza kan akışını kısıtlar. Sağlıklı arterler esnek ve elastik ancak zamanla arter duvarları sertleşebilir, bu durum genellikle arterlerin sertleşmesi olarak adlandırılır.

Ateroskleroz, belirli bir damar tıkanıklığı çeşididir, ancak terimler bazen birbirlerinin yerine kullanılırlar. Ateroskleroz, kan akımını kısıtlayabilen arter duvarlarında (plaklarda) yağlar, kolesterol ve diğer maddelerin birikmesine işaret eder.

Bu plaklar patlayarak kan pıhtıcısını tetikleyebilir. Ateroskleroz sıklıkla bir kalp sorunu olarak kabul edilmesine rağmen, vücudunuzun herhangi bir yerindeki arterleri etkileyebilir. Ateroskleroz önlenebilir ve tedavi edilebilir.

Ateroskleroz Belirtileri

Ateroskleroz kademeli olarak gelişir. Hafif ateroskleroz genellikle herhangi bir belirti göstermez.

Bir arter çok daraltılıncaya veya tıkanarak organ ve dokularınıza yeterli kan sağlayamayana kadar genellikle ateroskleroz belirtilerine sahip olmazsınız. Bazen kan pıhtısı tamamen kan akışını engeller, hatta parçalanır ve bir kalp krizi veya inme tetikleyebilir.

Orta ila şiddetli ateroskleroz belirtileri hangi arterden etkilendiğine bağlıdır. Örneğin:

  • Kalp damarlarında ateroskleroz varsa, göğüs ağrısı veya basınç (angina) gibi belirtiler olabilir.
  • Beyninize giden arterlerde aterosklerozunuz varsa, ani uyuşma veya kollarınızdaki veya bacaklardaki zayıflık, konuşmada güçlük veya konuşma bozukluğu, bir gözdeki geçici görme kaybı veya yüzünüzdeki kasları sarkma gibi belirtiler ve semptomlar olabilir. . Bunlar geçici bir iskemik atak (TIA) sinyali verir ve tedavi edilmezse inmeye ilerleyebilir.
  • Kollarınızda ve bacaklarındaki arterlerde ateroskleroz varsa, yürüme sırasında (ürpertici) bacak ağrısı gibi periferik arter hastalığının belirtileri olabilir.
  • Böbreklerinize giden arterlerde ateroskleroz varsa, yüksek tansiyon veya böbrek yetmezliği geliştirirsiniz.Ne zaman bir doktor görmelisin

Ateroskleroz Nedenleri

Ateroskleroz, çocukluk çağında başlayabilecek yavaş ilerleyici bir hastalıktır. Tam nedeni bilinmemekle birlikte, ateroskleroz bir arterin iç tabakasında hasar ya da yaralanma ile başlayabilir. Zarar aşağıdaki sebeplerden kaynaklanabilir:

  • Yüksek tansiyon
  • Yüksek kolestorol
  • Yüksek trigliseritler, kanınızdaki bir yağ türü (lipid)
  • Sigara ve diğer tütün kaynakları
  • İnsülin direnci, obezite veya diyabet
  • İltihap, lupus veya enfeksiyonlar gibi hastalıklardan kaynaklanan iltihaplanma veya bilinmeyen nedenin iltihabı

Bir arterin iç duvarı zarar gördüğünde, kan hücreleri ve diğer maddeler sıklıkla hasar alanına toplanır ve arterin iç astarında birikir.

Zamanla, kolesterol ve diğer hücresel ürünlerden oluşan yağ birikintileri (plaklar) de yaralanma yerinde birikir ve arterlerinizi daraltarak sertleşir. Bloke olmuş arterlere bağlı olan organlar ve dokular daha sonra düzgün çalışması için yeterli kan alamazlar.

Sonunda, yağlı tortuların parçaları parçalanabilir ve kan dolaşımınıza girebilir.

Buna ek olarak, plakanın pürüzsüz astarı kan dolaşımınıza kolesterol ve diğer maddeleri dökerek patlayabilir. Bu, vücudunuzun belli bir bölümüne kan akışını engelleyebilecek bir pıhtılaşmaya neden olabilir, örneğin kalbinize bloke edilen kan akışı kalp krizine neden olduğunda ortaya çıkar. Bir kan pıhtısı vücudunuzun diğer bölümlerine de gidebilir ve başka organlara akışı engelleyebilir.

Ateroskleroz Risk faktörleri

Arterlerin sertleşmesi zaman içinde oluşur. Yaşlanma dışında, ateroskleroz riskini artıran faktörler arasında şunlar bulunur:

  • Yüksek tansiyon
  • Yüksek kolestorol
  • Diyabet
  • Obezite
  • Sigara ve diğer tütün kullanımı
  • Erken kalp hastalığının ailevi geçmişi
  • Egzersiz eksikliği
  • Sağlıksız bir diyet

Ateroskleroz Komplikasyonları

Aterosklerozun komplikasyonları, hangi arterlerin tıkalı olduğu üzerine bağlıdır. Örneğin:

  • Koroner arter hastalığı. Ateroskleroz arterleri kalbinize yakınlaştırdığında, göğüs ağrısına (angina), kalp krizine veya kalp yetmezliğine neden olabilen koroner arter hastalığı gelişebilir.
  • Karotid arter hastalığı. Ateroskleroz, beyindeki arterleri daralttığında, geçici iskemik atak (TİA) veya inmeye neden olabilen karotid arter hastalığı gelişebilir.
  • Periferik arter hastalığı. Ateroskleroz kollarınızdaki veya bacaklardaki arterleri daraltıldığında, kollarında ve bacaklarında periferik arter hastalığı olarak bilinen dolaşım problemleri gelişebilir. Bu, sizi ısı ve soğuktan daha az hassas hale getirebilir, yanık veya donma riskini arttırır. Nadiren, kollarınızdaki veya bacaklardaki zayıf dolaşım, doku ölümüne (kangren) neden olabilir.
  • Anevrizmalar. Ateroskleroz, aynı zamanda vücudunuzun herhangi bir yerinde görülebilen ciddi bir komplikasyon olan anevrizmaya neden olabilir. Anevrizma, atardamar duvarında bir çıkıntıdır. Anevrizma hastalarının çoğunda belirtiler görülmez. Anevrizma bölgesinde ağrı ve zonklama meydana gelebilir ve tıbbi bir acil durumdur. Bir anevrizma patlarsa, hayatı tehdit eden iç kanamalarla karşı karşıya kalabilirsiniz. Bu genellikle ani bir felaket olayı olmasına rağmen yavaş bir kaçak mümkündür. Bir anevrizma içindeki bir kan pıhtımı yerinden oynarsa, uzaktaki bir noktada bir arteri bloke edebilir.
  • Kronik böbrek hastalığı. Ateroskleroz böbreklerinize yol açan arterlerin daralmasına ve oksijenli kanların kendilerine ulaşmasını engelleyebilir. Zamanla bu böbrek fonksiyonunuzu etkileyerek atıkların vücudunuzdan çıkmasını önleyebilir.

Ateroskleroz Tanısı

Fiziksel bir muayene sırasında, doktorunuz şunları içeren daralmış, büyütülmüş veya sertleştirilmiş arter bulguları bulabilir:

  • Arterin daralmış alanının altında zayıf veya mevcut olmayan bir nabız
  • Etkilenmiş bir bacağın kan basıncında azalma
  • Atışlarınızın üstünde sesler duyuyoruz (bruit), bir stetoskop kullanarak duydum

Doktorunuz fiziki muayene sonuçlarına bağlı olarak aşağıdakiler de dahil olmak üzere bir veya daha fazla tanı testi önerebilir:

  • Kan tahlilleri. Laboratuvar testleri, ateroskleroz riskini artırabilen kolesterol ve kan şekeri seviyelerini arttırabilmektedir. Kan testinizden dokuz ila 12 saat önce yemek yemeniz veya su içmeden gitmeniz gerekecek. Bu test ziyaretiniz sırasında gerçekleştirilecekse, doktorunuz size vaktinden önce haber vermelidir.
  • Doppler ultrasonografi. Doktorunuz, kolunuzda veya bacağınızdaki çeşitli noktalardaki kan basıncınızı ölçmek için özel ultrason cihazı (Doppler ultrason) kullanabilir. Bu ölçümler doktorunuza tıkanıklık derecesini ve arterlerdeki kan akış hızını ölçmenize yardımcı olabilir.
  • Ayak bileği-brakiyal indeks. Bu test, bacaklarda ve ayağınızdaki arterlerde ateroskleroz olup olmadığını anlayabilir. Doktorunuz, ayak bileğinizdeki kan basıncını kolundaki kan basıncıyla karşılaştırabilir. Bu, ayak bileği-brakiyal indeks olarak bilinir. Anormal bir fark, genellikle ateroskleroza bağlı periferik vasküler hastalığa işaret edebilir.
  • Elektrokardiyogram (EKG). Bir elektrokardiyografi, kalbin içinden geçerken elektrik sinyallerini kaydeder. Bir EKG genellikle bir önceki kalp krizinin kanıtlarını ortaya çıkarabilir. İşaretleriniz ve semptomlarınız egzersiz sırasında en sık ortaya çıkarsa, bir doktorunuz sizi bir koşu bandında yürümenizi veya bir EKG sırasında sabit bisiklet sürmenizi isteyebilir.
  • Stres testi. Egzersiz stres testi olarak da adlandırılan bir stres testi, fiziksel etkinlik sırasında kalbin ne kadar iyi çalıştığına dair bilgi toplamak için kullanılır. Egzersiz, kalp pompanızı günlük günlük aktivitelerdekinden daha sert ve daha hızlı hale getirdiğinden, egzersiz stres testi kalbinizdeki aksi takdirde fark edilmeyebilecek sorunları ortaya çıkarabilir. Egzersiz stres testi genellikle kalp ritmi, kan basıncı ve solunum izlenirken bir koşu bandında yürümeyi veya sabit bisiklet sürmeyi içerir. Bazı stres testlerinde, stresli ekokardiyografi (ultrasonografi) ya da nükleer stres testi sırasında olduğu gibi, kalbinizin resimleri çekilecektir. Egzersiz yapamıyorsanız egzersizin kalbinize olan etkisini taklit eden bir ilaç alabilirsiniz.
  • Kardiyak kateterizasyon ve anjiyografi. Bu test, koroner arterlerinizin daraltılmış mı yoksa bloke olup olmadığını gösterebilir. Sıvı bir boya, kalbindeki arterlere genellikle bacağınızda bir arterden beslenen uzun, ince bir tüp (kateter) yoluyla kalbin arterlerine enjekte edilir. Boya damarlarınızı doldurduğunda arterler tıkanıklığı açığa çıkaran röntgen filminde görülebilir hale gelir.
  • Diğer görüntüleme testleri. Doktorunuz, arterlerinizi incelemek için ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans anjiyografi (MRA) kullanabilir. Bu testler, arteryel duvarlarda anevrizmalar ve kalsiyum birikimleri kadar sıklıkla büyük arterlerin sertleşmesini ve daralmasını da gösterebilir.

Ateroskleroz Tedavisi

Sağlıklı bir diyet yeme ve egzersiz yapma gibi yaşam tarzı değişiklikleri genellikle ateroskleroz için en uygun tedavi yöntemidir. Bazen, ilaç veya cerrahi prosedürler de önerilebilir.

İlaçlar

Çeşitli ilaçlar aterosklerozun etkilerini yavaşlatabilir veya tersine çevirebilir. Bazı genel tercihler şunlardır:

  • Kolesterol ilaçları. “Kötü” kolesterol olan düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) kolesterolünüzü agresif bir şekilde düşürmek, arterlerindeki yağlı tortuların birikmesini yavaşlatabilir, durdurabilir veya hatta tersine çevirebilir. Yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) kolestrolünüzün yükseltilmesi, “iyi” kolesterol de yardımcı olabilir. Doktorunuz statinler ve fibratlar olarak bilinen ilaçlar dahil bir dizi kolestrol ilacı arasından seçim yapabilir. Statinlerin kolestrolü düşürmenin yanı sıra kalp atardamarınızın astarını stabilize etmeye ve aterosklerozu önlemeye yardımcı olan ek etkileri vardır.
  • Anti-trombosit ilaçları. Doktorunuz trombositlerin daralmış arterleri kaplayıp kan pıhtısı oluşturma ihtimalini azaltmak için aspirin gibi anti-platelet ilaçlar reçete edebilir ve daha fazla tıkanmaya neden olabilir.
  • Beta bloker ilaçlar. Bu ilaçlar koroner arter hastalığı için yaygın olarak kullanılırlar. Kalp hızınızı ve kan basıncınızı düşürür, kalbinizdeki talebi azaltır ve genellikle göğüs ağrısı semptomlarını hafifletir. Beta blokerler kalp krizi riskini ve bazı kalp ritmi problemlerini azaltır.
  • Anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri. Bu ilaçlar, kan basıncını düşürerek ve kalp arterleri üzerinde diğer faydalı etkiler üreterek aterosklerozun ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir. ACE inhibitörleri aynı zamanda tekrarlayan kalp krizi riskini azaltabilir.
  • Kalsiyum kanal blokerleri. Bu ilaçlar kan basıncını düşürür ve bazen angina tedavisinde kullanılır.
  • Su hapları (diüretik). Yüksek tansiyon, ateroskleroz için önemli bir risk faktörüdür. Diüretikler düşük tansiyon.
  • Diğer ilaçlar. Doktorunuz diyabet gibi ateroskleroz için belirli risk faktörlerini kontrol etmek için bazı ilaçlar önerebilir. Bazen egzersiz sırasında bacak ağrısı gibi ateroskleroz semptomlarını tedavi etmek için spesifik ilaçlar reçete edilir.

Ameliyat

Bazen aterosklerozu tedavi etmek için daha agresif tedavi gerekmektedir. Şiddetli belirtileriniz veya kasınızı veya cilt dokusunun hayatta kalmasını tehdit eden bir tıkanıklığınız varsa, aşağıdaki cerrahi prosedürlerden birine aday olabilirsiniz:

  • Anjiyoplasti ve stent yerleştirilmesi. Bu prosedürde, doktorunuz damarının tıkalı veya daraltılmış bölümüne uzun, ince bir tüp (kateter) ekler. Bırakılmış balonun ucunda olduğu ikinci bir kateter kateterden daralan bölgeye geçirilir. Daha sonra balon şişirilir, depoların atardamar duvarlarına sıkışması sağlanır. Arteri açık tutmaya yardımcı olmak için genellikle bir ağ tüpü (stent) artere bırakılır.
  • Endarterektomi. Bazı vakalarda yağlı tortular cerrahi olarak daralmış bir arterin duvarlarından çıkarılmalıdır. Prosedür boynundaki atardamarlarda (karotid arterlerde) yapılırsa buna karotis endarterektomi denir.
  • Fibrinolitik terapi. Bir kan pıhtısı tarafından bloke edilen bir arteriniz varsa, doktorunuz bunu ayırmak için pıhtı çözücü bir ilaç kullanabilir.
  • Bypass ameliyatı. Doktorunuz, vücudunuzun başka bir yerindeki bir gemi veya sentetik bir kumaştan yapılmış bir tüp kullanarak bir greft bypass oluşturabilir. Bu kan tıkanmış veya daralan atardamarın etrafından akmasına izin verir.

Alternatif tıp

Bazı gıdaların ve bitkisel takviyelerin, yüksek kolesterol düzeyinizi ve yüksek tansiyonunuzu, ateroskleroz geliştirmek için iki önemli risk faktörünü azaltmaya yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Doktorunuzun önerdiği gibi bu takviyeleri ve ürünleri de düşünebilirsiniz:

  • Alfa-linolenik asit (ALA)
  • Arpa
  • Beta-sitosterol
  • Siyah çay
  • Kalsiyum
  • Kakao
  • Morina karaciğeri yağı
  • Koenzim Q10
  • Balık Yağı
  • Folik asit
  • Sarımsak
  • Yeşil çay
  • Yulaf kepeği (yulaf unu ve bütün yulaflarda bulunur)
  • Sitostanol (oral yoldaki takviyede ve Benecol gibi bazı margarinlerde bulunur)
  • C vitamini

Bu takviyeleri ateroskleroz tedavisine eklemeden önce doktorunuzla konuşun. Bazı takviyeleri, ilaçlarla etkileşime girebilir ve zararlı yan etkilere neden olabilir.

Stres seviyenizi rahatlatmak ve azaltmak için yoga veya derin nefes alma gibi rahatlama tekniklerini de uygulayabilirsiniz. Bu uygulamalar, kan basıncınızı geçici olarak düşürebilir ve ateroskleroz gelişme riskinizi azaltabilir.

Bir önceki yazımız olan Fibromiyalji başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Sorularınızı Yorum Bölümünden Sorabilirsiniz …

Источник: https://doktorun.net/ateroskleroz/

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Nedir, Belirtileri, Tedavisi

Ateroskleroz (Damar Sertliği) Nedir? Belirtileri, Tedavisi, Nedeni

Ateroskleroz daha yaygın adıyla damar sertliği, gerekli önem verilmediğinde yaşamı tehdit eden bu sebeple sürekli kontrol altında tutulması gereken önemli bir kardiyovasküler hastalıktır. Tedavi edilmediği taktirde kalp krizi başta olmak üzere bir çok sağlık sorununa sebep olabilecek bu hastalığın önlenmesinde ve tedavisinde beslenme ve diyet tedavisinin çok önemli bir yeri vardır.

Ateroskleroz nedir? (Damar sertiliği nedir?)

Ateroskleroz, damarıların iç duvarında çeşitli maddelerin birikimine bağlı olarak ortaya çıkan kalınlaşma ile ortaya çıkan hastalık durumudur. Atheromalar nedeniyle arter daralır ve kanın arter içindeki akışı sınırlanır. Kısacası, atardamar duvarının esnekliğini kaybetmesiyle sertleşmesi durumudur. Halk arasında damar sertliği olarak da bilinir.

Damar sertliği belirtileri

Aterosklerosizin kesin belirtileri yoktur. Damar lezyonları oluşmaya başladıktan sonra ortaya çıkar. Bunun yanı sıra kalp ve beyin enfarktüsü beyin kanaması ve bacak kangrenleri gibi sağlık sorunlarının genellikle temelinde ateroklerosiz yatar.

Kalp arterinde oluştuğu zaman: Göğüs ağrısı, göğüste sıkışıklık, baskı veya yanma hissi oluşur. İleriki durumlarda kalp krizi görülür.

Böbrek arterinde oluştuğu zaman: Böbrek yetmezliği ve yüksek tansiyon görülebilir.

Beyin arterinde oluştuğu zaman: Felç, uzuvlarda uyuşma, diksiyonda sıkıntı görülür.

Kol ve bacak arterinde oluştuğu zaman: Gangren, yara ve yürüyüşlerle gelen kramp tarzında ağrılar oluşabilir.

Damar sertliği neden olur (Nedenleri)

Ateroskleroz hastalığının bir çok nedeni olabilir. Bunlardan en önemlilieri:

  • Yüksek tansiyon,
  • Sigara içme,
  • Şişmanlık,
  • Hareketsizlik,
  • Kanda lipitlerin yükselmesi,
  • Stres ve endokrin bozukluklar

Risk Grupları

  • Daha çok erkeklerde damar sertliği görülür. Kadınlarda ise menopoz sonrası dönemde risk artar. Bu durum östrojen hormonunun aterosklerosiz oluşumunu azaltmasından kaynaklanır.
  • Hipertansiyon ve diyabette, aterosklerozisin ana risk faktörleridir.

Damar sertliği tedavisi nasıldır

Damar sertliği tedavisinin amacı hastalığın ilerlemesini önlemek dolayısıyla kan yağ düzeylerini de normal sınırlar içerisinde tutmaktır. Kan basıncı düşürülür. Tedavi sürecinde aspirin ve clopidogrel gibi kan sulandırıcı ilaçlar kullanılır.

Ayrıca kolesterol düşürücü kolestinamin ve kolestipal gibi ilaçlarda bu süreçte kullanılmaktadır.

İlaç ve beslenme tedavisine rağmen ateroskleroz damarda tıkanmaya sebep olmuş ise  hastaya başta bypass olarak adlandırılan köprüleme ameliyatı olmak üzere çeşitli cerrahi işlemler uygulanabilmektedir.

Beslenme ve diyet Tedavisi

Besinler, ateroskleroz hastalığıyla doğrudan ilişki içindedir. Doymuş yağlar ve kolesterolden zengin bir diyet kan kolesterol ve lipit düzeyini arttırır. Bilinçsiz fazla yeme hareketsizlikle birlikte şişmanlığa yol açar. Bunun için bireyin aldığı ve verdiği enerji arasında denge sağlanmalı, sağlıklı vücut ağırlığı korunmalıdır.

Diyet enerjisinin yağdan gelen miktarı %30 un üzerine çıkmamalıdır. Önerilen; diyetteki kolesterolün 300 mg nin altına düşürülmeli, doymuş yağ tüketimin diyet enerjisinin %10 ve daha azını oluşturmasının yarar sağlayacağı bildirilmektedir.

  • Meyve ve sebzeye ağırlık verilmeli.
  •  Günde en az 30 dakika yürüyüş veya ağır olmayan fiziksel aktiviteler yapılmalı. Düzenli yapılan fiziksel aktiviteler kötü kolesterolü (LDL) düşürmektedir.
  • Doymuş yağlar yerine bitkisel yağlar tüketilmeli (zeytinyağı, mısır yağı…)
  • Sakatatları tüketmekten kaçınılmalı.
  • Etlerin yağsız yeri tercih edilmeli, tavuğun derisi tüketilmemeli
  •  Kızartılmış gıdalar yerine fırınlanmış olanlar tercih edilmeli. Etler gibi yağ bulunduran gıdaları pişirirken ekstra yağ konulmamalı.
  • Ayrıca günlük tuz alımı 6g’ı geçmemelidir.
  • Antioksidan vitaminlerden zengin bir diyet uygulanmalıdır. (karotenoidler, soğan, ahududu, portakal…)
  •  Sigara bırakılmalıdır. Bireyler daha hareketli bir yaşama teşvik edilmelidir.

Damar sertliği olan hastaların mutlaka bir sağlık profesyonelinden yardım alması, bir diyetisyen kontrolünde sağlıklı beslenme tedavisi uygulaması gerekmektedir. Beslenme ile yakından ilintili olan bu hastalık, yanlış beslenme alışkanlıkları ile daha kötüye gidebilmektedir.Bu sebeple tedaviye erken başlanması ateroskleroz hastaları için çok önemlidir.

Источник: https://www.beslenmerehberim.net/ateroskleroz-damar-sertligi/

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.