Böbrek Yetmezliğinde Beslenme

içerik

Kronik Böbrek Yetmezliğİ (KBY) Beslenme ve Diyet Tedavisi

Böbrek Yetmezliğinde Beslenme

Vücudumuzda karın boşluğunun arka tarafında, omuriliğin iki tarafında ve en alt kaburga hizasında yer alan, vücudumuzun süzgeci olan organ böbreklerdir. İki böbrekte birbirinden bağımsız 2 milyon nefron vardır. Nefronlar böbrekteki süzme işleminin yapıldığı bölümlerdir.

Böbreklerdeki kan akımı ile renal plazma akımı (RPF) ve glomerulus filtrasyon hızı (GFR) belirlenir. Ayrıca böbreklerden vücudumuz için önemli olan fazla sıvı kaybını önleyen Antidiüretik hormon (ADH) salınmaktadır.

Vücuttaki metabolik aktiviteler de önemli görevleri olan böbreğin yetmezliği sonucu beslenme düzeninde bir çok değişiklik yapılması gerekmektedir. Bu yazımız da kronik böbrek yetmezliğin hastalığında  beslenme ve diyet tedavisinden bahsedeceğiz.

KBY hakkında bilgi vermeden önce öncelikle böbreğin görevlerine kısaca bakalım…

Böbreklerin Vücuttaki İşlevleri

  • Ürat, sitrat, kreatinin gibi metabolik atıkların atımını sağlar.
  • Diüretik, antibiyotik gibi ilaçların vücuttan atımını sağlar.
  • Sıvı ve elektrolit dengesini sağlayarak sistemik kan basıncını düzenler.
  • ADH (su atımını kontrol eden hormon), aldosteron ( potasyum atımı ve sodyum emilimini uyaran hormon) gibi hormonların düzenlenmesini sağlar.
  • Potasyum, kalsiyum, bikarbonat gibi mineral metabolizmasını düzenler.

Böbrek hastalıklarında tanı konulmasında kullanılan yöntemler; idrar tetkikleri (klirens, dansite…), böbrek radyografisi, böbrek biyopsisi, tübüler fonksiyon testleri, kan ve idrar bulgularıdır.

Bu testleri sonucunda kişiye  kronik böbrek yetmezliği tanısı koyulabilir ve ardından kısa süre içinde KBY beslenme ve diyet tedavisi uygulanır.

Böbrek Hastalıklarında Risk Faktörleri

  • Şeker hastalığı (diabetes mellitus-DM)
  • Proteinüri
  • Hiperlipidemi
  • İlerleyen yaş
  • Hipertansiyon
  • Sigara kullanımı
  • Morbid obezite
  • Aile öyküsü ( ailede böbrek hastalığı geçirme durumu)

Kronik Böbrek Yetmezliği (KBY) Nedir?

Böbrek fonksiyonlarının geri dönüşü olmayan bir şekilde tüm vücudu etkileyen bozukluğudur. Her yaş grubunda görülebilir. Böbrek hastalıkları, üriner sistem hastalıkları, hipertansiyon vb. birçok hastalığa bağlı oluşabilir. Kronik böbrek yetmezliğinde beslenme düzeni oldukça önemlidir. Yanlış diyet tedavileri ile hastalık daha kötü noktalara gelebilir.

Kronik Böbrek Yetmezliği Belirtileri Nedir?

  • Ödem, hiponatremi (idrarla sodyum atımının artması), oligüri ( idrar hacminin azalması), hipokalsemi (kalsiyum kaybının olması) gibi sıvı elektrolit dengesine bağlı hastalıklar
  • İştahsızlık, bulantı, kusma, anemi, ağızda yara ve koku oluşumu gibi gastrointestinal sistem bozuklukları
  • Aritmi, hipertansiyon, üremik perikardit, akciğer ödemi gibi kardiyovasküler rahatsızlıklar
  • Asidoz (sodyum, klor, amonyak birikimi) gibi asit-baz dengesi bozuklukları
  • Yeterli beslenememe sonucu enfeksiyonların sık görülmesi
  • Deride solukluk, kaşıntı, yara iyileşmelerinin gecikmesi
  • Yorgunluk, sinirlilik, adele krampları gibi nörolojik bozukluklar

Kronik Böbrek Yetmezliğinde Beslenme ve Diyet

Hastalığa neden olan durumlar tespit edilip bunlar tedavi edilmelidir. Hastalığın ilerlemesi yavaşlatılmalı, koruyucu ve önleyici bir tedavi uygulanmalıdır.

Hastalığın diyet tedavisinde amaç; hastanın beslenmesini düzenlemek, ürik asit metabolizması sonucu oluşan toksisiteyi azaltmak, sıvı-elektrolit dengesini sağlamak, protein yıkımını azaltmak ve en önemlisi diyalizin mümkün olan en geç zamanda başlamasını sağlamaktır. Kronik böbrek hastalığında beslenme tedavisi karmaşıktır ve takip edilmesi gerekir.

Bu yüzden hasta ve hasta yakınlarının beslenme konusunda konunun uzmanı olan bir beslenme uzmanından eğitim almaları gerekmektedir. Kronik böbrek hastalığında beslenme çok önemlidir. Vücudun boşaltım organı böbreklerin çalışması sıkıntılı olduğu için vücuda alınan besinlerin önemi artmaktadır.

Tedavinin kişiye özel olduğu ve mutlaka takip edilmesi gerektiği unutulmamalıdır.

Kronik böbrek hastalığı olan bireyin günlük enerji ihtiyacını karşılayacak şekilde diyet hazırlanmalıdır.(normal ağırlıklı hastada 35 kal/kg) Düşük kalorili diyetler bu hastalarda kan üre miktarını artırır. Bu hastalarda alınan proteinin önemi daha fazladır.

Günlük diyetteki protein miktarının azaltılması kronik böbrek hastalığı olan bireyde asit yükünün azalmasını sağlayarak metabolik asidozu azaltır.

Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda protein gereksinmesi kan üre azotu (BUN), GFR değerlerine ve kreatinin klirens düzeyine göre belirlenmelidir. Protein alımı kişinin diyalize girip girmemesine göre de değişmektedir.

Hastalığın ilerlemesinin yavaşlatılmasında soya proteini sütte bulunan kazeinden daha etkilidir. Kronik böbrek yetmezliğinde beslenme planı yukardaki kıstaslara göre mutlaka bir diyetisyen tarafından planlanmalıdır.

Vücutta mineral metabolizması bozulduğundan diyette sebze ve meyve miktarı azaltılarak vücutta potasyum birikmesi önlenir. Meyve-sebze günde 2-3 porsiyon şeklinde kontrollü bir şekilde verilir.

Ayrıca sebze-meyve çiğ tüketilmekten ziyade küçük küçük doğranıp haşlanarak haşlama suyu dökülerek haşlanan kısımlar tüketilmelidir. Kronik böbrek yetmezliği diyetinde meyve ve sebzelerin kısmen sınırlandırılması gerekir.

Pişirme yöntemi olarak kızartma, basınçlı tencere, kavurma, mikrodalga fırında pişirme gibi yöntemler kullanılmamalıdır. Potasyum kısıtlaması olduğunda potasyumdan zengin bulgur, patates, pekmez, pancar, bakla, pazı, ıspanak, enginar, mantar, asma yaprağı, kereviz, kavun, muz, avokado ve kurutulmuş meyveler verilmemelidir.

Süt ürünleri fosfor yönünden zengin olduğu için protein kısıtlı diyette dikkatli bir şekilde verilmelidir. Fazla sodyum alımını engellemek için tuzlu besinler, salamura besinler, konserveler, zeytin, turşu verilmemelidir.

Kronik böbrek yetmezliğinde sıvı alımı kalp yetmezliği, ödem, hipertansiyon varlığı gibi durumlarda kısıtlanır.

Diyette A ve E vitaminleri yeterli düzeyde verilmelidir, fazla miktardaki C vitamini böbrek taşı riskini artırdığı için C vitamini alımına dikkat edilmelidir.

Demir (anemi görüldüğü için), çinko ( tat duyusu azaldığı için), kalsiyum ve D vitamini takviyeleri yapılmalıdır. Kronik böbrek yetmezliği beslenme planında bazı besinleri kısıtlanması gerekir.

Kronik böbrek yetmezliği diyetinde sakıncalı besinler:

  • Önerilenlerden fazla süt , et, balık, tavuk, yumurta
  • İçeriği tam bilinmeyen besinler (kek, çörek, pasta)
  • Beyin, böbrek gibi sakatatlar
  • Salam, sucuk, pastırma, sosis
  • Alkollü ve kolalı içecekler, kahve, boza, hazır meyve suyu
  • Tuz ve tuzlu yiyecekler
  • Tahin, mısır
  • Kurubaklagiller
  • Konserve, turşu, zeytin, et suyu, salamura besinler
  • Hazır çorbalar, tarhana çorbası

Kby beslenem ve diyet planında tüketilebilir besinler

  • Çay
  • Ihlamur
  • Tuzsuz yağ
  • Nişasta
  • Şeker
  • Sade lokum (Kalorisine dikkat edilmelidir.)

Kronik böbrek yetmezliği olan hastalar ömürleri boyunca çok sıkı bir diyete tabidirler.

Diyetlerine dikkat etmeleri diyalize başlanma süresini uzatır hem de kişinin yaşam kalitesinin artmasına yardım eder.

kronik böbrek yetmezliğinde beslenme ve diyet tedavisi yaşamın bir parçası haline gelmeli ve mutlaka bir beslenme uzmanı tarafından planlanmalıdır.

Bu konuda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Beslenme Rehberim editörleri tarafından derlenmiş A Vitamini Eksikliği ve Beslenme Tedavisi başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

Selçuk Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü mezunu olan Diyetisyen Ayşe Kaplan, halen Selçuk Üniversitesi Besin Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalında yüksek lisans eğitimine devam ediyor.

İlgi alanları : Kardiyoloji Diyetisyenliği, Çocuk Hastalıkları,h astalıklarda Diyet Tedavisi, Sporcu Beslenmesi, Bireysel Koçluk, Diyabet ve Tedavisi, ISO 22000 Gıda Güvenliği Sistemleri, OHSAS 8001 İş Sağlığı ve Güvenliği, ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi, ISO 14001Çevre Yönetim Sistemi

Источник: https://www.beslenmerehberim.net/kby-beslenme-diyet/

Böbrek Yetmezliği ve Beslenme – Sağlık Ocağım .NET

Böbrek Yetmezliğinde Beslenme

Kronik böbrek yetmezliği, böbrek fonksiyonlarının ilerleyici ve geri dönüşü olmayan bozukluğudur. Böbreklerin en önemli görevleri atık maddeleri vücuttan atmaktır. Kronik böbrek hastalığında böbrekler görevlerini yerine getiremediği için kanda üre, kreatinin gibi maddeler yükselir.

Kronik böbrek yetmezliği hastaların bazılarında yavaş seyirli olur iken bazılarında ise hızlı seyreder. Bu durumda kandaki elektrolitlerin dengesi bozulur ve kanda potasyum yükselir.

Bu aşamadaki böbrek yetmezliği hastalarında diyaliz tedavisi veya böbrek nakli uygulanır. Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda beslenme çok önemlidir.

Beslenme tedavisi diyetisyen eşliğinde uygulanır ise böbrek yetmezliğinin ilerlemesini yavaşlatabilir.

Akut ve kronik böbrek yetmezliğinde diyet tedavisi nedir?

Beslenme tedavisinde önemi unutulmaması gereken bazı kurallar vardır.

Örneğin uygun miktarda enerji ve protein alımı, uygun vücut ağırlığının sağlanması veya korunması, diyette bulunan besin öğelerinin miktarı (sodyum, fosfor, potasyum, sıvı, vitamin ve mineraller gibi) unsurların dikkat edilmesi önemlidir.

Yeterli enerji alımı organ ve dokuların çalışması ve sağlığın devamlılığı için büyük önem taşır. Kronik böbrek yetmezliği olan hastaların, karbonhidrat ve yağı yeterli enerjiyi sağlayacak kadar besinler ile almaları sağlanmalıdır.

Kronik böbrek hastalarında diyet tedavisi her zaman kişiye özel olur.

Kronik böbrek hastalığı diyetinde hastanın diyalize girme sıklığı, diyaliz yöntemi, kan bulguları, kişinin vücut ağırlığı, kişide idrar çıkışının olup olmaması, cinsiyeti, yaşı ve hastanın genel sağlık durumu önemlidir.

Protein miktarı, yağ miktarı ve sıvı alımı kişinin genel durumuna, diyaliz tedavisine ve kilosuna göre planlanır. Farklı nedenlerden dolayı iştahsız olan kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda önerilen enerji ve protein miktarını tükettirmek önemlidir.

Kronik böbrek yetmezliği hastasının beslenmesinde proteinin önemi nedir? : Diyalize girmeyen böbrek hastalarında günlük protein miktarı 0.5 gram/kg (20-40 gram arasında) protein verilebilir. Diyalize giren hastalarda günlük protein alım miktarı 0.8 gr/kg verilebilir. İyi kalite proteinler (yumurta ve süt) gibi verilir ise iyi sonuçlar gösterir.

Kronik böbrek yetmezliği hastasının beslenmesinde potasyum ve fosfatların önemi nedir? : Fe, B vitaminleri, D vitamini ve multivitamin takviyesi yapılır. Hastada idrar azalması ve idrar yapamama var ise sıvı kısıtlaması verilir.

Hastanın özellikle idrar yapamama sorunu var ve sadece gizli sıvı kayıpları var ise (metrekare başına 400-700 ml) sıvı verilir. Az idrar yapan hastanın gizli kayıplara çıkarılan idrar miktarı eklenerek verilecek sıvı miktarı ayarlanabilir.

Hastada sıvı yüklemesinin olup olmadığı hastayı devamlı tartarak bulunabilir.

Kronik böbrek hastaları için proteinsiz diyet örneği

Proteinsiz diyet genellikle 1-2 gün uygulanır.

  1. Sabah kahvaltısı : Şekerli çay, reçel, yağ, glutensiz ekmek.
  2. Ara öğün : Sütsüz nişasta peltesi.
  3. Öğle ve akşam yemekleri : Komposto, limonata, nişasta peltesi, glutensiz ekmek.
  4. Ara öğün olarak : Yağ şeker karışımı şekerlemeler yenebilir.

Böbrek yetmezliği hastalığında genel yasak ve serbest yiyecekler

Genel yasak yiyecekler : Fazla miktarda verildiğinde sölüt yükü yaratacak besinler (süt, et, yumurta gibi), içeriği bilinmeyen yiyecekler (konserve, sucuk, pastırma, salamura, turşu, sosis gibi) salamura yapılan yiyecekler, sakatatlar, tuz ve tuzlu yiyecekler, kuru yemişler, kurutulmuş meyveler, çikolata, et suyu, meşrubatlar, kahve, kakao, boza, nescafe, tahin, pekmez, tahin helvası, muz, kavun, kuru baklagiller, bulgur, mısır, tarhana, patates gibi yiyecekler kronik ve akut böbrek yetmezliği hastalarının diyetinde genel olarak yasak edilen yiyeceklerdir.

Genel besin ayarlaması içinde serbest olan yiyecekler : Şekerli çay, ıhlamur, tuzsuz yağ, nişasta, şeker, sade akide şekeri, pişmaniye, sade lokum gibi yiyecekler kronik ve akut böbrek yetmezliği hastalarının diyetinde serbest ve besin ayarlaması içerisine konulan serbest yiyeceklerdir.

Diyet yiyeceklerini hazırlarken dikkat edilmesi gerekenler : Pişirme sırasında gıdaların besin değerlerini kaybetmemesi (kızartma yerine haşlama olmasına) dikkat etmek gerekir.

Sebzeler pişirilirken ilk haşlama suları dökülür ve sonra tekrar pişirilir. Böylece potasyumun azaltılması sağlanır. Besinlerin tadını güzelleştirmek amacı ile baharat kullanılması önerilmez.

Gıdaların daha kolay sindirilebilecek şekilde pişirilmesi tavsiye edilir.

Böbrek yetmezliği olan hastaların uyması gereken öneriler

Böbrek yetmezliği olan hastanın dışarıda yemek yiyeceği zaman yemek yediği mekana diyet uyguladığını bildirmesi ve isteyeceği etin günlük protein alımına göre olmasını, salçasız olmasını, miktarını, haşlanmış tavuk, ızgara hindi veya et, biftek hamburger şeklinde olması şeklinde olabilir. Etin yanında yiyebilecek kadar tuzsuz salata (sirke ve yağ kullanılabilir).

Kızarmış hamur ve ağır tatlılardan kaçınmak gerekir. İzin verilen meyveler, sütlü tatlılar ve dondurma yenebilir. Şerbet, buzlu meyve suları, jöleler, kahve ve çay günlük sıvı ihtiyacı kadar içilebilir.

Alkol böbreğe zarar verir. Aşırı alkol ülserli hastalarda kanama riskinin artmasına, terlemeyi arttırarak idrar miktarının azalmasına ve tansiyonun yükselmesine neden olabilir.

Sigara kesinlikle içilmemeli veya bırakılmalıdır.

Böbrek yetmezliği böbrek taşına neden olur mu?

Böbrek taşları idrarda bulunan maddelerin yoğunlaşması sonucu meydana gelir. Böbrek taşı oluşumunda beslenmenin çok fazla etkisi olmaz.

Fakat böbrek taşını önlemek için bol sıvı alımı önerilir. Böbrekte oluşan taşın cinsine göre beslenme şekli düzenlenebilir. Böbrek taşı kalsiyum taşı ise düşük kalsiyum içeren beslenme (diyet) önerilir.

Ayrıca ürik asit, oksalat ve sistin taşları da olabilir.

Alınan gıdalar vücuda metabolik açıdan belirli bir yük getirmektedir. Ortaya çıkan artıklar büyük oranda böbrekler vasıtası ile vücuttan atılır. Bu artıkların yeterince atılabilmesi için yoğun ya da sulu idrar yapabilmenin yanı sıra, yeteri kadar idrara çıkabilmenin önemi büyüktür.

Sıvı kontrolünü sağlamak için : Sofra tuzundan ve sodyumlu yiyeceklerden kaçınmak, susuzluğu giderecek kadar su içmek, limon dilimleri ve ciklet ile ağzı nemli tutmak, ağzı soğuk sıvılar ile çalkalamak gibi yöntemler ile kronik böbrek hastaları sıvı kontrolünü sağlamaya çalışabilirler.

Kronik böbrek hastalarında uygulanması gereken diyet örneği nedir?

Günlük yiyeceklerin gramı ve ölçüsü aşağıda belirtilmiştir:

  1. 40 gram proteinli tuzsuz diyette : (1500 kalori, 1400 mg potasyum, 600 mg fosfor, 300 mg sodyum) bulunur.
  2. Günlük süt veya yoğurt : 200 gram (2 çay bardağı).
  3. Günlük yumurta : 50 gram (1 yumurta).
  4. Günlük et, tavuk ve balık : 90 gram (3 köfte kadar).
  5. Günlük ekmek : 125 gram (5 ince dilim).
  6. Günlük sebze : 2 porsiyon.
  7. Günlük meyve : 2 porsiyon.
  8. Günlük yağ : 20 gram (2 yemek kaşığı).
  9. Günlük bal ya da reçel : 20 gram (2 tatlı kaşığı).

40 gram proteinli diyette örnek yemek listesi

  1. Sabah kahvaltısı : Şekerli bir fincan çay ya da ıhlamur, 1 adet yumurta ve 1 kibrit kutusu kadar tuzsuz peynir, 2 tatlı kaşığı bal veya reçel, 1 tatlı kaşığı tuzsuz yağ, 1 ince dilim ekmek.
  2. Öğle yemeği öncesi ara öğün : 1 porsiyon meyve.

  3. Öğle yemeği : 2 adet ızgara köfte ya da aynı oranda et veya tavuk, 2 yemek kaşığı bitkisel yağ içeren sebze yemeği, 1 çay bardağı yoğurt, 2 yemek kaşığı pirinç pilavı, 1 kase nişasta peltesi.
  4. Öğle yemeği sonrası ara öğün : 1 porsiyon meyve.

  5. Akşam yemeği : 30 gram (bir küçük parça haşlama et), 2 yemek kaşığı makarna, 2 yemek kaşığı bitkisel yağ içeren sebze yemeği, 1 ince dilim ekmek.
  6. Akşam yemeği sonrası ara öğün : Şekerli bir çay bardağı süt.

Hemodiyaliz hastalarında uygulanan diyet örneği nedir?

60 gram proteinli tuzsuz diyet.

Günlük Yiyecek Miktarı (Gram) Ölçü. 

  1. Günlük süt veya yoğurt :300 gram (3 çay bardağı).
  2. Günlük tuzsuz peynir : 30 gram (1 kibrit kutusu).
  3. Günlük yumurta : 50 gram (1 yumurta).
  4. Günlük et, tavuk, balık : (120 gram 4 köfte).
  5. Günlük ekmek : 150 gram (6 ince dilim ekmek).
  6. Günlük sebze : 2 porsiyon.
  7. Günlük meyve : 2 porsiyon.
  8. Günlük yağ : 20 gram (2 yemek kaşığı).
  9. Günlük bal ya da reçel : 20 gram (2 tatlı kaşığı).

Not :

  1. Kaloriyi yükseltmek için çay, ıhlamur, et suları, tuzsuz yağ, nişasta, şeker, sade akide şekeri, pişmaniye ve sade lokum yenebilir.
  2. Sebzeler yıkandıktan sonra küçük parçalara bölünerek haşlanmalı ve haşlama suyu dökülmelidir.

    Haşlanan sebzeleri yağ koymak yerine et ilave ederek pişirmek yeterli olabilir.

  3. 1 yumurta ile bir köfte kadar et aynı değerdedir ve gerektiğinde yumurta ya da köfte yenebilir.

  4. 1 köfte kadar (30 gram et) yerine 3 yemek kaşığı kuru fasulye, nohut, kara bakla, barbunya veya mercimek gibi yemeklerin birinden yenebilir.
  5. Et olarak, koyun eti, balık eti ve tavuk eti tercih edilmelidir.

  6. Bitkisel sıvı yağ olarak da zeytin yağı tavsiye edilir.
  7. Beslenme tarzı 5 öğün şeklinde az ve sık olmalı ve yemek yerken yavaş yemek yenmelidir.

Böbrek hastalıkları ile ilgili benzer sağlık yazıları

Источник: https://www.saglikocagim.net/bobrek-yetmezligi-beslenme/

Böbrek Yetmezliğinde Beslenmenin Önemi ve Dikkat Edilecekler

Böbrek Yetmezliğinde Beslenme

Böbrek yetmezliğinde doğru beslenme – bu hastalık süresinde ve sonrasında dikkat edilmesi gerekli olan bir noktadır. Kesinlikle diyetisyenin verdiklerinin dışına çıkılmaz.

Böbrek Yetmezliğinde Nasıl Beslenmeli

Böbrek yetmezliğinde bol protein iyi gelir

Böbrek yetmezliği böbreklerin işlevlerinde geri dönüşü olmayan ve ilerleyici bir şekilde devam eden bozukluklardan kaynaklanır.

Böbrekleri vücutta bulunan atık maddeleri dışarı attığı için önemli bir görevi üstlenirler. Bu hastalığa sahip olan kişilerin vücutlarında kreatin ve üre miktarında yükselmeler meydana gelir.

Hastalar böbrek yetmezliğinden kaynaklı olarak büyük sıkıntıların içine düşer.

Bazı zamanlarda bu hastalık yavaş seyirli bir şekilde devam ederken bazı hastalarda beslenmesi, sıvı tüketimi ve diğer etkenlerden kaynaklı olarak bu hastalık hızlı bir şekilde seyretmektedir. Bu tarz durumlarda kanda yer alan elektrolitlerin var olan dengesi bozulur. Bu şekilde de kanda bulunan potasyumda da yükselmeler meydana gelir.

Bu aşamadan sonra böbrek yetmezliği hastalarına diyaliz tedavisi ya da böbrek nakli uygulaması yapılır. Böbrek yetmezliği tanısı koyulan hastaların özellikle dikkatli beslenmesi ve sıvı tüketimine dikkat etmesi gerekir.

Dikkatli şekilde beslenilmeli, ne yemeli konusunda bilgi sahibi olunmalı, yiyecekler konusunda bilgili olunmalıdır.

Hastalık ile alakalı beslenme yolları dikkat edilecek noktalar, böbrek yetmezliğine zararlı olanlar yemek ve içecekler, iyi gelen yemek ve içeceklerin neler olduğu konusunda doktorlar bilgi vermelidir.

Zaten böbrek yetmezliğinden dolayı hastanın diyetisyen kontrolünde yaşamına devam etmesi gerekir. Nelere dikkat edeceği, nelerde, hangi konularda ve ne gibi konularda kendini koruyacağı da diyetisyen tarafından söylenmelidir.

Böbrek Yetmezliği Hastalığında Diyet Tedavi Nasıl Olmalı

Böbrek ile alakalı sorunu olan kişilerin beslenmesi ve dış etkenlerde korunma ile alakalı kurallara uyması oldukça önemlidir.

Beslenme ile alakalı olarak dikkatli olmayan kişilerde bu hastalığın hızlı bir şekilde ilerlemesi kaçınılmaz bir sondur. Beslenme ile alakalı olarak uygun olan protein ve enerji alımının yapılması gerekir.

Zaten diyetisyenler bu hastalara belli bir diyet listesi verecektir.

Böbrek yetmezliği hastası olan kişilerin belli düzeyde vücut ağırlığını sağlaması, kilosunu koruması, diyet içinde yer alan besinlerinin miktarının ayarlanarak tüketilmesi gerekir. Ayrıca kilolu olanlar kesinlikle kilo vermelidir.

Bu hastalığı yaşayan ve başına gelen kişiler organlarının sağlam şekilde çalışabilmesi içinde beslenmesine dikkat etmelidir. Bu hastalıkta uygulanacak olan beslenme şekli ve diyet tamamen kişiye özgü şekilde hazırlanmaktadır.

Kişilerin sağlık durumları, yaşları, cinsiyetleri, sıvı alımları, idrar çıkışları, vücut ağırlıkları, kan içinde bulunan bulgular, diyaliz uygulama yöntemi ve diyalize girme sıklıkları diyet konusunda etkilidir.

Yağ ile protein miktarı kişinin sağlık durumuna göre ayarlanırken kilosu da diyaliz tedavisi göz önünde bulundurularak planlanır.

Böbrek Yetmezliğinde Fosfat, Potasyum ve Proteinin Önemi

Potasyum ve fosfat;  bu anlamda hastaya multivitamin, D,B ve F vitaminlerinin takviyeleri doktor gözetiminde yapılmaktadır.

Hastalarda idrara çıkma ile alakalı olan sıkıntılar mevcut ise kesinlikle sıvı ile alakalı olarak kısıtlamalarda getirilir. Sıvı kaçağı mevcut ise sıvı dengelemesi yine doktor kontrolünde yapılmaktadır.

Sıvı kayıpları fosfor ve potasyum dengesini bozduğu için vitamin takviyesi de yapılabilmektedir.

Protein; diyaliz tedavisi görmeyen bir hastada protein miktarı en fazla 0.5 gram/kg olarak verilmelidir. Diyaliz tedavisi gören hastalarda ise protein miktarı en fazla 0.8 gr/kg verilmelidir. Protein miktarı arttırmak isteyen hastaların yiyeceklerden de kaliteli şekilde alım yapabilirler.

Yalnızca bunu kendi başlarına değil beslenme ve diyet uzmanı kontrolünde yapmaları gerekir. Beslenme ve diyet uzmanında protein alımlarında sonraki dönemde gerekli olan kontrollerini yapması ve protein alımını buna göre tekrardan ayarlaması gerekir.

Özellikle diyalize giren hastalarda belli bir dönem yapılan diyetten sonra diyette hastalığın seyrine göre farklılıklar yapılmalıdır.

Bu hastanın genel sağlığı açısından gereklidir. Bu farklılıkları da beslenme ve diyet uzmanı ayarlar.

Serbest ve Yasak Olan Yiyecekler

Yasak olan yiyecekler;

  • Patates
  • Tarhana
  • Mısır
  • Bulgur
  • Kuru baklagiller
  • Kavun
  • Muz
  • Tahin helvası
  • Pekmez
  • Tahin
  • Necafe
  • Boza
  • Kakao
  • Kahve
  • Meşrubat
  • Et suyu
  • Çikolata
  • Kuru meyveler
  • Kuru yemişlerin bazıları
  • Tuzlu olan her türlü yiyecek
  • İçeriğinde ne olduğu bilinmeyen yiyecekler

Serbest olan yiyecekler;

  • Sade lokum
  • Pişmaniye
  • Akide şekeri
  • Şeker
  • Nişasta
  • Tuzsuz olan yiyecekler
  • Tuzsuz yağ
  • Ihlamur
  • Çay

Diyet döneminde dikkat edilecekler;

Böbrek yetmezliği olan hastaların mutlaka gıdaları pişirme konusunda dikkatli olmaları gerekir. Gıdaların pişirilmesinde önemli olan besin değerlerini kaybetmemesidir. Örneğin; kızartama yapmak yerine haşlama yapmak besin değerlerinin kaybolmaması açısından önemlidir.

Diyetisyen haşlama ile alakalı olarak ilk haşlama suyunun çöpe dökülmesini ve yeniden su dökülerek haşlanmasını ister. Bu sayede besinlerde bulunan potasyum konusunda azalma sağlanır. Özellikle gıdaların kolay şekilde sindirilmesi gerekir.

Bunun içinde mutlaka besinlerin en doğru şekilde pişirilmesi gerekmektedir.

Pişirme ile alakalı olarak böbrek hastalığı bulunan kişiler beslenme ve diyet uzmanından tüm detayları öğrenmelidir. Beslenmenin önemi bu hastalıkta ilk sıralarda yer alır.

Böbrek yetmezliğinde Uyulması Gereken Beslenme Kuralları

  • Böbrek yetmezliği olan kişilerin dışarıda yemek yerken diyet uyguladığını bu restoranda söylemesi ve buna göre ayarlama yapılmasını istemesi gerekmektedir. Dışarıda yenilecek olan yemek salçasız, tuzsuz, haşlanmış ve ızgara şeklinde olmasına özen göstermek gerekir. Ayrıca dışarıda et tüketimi yapacak olan hastaların yanında yiyeceği salataların yağsız ve tuzsuz şekilde olması gerekir.
  • Kızarmalardan, ağır yağlı yemeklerden ve hamur işlerinden kaçınmak gerekmektedir. Beslenme ve diyet uzmanı tarafından izin verilmiş olan tatlılar, meyveler ve dondurmalar abartıya kaçmadan doğru şekilde tüketilmelidir.
  • Sıvı tüketimi her türlü böbrek hastalığından önemli olduğu için mutlaka gün içinde yeterli düzeyde yapılmalıdır.
  • Alkol ve sigara kullanımından uzak durmak gerekir. Bu ikili insan vücudunda bulunan her türlü organa zarar verir. Özellikle alkol böbreklerde kanamalara yol açabilir.
  • Alkol ve sigara böbrek yetmezliğinde yüksek tansiyonu tetiklediği içinde uzak durulması gerekir. Özellikle sigara genel sağlık açısından kesinlikle içilmemelidir.

(1 oy, ortalama: 4,00en yüksek 5)
Loading…

Источник: https://bobrekagrisi.com/bobrek-yetmezligi/bobrek-yetmezliginde-beslenme-onerileri

Böbrek hastaları için diyet, böbrek hastaları ne yemeli ne yememeli

Böbrek Yetmezliğinde Beslenme

Böbrek sorunlarında, hastalıklarında ve böbrek yetmezliğinde akla ilk gelen soru; böbreksiz yaşanır mı? Bir insan böbreksiz 2 ile 3 hafta arasında yaşayabilir.

Böbrek; karnımızın arka duvarında ve belin iki yan tarafında 10 santim boyunda ve 150 gram ağırlığı olan kuru fasulye şekline benzeyen 2 adet organdır.

Kısaca böbreğin tanımı ise; Böbrek, bir temizleyici, seçici ve süzgeç görevi üstlenen organdır. Dışarı atılacak ve içeride olması gerekenleri birbirinden ayırt eder. Gereksiz olan maddeler dışarı atılır (atıklar, zehir ve fazla maddeler gibi gereksizler idrar/sidik yolu ile çıkarılır.)

Kısaca böbreğin görevleri

  1. Kandaki baz-asit seviyelerini sabitlemek,
  2. Vücuttaki elektrolit ve su dengesi sağlamak,
  3. Gerekmeyen ve zararlı olanları idrar yolu kanalı ile dışarı atmak.

Akut Glomerulonefrit Beslenme ve Diyet

Glomerullerdeki iltihaplanmadır. İşlevini yani fonksiyonlarını kısmen veya tamamen kaybetsi ile oluşur.

Belirtileri;

  • Ödem,
  • Oligüri veya anüri,
  • Yüksek tansiyon,
  • İdrarda protein azlığı/kaybı,
  • Bulanık idrar rengi, koyu idrar rengi,
  • Kansızlık oluşabilir,
  • Elektrolir bozukluğu görülebilir
  • Kan ve üre nitrojeni (BUN), kreatinin, fosfor ve ürik asit yükselir

Akut Glomerulonefrit diyet tedavisi nasıl yapılır?

Solüt yükün azaltılması ile çalışma yapılır. Hastanın 15 gün kadar idrarında azalma olur ve arkasından idrar bol şekilde gelebilir. Durumun haline göre tuz, sıvı ve protein alım miktarı ayarlanır. Enerji seviyesi için yeterince beslenmelidir. Bu uygulamalar sayesinde sölüt yükünde azalma sağlanır.

Anürisi olanlarda hiç protein olmayan diyetler ve sıvı dengesi gizli kaybolanları telafi edecek kadar verilir. Çıkarılan idrar oranına göre protein zamanla açılır ve şunlar uygulanır;

  1. Verilecek protein kaliteli olmalıdır,
  2. Enerji kaynağı olarak karbonhidartlar kullanılmalı ve günlük kalori alım miktarı 2000 ile 2500 kalori olmalıdır.
  3. Yağda sınırlama yoktur.
  4. Ödem oluşanlarda tuz ve sodyum kısıtlaması yapılır,
  5. C vitamin takviyesi verilebilir,
  6. Anüri ile oligüri varsa potasyum kısıtlamasına gidilebilir.

Kronik Glomerulonefrit Beslenme ve Diyet

Böbrek dokusunda meydana gelen harabiyettir. Glomerolonefrit gibi böbrek hastalıklarının ilerlemesi ile oluşabilir. Eğer idrardan fazla potasyum atılıyorsa hipopotasemi meydana gelebilir.

Toksit maddelerin birikmesi gibi sorunlar oluşarak kardiyovaskür bozuklukları oluşabilir. Fosfat iyonlarının yeterince atılamaması sonucunda kemiklerde değişimler görülerek anemi (kansızlık) oluşabilir.

İştahsızlık, kusma, ağız ülseri ve bulantı gibi problemler meydana gelebilir.

Kronil Glomerulonefrit diyet tedavisi nasıl yapılır?

Klinik değerlendirmeler iki ayrı şekilde yapılır.

  1. Sıvı alımı ayarlanması
  2. Günlük olarak sölüt yükü fazlalaştırılmadan besinlerin verilmesi
  • Akut glomerulonefritte kısa süreli olan sıvı ayarlanması, bu hastalıkta uzun süreli yapılmalıdır.
  • Tuz, yapılan idrara göre ayarlanır. Tuz, ödemle birlikte kısıtlamaya gidilebilir.
  • Protein, karbonhidrat ve yağ dengesi sağlanmalıdır. Proteinlerin solüt yükü arttırma etkisi olduğunda, minumum ihtiyaç kadar verilmelidir.

Bu maddelere dikkat edilerek uygulnır ve fosfar kısıtlaması yapılır ama elzem mineraller ve diğer öğeler verilmelidir.

Akut böbrek yetmezliği ve Kronik böbrek yetmezliği diyet tedavisi

Böbrek yetmezliğinin anlamı, uzun süreli veya kısa süreli olarak böbreklerin görevlerini yerine getirememesidir. İşlevlerini yerine getiremediklerinde sorunlar ortaya çıkar ve diyet tedavisi ile böbreklerin işlevlerini yapması sağlanmak üzere tedavi çalışmaları yapılır.

Buna diyet tedavisi ile amaç;

  • Proteinden kaynaklı olan yıkımı azaltmak,
  • Ödemden korunmak ve dehidratasyonu önlemek,
  • Asidozu düzetmek,
  • Elektrolikt kaybını kontrol altında turmak,
  • Zayıflamanın önüne geçmek,

Ayrıca;

bu dönemde hastanın beslenmesini normal seviyede tutarak takviyeler yapma, organizmanın hayatta kalabilmesi için ihtiyacı olan besinleri vermektir. Dikkat edilecek husus; solüt yüklemesine sebep olunmamalıdır.

Şunlara dikkat edilmelidir!

  1. Bu diyetler hasta olan kişinin laboratuvar ve klinik bulguları ile hazırlanmalıdır.
  2. Peritoneal veya Hemodialize girmeyen hastalar için daha az miktarda solüt yükü olan besin uygulaması yapılır. Yağ miktarı ve karbonhidrat alması gereken enerji miktarı kadar verilir.

  3. Diyalize girmeyen hastalar için protein 0.5g (gram) günlük ayarlanır, 20 ile 40 gram arasında bu oran değişebilir.
  4. Diyalize girenlerde ise bu miktar 0.8g (gram) olarak günlük verilebilir. Proteinin kaliteli olması etkiyi daha fazla gösterir. Yumurta ve süt en iyi kaynaklar arasındadır.

  5. Fosfat ve Potasyum kısıtlı oranda verilir.
  6. Demir, B, D ve multi vitamin takviye yapılır.
  7. Oligüri ve anüri varsa sıvı alımlarında kısıtlama yapılır. Anuri olanlarda sadece günlük gizli sıvı kaybı miktarı kadar oranda (metrekareye 400 ile 700 ml – mililitre kadar).

  8. Sıvı birikmesi ancak hastanın tartılması ile bulunabilir.

Proteinsiz Diyet Örneği

Bu diyet uygulaması 1-2 gün kadar yapılır.

Sabah kahvaltısı: Çay (şekerli), reçel, yağ ve gluten olmayan ekmek

Sabah ve öğle arası: Sütsüz nişasta peltesi

Öğle ve akşam yemeği: Komposto, nişasta peltesi, limonata, gluten olmayan ekmek,

Öğle ve akşam arası (ara öğünler): şekerleme (şeker karışımlı), yağ

Böbrek hastaları için yasak yiyecekler

  1. Fazla alınan gıdalar (solüt miktarını arttıran) süt, yumurta ve et,
  2. İçeriğinde ne olduğu belli olmayan hazır gıda ve yiyecekler,
  3. Sosis, pastırma, sucuk, salamura, turşu, konserve,
  4. Sakatatlar, tuz ve tuzlu yiyecekler,
  5. Kurutulmuş haldeki meyveler ile kuruyemişler,
  6. Et suları,
  7. Çikolatalar,
  8. Meşrubat, kahve, boza, nescafe,
  9. Pekmez, tahin ve tahin helvası,
  10. Kuru baklagiller, mısır ve bulgur,
  11. Tarhana, Patates,

Böbrek hastalarına serbest olan yiyecekler (besin içinde ayarlananlar)

  • Ihlamur çayı ve şekerli çay,
  • Tuzsuz yağlar,
  • Şeker, pişmaniye, lokum (sade), nişasta,

Nelere dikkat edilmelidir?

Besinleri pişirirken gıda özelliklerinin kaybolmaması önemlidir. Kızartma yaparak besin değerini öldürmek yerine haşlama yapılması önerilir. Sebzelerde ise ilk haşlama suyunun dökülmesi gerekecektir. Sonrasında yemek olarak pişirilir. Potasyumun azaltılması açısından önemlidir.

Yiyeceklerin tadının daha güzel olması için baharat koyulmaz, kolay ve rahat sindirilebilecek kadar pişirilmelidir.

Dışarıda ne yapmalısınız?

  • Restoran veya benzeri yerlerde diyet yaptığınızı belirtin.
  • Günlük et miktarına göre yiyebileceğini oranda et alımı yapın. Haşlanmış salçasız tavuk, hindi ızgara, biftek, hamburger gibi
  • Salatalara sirke ve yağ koyarak yiyebilirsiniz.
  • Kızarmış hamur tatlıları yemeyin, izinli olan meyve ve dondurmalar, sütlü tatlılar yenilebilir.
  • Günlük ihtiyaca uygun olarak şerbet, soğuk meyve suları, jöle, kahve ve çaylar ihtiyaç kadar alınır.
  • Alkol zarar verir, Sigara içilmemesi önerilir.

Источник: https://www.hastaliktedavisi.net/bobrek-hastalari-icin-diyet-bobrek-hastalari-ne-yemeli-ne-yememeli/

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.

    ×
    Рекомендуем посмотреть