Çocuklarda Kolesterol

Kolesterol Hastalığı

Çocuklarda Kolesterol

Fast food kültürünün tüm dünyada yayılması ile 30 yıldır birçok hastalık görülmeye başladı. Bu hastalıkların çoğu kalp ve damar hastalıkları ile ilgili. Çünkü fast food kültürü aşırı yağlı ve aşırı tuzlu yiyeceklerin üretilip tüketildiği bir alan.

Kişi tükettikçe doyma hissetmeyip daha da fazla tüketiyor. Bu durum insanların bedenini sindirim sisteminden tutun da nefes alıp vermeye kadar etkiliyor. Hal böyle olunca kroner kalp hastalıkları, kolestrol, kalp krizleri çok daha erken yaşlarda görülüyor.

Bu yazımızda sizlere kolesterol hastalığından bahsedeceğiz.

 Kolesterol hastalığı nedir, kolesterol hastalığı belirtileri ve sebepleri nelerdir, ayrıca kolesterol hastalığı tedavisi nasıl olur ve de kolesterol hastalığından korunma yolları nelerdir; tüm bu soruların cevaplarını bu içerikte sizler ile paylaşacağız.

Kolesterol hastalığının nedeni; bir yağ çeşidi olan kolesteroldur. Bu yağ hayvansal kaynaklıdır. İnsanların kolesterol bulunan hayvansal ürünleri aşırı tüketmesi sonucu, vücutta kolesterol birikmeye başlar. Kolesterol insan vücudunda iki şekilde tanımlanır: İyi Kolesterol ve Kötü Kolesterol olarak.

İyi Kolesterol yani LDL vücutta yağ seviyesinin normal olduğu durumları ifade eder. Yüksek kolesterol yani ”LDL ” Kötü Kolesterol anlamına gelir. Kötü Kolesterol, bu yağın kan damarlarında biriktiği ve hastalıklara sebebiyet vermesi ile bilinir. İnsanlarda LDL oranının yüksek HDL oranının düşük olması büyük bir risk durumudur.

Kan damarlarında birikmeye başlayan kolesterol damar yolunu kapatır. Bu yüzden kanın geçişi engellenir. Bu tür durumlarda ani kalp krizleri, felç riski, damar tıkanıklığı ve böbrek yetmezliği gibi hayati risk taşıyan hastalıklar görülür.

Günümüzde görülen kalp krizleri ve kalp damar yolu hastalıklarının en büyük nedeni üksek kolesterol yani ”LDL ” olarak kabul ediliyor.

Ülkemizde ölüm oranlarının en yüksek olduğu hastalıklardan biridir. Kolesterol dediğimiz yağ türü karaciğerden hücrelere, hücrelerden ise karaciğere kan yolu ile taşınır.

İyi kolesterol kan damarlarından hızlı bir şekilde taşınırken, kötü kolesterol kan damarlarının çeperlerine sürtünür ve sürtündükçe de burada ufak ufak birikmeye başlar.

Burada biriken kolesterol kanın akışının yavaşlamasına ve ileri durumlarda damar tıkanıklığına neden olur. İnsanların vücutlarında bulunması gereken kolesterol değerli aşağıdaki gibi verilmiştir.

Bu oranların kırmızı kısmında yer alan kişilerin doktor kontrolünde kolesterol seviyesini dengelemesi gerekir.

Aslında kolesterol hastalığının en önemli sebebi yemek yeme kültürü ve yemek alışkanlığıdır. Bundan kaynaklı birçok hastalık olduğu gibi, kolesterol hastalığı da en önemli hastalıktır. İnsanlarda kolesterol hastalığını sebepleri şunlardır;

  • Genetik faktörler,
  • Fast Food tüketmek,
  • Aşırı kilo- Obezite,
  • Aşırı yağlı yemekler tüketmek,
  • Bazı ilaçlar,
  • Bazı hastalıklar,
  • Stres,

Temelde bu faktörler kandaki kolesterol seviyesini etkiler. Kolesterol seviyesi kötü anlamda arttığında ise kişide çeşitli kalp ve damar problemleri görülmeye başlar. Bu yüzden sürekli olarak kolesterol ölçümleri yapılmalı. Sadece yaşlılar için değil çocuklarda bile sağlıksız beslenme sonucunda kolesterol ortaya çıkar ve buna bağlı ölümler yaşanabilir.

Kolesterol Hastalığının Belirtileri

Kolesterol Hastalığı diğer hastalık türlerinden biraz daha farklıdır. Diğer hastalık türlerinde var olan belli başlı belirtiler maalesef Kolesterol Hastalığından görülmüyor. Uzun yıllarca yüksek kolesterol ile yaşayıp bir kalp veya damar hastalığına yakalanmadıkça durumun farkında olmayabilirsiniz.

Çünkü kan dolaşımı sistemimizde hareket eden kolesterol bir farkına varmadan yavaş yavaş kan damarlarımızı tıkar. Bir belirtisi olmadığı için de günlük yaşamı etkilemez. Bu sinsice ilerleyen kolesterol ancak yapılan check-uplar yahut kolesterol testleri ile ortaya çıkar.

Çok fazla olmamak ile birlikte Kolesterol Hastalığı bulunan bazı kişilerin göz, ayak ve el çevresinde kabarıklar oluşur. Bu kabarıklıklar yağ bezesi şeklindedir.

Bu yüzden yaşınız kaç olursa olsun, kolesterol seviyenizi rutin olarak ölçtürmekte fayda var. Kalp ve damar hastalıkları ani ölümlere sebebiyet verecek türde tehli olduğu için kolesterol dengesinin sağlanması önem arz ediyor.

 Kolesterol Hastalığını önlemek için kolesterol ölçümü yapılır. Hastanelerde kan tahlili ile kolesterol seviyenizi öğrenebilirsiniz.

Daha sonra doktor kontrolünde kolesterol seviyenizin sizin için risk taşıyıp taşımadığını öğrenebilirsiniz.

Kolesterol Hastalığının Tedavisi

  • Kolesterol ciddiye alınması gereken önemli bir durumdur. Bu yüzden yapılan testler ve muayenelerde eğer kişinin kolesterol seviyesi yani kötü kolesterol olan LDL seviyesi yüksek ise acil müdahale edilmesi gerekir. Bu yüzden kötü kolesterol olan LDL seviyesinin düşürülmesi ve dengelenmesi için ilaç tedavisine başlanır. Piyasada kolesterol ilaçları kapsamında birçok ürün bulunuyor. Bu ilaçların hangilerinin ve nasıl kullanılması gerektiği kişiden kişiye değiştiği için mutlaka ama mutlaka doktorun önerdiği ilaçları kullanmak gerekir.
  • Bazı kişilerdeki kötü kolesterol olan LDL seviyesi riskli düzeyde olmayabilir. Bu durumda düşük kolesterol içere bir beslenme diyeti ile tedavi sağlanabilir. Daha lifli ve sebze- meyve ağırlıklı yiyecekler tüketmelisiniz. Bunun yanında doğal yağlar kullanmalısınız. Ayrıca hayvansal yağları ve ürünler tüketmeyi de en az indirmelisiniz. Beslenme diyeti ile  günlük kalori ihtiyacınızın %7’sinden az ve kolesterol tüketiminizin de günde 200 mg’dan düşük olmasını sağladığını takdirde olumlu sonuçlar almaya başlarsınız.
  • Kolesterol düşürücü ilaçlar kullanabilirsiniz. Statinler, fibratlar, nikotinik asitler ve omega-3 yağ asitleri kolesterol ve LDL üretimini azaltıyor. Bu sayede kolesterol oranı dengeleniyor.

Kolesterolü Yükselten Gıdalar

Birçoğumuzun bilmediği birçok ürün vücudumuzdaki kolesterolü yükseltiyor. Bu ürünleri iyi bilerek günlük diyetinizden çıkarmanız gerekir.

Kolesterol içerikli ürünler: Bu ürünlerin çoğunluğu hayvansal kaynaklı ürünlerdir. Balık, tereyağı, peynir, kaymak, kefir, yoğurt, krema veya süt , sakatat çeşitleri, deniz mahsulleri, yumurta sarısı, salam, sucuk , sosis veya pastırma gibi ürünler tüketildiğinde kolesterolün yükselmesi desteklenmiş oluyor.

Doymuş yağ oranı yüksek ürünler: Doymuş yağ oranı yüksek ürünler oda şartlarında katı olan ürünler olarak ifade edilir. Bunlar; kuzu veya sığır eti, palmiye ve Hindistan cevizi yağı, tereyağı gibi ürünlerdir.

Trans Yağ barındıran ürünler: Trans yağ insan vücudunda sindirilemeyen ve kolesterolü yükselten yiyeceklerdir. Trans yağ ; gıdalarda af ömrü uzasın diye hidrojenizasyon işlemi uygulanması sonucunda oluşur. Genel olarak; margarin, cipsler, kızarmış patates ve fast- food ürünler ile fabrikasyon pastane ürünlerinde bulunur.

Kolesterolü Düşüren Gıdalar

Kolesterol oranınız yüksek ise bu durumda sağlıklı ve doğal ürünler tüketerek kolesterol seviyenizi düşürebilirsiniz.

Balık; içerisinde yoğun oranda Omega-3 bulunur. Bu vitamin kandaki HDL yani iyi kolesterolü yükseltirken LDL yi ise düşürür. Bu sayede kan basıncı dengeye gelir ve damar tıkanıklığı riski azalır.

Yulaf; direkt olarak kullanımı ya da meyveler ile beraber tüketimi kandaki kötü kolesterol olan LDL’nin düşürülmesinde etkilidir.

Zeytinyağı; bu yağ diğer yağ türlerine göre hem bitkisel kaynaklı hem de az işlenmiş bir yağ çeşidi olduğu için kolesterol hastalarının yemeklerde bu yağı kullanması gerekir. Tabii ki azar azar oranlarda olmak kaydı ile.

Fındık; içerisinde yoğun oranda lif, doymamış yağlar ve E vitamini bulundurması yönü ile kandaki kolesterolü dengeler. Günlük beslenme diyetine 1 avuç badem ve fındık karışımını ekleyerek kolesterol seviyenizi dengeleyebilirsiniz.

Tüm bunların yanında; yeşil ve siyah çay, soya fasulyesi, yeşil meyve ve sebzeler, soğan ve sarımsak, tropikal ve turunçgillerde kolesterolü dengeleyen ürünlerdir.

Detaylı Bilgi İçin Tıklayınız!

Источник: https://evdesifa.com/kolesterol-hastaligi/

Çocuk kolesterolu hakkında bilmeniz gerekenler

Çocuklarda Kolesterol

Kolesterol çocukta olur mu demeyin, olabiliyor. Genetik yatkınlık, beslenme alışkanlıkları kolesterolü etkiler. Şişmanlıkla da ilişkili bu sorunu henüz küçük yaşlardayken çözmek için neler yapabilirsiniz?

Çocuklarda da erişkinlerdeki gibi kolesterol problemi son yıllarda sık görülen bir sağlık sorunu. Birtakım genetik problemlerin, bunun nedeni olabileceğini unutmayalım. Eğer ailesel bir kolesterol yüksekliğine yatkınlık varsa, çocukta aşırı kolesterol yüksekliğine rastlanabilir.

Sağlık çalışmaları çoğu zaman bu yüksek kan kolesterolüne sahip çocukların neredeyse yarısının ilerleyen yaşlarda kan kolesterol seviyelerin normale döndüğünü gösteriyor.

Buna karşın, yüksek kolesterol seviyeleri yine de kalp rahatsızlığı riski taşıdığı için çocuklarımızı bu sorundan uzaklaştırmamız gerekiyor.

Kolesterol ölçümü bebek ve çocuklarda her zaman yaptırılan kan tahlillerinin çoğu zaman bir parçası değil. Daha çok anemi, enfeksiyon ve hormonlara bakılır. Çocuklarda karşılaşılana kadar hiçbir anne-baba kolesterolü düşünmez ve çocuğun büyümesi, gelişmesi sırasında bu önemli sorunu fark etmeden kolesterolü yüksek beslenmesine devam eder.

Unutmayın, yüksek kolesterol seviyesi, kalp hastalıkları ve felce sebep olan en belirgin faktör. Son yapılan çalışmalar kalp damar hastalıklarının çocukluk döneminde ortaya çıktığı belirtiyor.

Çocukluk dönemindeki kolesterolün toplumsal bir sağlık problemi olduğunun bilincine varmalı ve şişmanlıkla iç içe giden bu durumu düzeltmek için dikkatli olmalıyız.

Kolesterol nedir? 

Kolesterol karaciğer tarafından üretilen mumsu yapıda bir madde. Vücudumuzda yağlar tarafından yapılır ve hücre duvarı yapımında ve bazı hormonların, dokuların formunda da görev alır. Eğer bir büyük kase dondurma veya yağlı bir besin tüketmiyorsanız vücudunuz kolesterolü yine de sağlayacaktır. Bu karaciğer tarafından sağlıklı vücut fonksiyonları için yapılır.

Sebze, meyve ve tahıllar kolesterol içermezlerken yumurta sarısı, et, tavuk, deniz ürünleri, tam yağlı süt ürünleri (süt, yoğurt, peynir, dondurma) gibi hayvansal besinler kolesterol içerir. Etlerin her çeşidi yaklaşık 1 yumurta büyüklüğü kadarsa 30-50 mg. arasında kolesterole sahiptir.

Çocuğumun kolesterolü için endişelenmeli miyim?

Çocuklarda kolesterol yükselmesine 3 temel faktör neden olur.

  • Beslenme; yağlardan zengin bir diyet özellikle doymuş yağlardan ve trans yağ asitlerinden yüksek beslenme (hamur işleri, atıştırmalıklar gibi.)
  • Kalıtım; ailede yüksek kolesterol olması
  • Şişmanlık; egzersiz ve diyetin yaşam tarzı olarak benimsenmemesi sonucu gelişebilir. Eğer çocuğunuz sağlıklı besleniyor, aktif yaşıyor, ailede yüksek kolesterol öyküsü bulunmuyor ve fazla kilo problemi yoksa bu durum için endişelenmenize gerek yok. Ama bunun tam tersiyse ileride bir kalp hastası adayı olacak çocuğunuzun beslenme ve yaşam şeklini hemen değiştirmeniz gerekir.

Çocuklarda kolesterol seviyeleri nasıl izlenir ve nasıl tedavi edilir?

Yüksek kolesterol için riskli olan çocuklar 2 yaşından itibaren takip edilmeli ve kolesterole koruyucu tavsiyeler değerlendirilmeli. Çocuğunuzda kan kolesterol testi için; ailede herhangi birinde 240 mg.

’dan fazla toplam kolesterol varsa, 55 yaş öncesinde kalp hastalığı öyküsü bulunuyorsa, fazla kilolu ve şişman bulunuyor ve çocukta da şişmanlık tespit edilmişse çocuk doktorunuz çok kolay olan bu testlerle çocuğunuzun kolesterolünün yüksek olup olmadığını açıklayabilir.

Amerikan Kalp Derneği’ne göre 2-19 yaş arasında çocuğunuzun olması gereken toplam kolesterol değerleri: Eğer çocuğunuzun kolesterol seviyesi kabul edilebilir seviyedeyse 5 yılda bir değerlendirme yapılabilir. 170 veya daha yüksek toplam kolesterol varsa açlıkta sadece toplam kolesterole bakılmalı.

200 mg/dL’den yüksek değerlerdeyse açlıkta toplam kolesterol testi ve lipoprotein analizi (HDL ve LDL değerlendirmesi) mutlaka yapılmalı. İlaç tedavisi ancak 10 yaş üstündeki çocuklarda diyet ve egzersiz değişikliklerinden sonra uygulanabilir.

Sağlıklı beslenme ve egzersiz herkes için önemli, ancak yüksek kolesterol ve lipoprotein değeri olan kişilerde daha önemli.

Kolesterol seviyesini düşürmek için 10 yol:

Aşağıda yer alan bazı kolay adımlarla ailenizin kolesterol seviyesini sağlıklı seviyede.

  • Ailenizin kolesterol seviyenizi kontrol ettirin.
  • Öncelikle çocuğunuzu kesinlikle korkutmayın. Yaşına uygun bir şekilde yüksek kolesterol seviyeleri ve sonuçları hakkında onu bilgilendirin. Uygulaması gereken diyeti bir hastalık için yapılan tedavi olarak göstermeyin.
  • Aile yemekleri planlayın ve çocuğunuzun ne yediğine dikkat edin.
  • Doymuş yağ alımınızı azaltmak ve kolesterol seviyenizi sınırlamak için mutlaka besin etiketlerini okuma alışkanlığı geliştirin. Diyetteki yağ alımı % 30 ile doymuş yağ alımı ise % 10 veya daha az olarak tavsiye edilir.
  • Düşük yağ ve kolesterol içeren meyve, çiğ sebze, sade patlamış mısır, yağsız yoğurt gibi sağlıklı atıştırmalıkları tüketin.
  • Kırmızı et tercihlerinizi balık, tavuk, hindi, fasulye, mercimek, tofu, soya ürünleri gibi diğer ürünlerle değiştirin.
  • Tereyağı gibi doymuş yağ içeriği yüksek yağlardan uzak durun, bitkisel sıvı yağları tercih edin. Hamur işi tüketimlerinizi mutlaka azaltın.
  • Şeker içeriği yüksek olan meyveli veya gazlı içecekleri tüketmekten kaçının. Çünkü fazla şeker alımı yağ depolarında artışa neden olabilir.
  • Çocuklarınıza dışarıda yediklerinde sağlıklı öğün tercihlerini öğretin.
  •  Mutlaka egzersiz yapın. Hatta bu egzersizleri ailece yaparak ailenin bir arada daha çok vakit geçirmesin sağlayabilirsiniz. Ayrıca hepiniz sağlıklı bir adım atmış olursunuz. Egzersiz kandaki HDL (yüksek yoğunluklu lipoprotein- iyi kolestrol olarak da adlandırılır) seviyesini yükseltmeye ve vücut için yarar sağlamaya yardımcı olur. Kan değerlerinizi rutin olarak kontrol ettirerek sağlıklı bir yaşam yaşayabilirsiniz

ÇOCUKLARDA DİYABETE DİKKAT

Çocuklarda kolestrol yüksekliğine dikkat

Memorial Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü'nden Uzman Dr. Ayhan Çeri, çocukluk çağı kolesterolü hakkında bilgi verdi.

Kolesterol yüksekliğinin, çocuklukta da son yıllarda en sık görülen sağlık problemleri arasında yer aldığını belirten Uz. Dr. Ayhan Çeri, “Neden olabileceği sorunlar uzun bir süreç içinde geliştiği için genellikle çocukluk çağında herhangi bir belirtiye yol açmaz.

Eğer ailesel bir yatkınlık söz konusu ise anne babada yüksek kolesterol sorunu varsa çocukta da olma ihtimali artmaktadır. Yüksek kolesterol kalp damar hastalıklarını tetikleyen bir faktör olduğu için de çocukluk döneminde bunun kontrol altına alınması ve özellikle obezite varlığı söz konusu ise bu durumun da ortadan kaldırılması gerekmektedir.

Böylece gelecekte ortaya çıkabilecek kalp damar hastalıklarının da önüne geçilmesi mümkün olabilir” dedi.

“Obezite kolestrol yüksekliği için risk faktörü”

Çocuklarda genetik nedenler dışında kolesterol yüksekliğine en sık neden olan hastalığın obezite olduğuna dikkat çeken Uz. Dr. Ayhan  Çeri, “Obezitenin çocuk sağlığı üzerindeki olumsuz etkisine kolesterol yüksekliği de eklendiğinde, erişkin dönemde kalp damar hastalıkları başta olmak üzere inme gibi birçok sağlık sorunu ortaya çıkmaktadır.

12 saatlik açlık düzeyi sonunda doktorun isteyeceği basit bir kan testi ile kolesterol düzeyi hakkında bilgi sahibi olunabilir. Bu test sonunda çocuğun LDL-kolesterol değeri 130 mg/dl üzerinde ise beslenme düzenlenmeli, fiziksel aktivite artırılmalı ve ortalama 3 ay sonra kolesterol testi tekrarlanmalıdır.

Ancak çocuğun LDL-kolesterol değeri 190 mg/dl üzerinde ise doktor önerisi ile ilaç tedavisine başlamak gerekebilir” diye konuştu.

“Düzenli kolestrol takibi yapılmalı”

Her çocuğun 9-11 ile 17-21 yaş aralıklarında en az birer kez kan kolesterol düzeylerinin ölçülmesinde yarar olduğunu anlatan Uz. Dr. Çeri, şunları kaydetti: “Ayrıca bazı risk faktörlerini taşıyan çocuklarda ise 2-8 ve 12-16 yaş aralıklarında kan kolesterol düzeyi takibi yapılmalıdır.

Anne-baba ya da yakın akrabalarından birisinin total kolesterolü (LDL+HDL+%20 trigliserid) 240 mg/dl üzerindeyse Ailede 55 yaş altı erkeklerde veya 65 yaş altı bayanlarda kalp-dolaşım bozukluğu varsa, hastada çeşitli böbrek ya da çocukluk çağı romatizmal hastalıkları gibi kalp-dolaşım sistemi için risk oluşturabilecek belirli hastalıklar mevcutsa, çocuk aşırı kiloluysa, Diyabet, hipertansiyon sigara kullanım alışkanlığı gibi diğer risk faktörleri varsa çocuk da takip altında olmalıdır. Kolesterol yüksekliğini önlemek için, anne ve baba kolesterol düzeyini ölçtürmeli ve sonuca göre gerekiyorsa doktor önerisi ile aynı testi çocuklarına yaptırmalıdır. Sebze, meyve ve tahıl ağırlıklı beslenmeye özen gösterilmelidir.”

Beslenme konusunda bilinçli olunması gerekiğini vurgulayan Uz. Dr. Çeri son olarak sözlerine şunları ekledi: “Satın alınan gıdaların kolesterol içeriği kontrol edilmeli, günlük toplam besinlerde önerilen yağ oranı 1-3 yaş arası çocuklarda yüzde 30-40, 4-18 yaş arasında ise yüzde 25-35 olmasına dikkat edilmelidir.

Doymamış yağ içeren besinler tüketilmeli, trans yağ içeriği olan besinlerden mümkün olduğunca uzak durulmalıdır. Şeker oranı yüksek gıdalar ve içecekler azaltılmalıdır. Fast-food türü besinlerden olabildiğince uzak durulmalıdır. Katı yağlar yerine sıvı yağ tüketilmelidir.

Spor yapma alışkanlığı edinilmeli ve çocuklar, bu çocuklara da aşılanmalıdır.”

KOLESTEROL NEDİR?

Источник: https://hthayat.haberturk.com/anne-baba/cocuk/haber/656629-cocuklarda-kolesterol-olur-mu

Çocukların da kolesterolü yükselir mi?

Çocuklarda Kolesterol

Sanırım kolesterol kelimesi, hekimlerin dışındaki insanların dünyada ve ülkemizde en yakından bildikleri tıp terimlerinin başında geliyor.

Bunun ötesinde, son 50 yılda üzerinde en çok araştırma yapılan, bazen çok korkulan, bazense görmezden gelinen bir sorunun adı aynı zamanda kolesterol, daha doğrusu kolesterol yüksekliği.

Özellikle de kalp damar sağlığı açısından her yaşta en çok istenen kan tetkiklerinden birisi de kandaki çeşitli kolesterol türlerinin (iyi kolesterol, kötü kolesterol olarak biliniyor halk arasında) düzeyinin bakılması.

Gerçi, bazı uzmanlar ilaç endüstrisinin kolesterol ile ilgili araştırmaları/tartışmaları ve uzlaşı  belgelerinin hazırlanma sürecini yönlendirdiğini, örneğin statin adı verilen lipid düşürücü ilaçların kullanılması için önerilen eşik değerlerin sürekli düşürüldüğünü öne sürse de çok geniş kapsamlı bir çok çalışma ( Bogalusa Kalp Çalışması mesela), iyi kolesterol dışındaki kolesterol düzeyleri ( Non-HDL cholesterol levels-non-HDL-C) ile ateroskleroz arasında çok yakın bir ilişki olduğunu gösteriyor. Yine aynı çalışmalarda “non-HDL-C” düzeylerindeki her 10 mg yüksekliğin, ateroskleroz bakımından bir yıl daha yaşlı olmakla eşdeğer olduğu bildiriliyor.

 Hiç kuşku yok ki bütün bu tartışmalar esas olarak ileri yaş erişkinler için yapılıyor ve o yüzden de diyabet gibi, kolesterol yüksekliği de  çocuklarda akla gelmiyor ve bu yüzden de hem hekimlerin , hem de ailelerin gündeminde yer almıyor.  Oysa son yıllarda üzerinde bir çok araştırmanın yapıldığı ailesel heterozigot hiperkolesterolemi, çocukların binde 5 kadarını etkiliyor ve bu sıklıkla aslında bir çok kronik hastalıktan daha çok çocuklar için risk yaratıyor.

Ailesel kolesterol yüksekliği ve çocuklar

Kandaki “kötü kolesterol” (LDL kolesterol)’ün temizlenmesinde karaciğer önemli bir yere sahip. Eğer  karaciğerdeki LDL kolesterol reseptörlerinde fonksiyon kaybına  neden olan  bir genetik bozukluk olursa, LDL koleterol karaciğere giremiyor ve kanda birikiyor. Buna ailesel hiperkolesterolemi adı veriliyor.

Şiddetli vakalarda kandaki LDL düzeyi 500 mg/dl üzerine çıkabiliyor. Bu şiddetli form nadir görülüyor.

Son yıllarda sanıldığından daha sık ( 200-250 kişide 1 vaka) olduğu anlaşılan Heterozigot Ailesel Hiperkoleterolemi (HeFH) vakalarında ise daha ılımlı bir LDL yüksekliği oluyor ama uzun sürede bu yükseklik de kalp damarları ve aortada kolesterol depolanmasına ve damar inflamasyonuna yol açarak ateroskleroza neden oluyor.

Günümüzde LDL reseptörlerinde bozukluğa yol açan genetik mutasyonlar biliniyor ve genetik yöntemlerle desteklenen çalışmalar dünyada 35 milyon (ki bunların % 20-25’ini çocuklar ve adolesanlar oluşturuyor) Heterozigot Ailesel Hiperkoleterolemi (HeFH) vakası  olduğunu gösteriyor. İşin önemli yanı,  HeFH olan ve tedavi edilmeyen çocuklarda 20 yaşından sonra erken koroner arter hastalığı riskinin dramatik şekilde arttığı bildiriliyor. Zaten kilolu olmadığı halde yüksek kolesterolü olan ve 40 yaşından önce koroner arter hastalığından kaybedilen vakaların büyük çoğunluğunu da Heterozigot Ailesel Hiperkoleterolemi (HeFH) vakaları oluşturuyor. Bu durumda  obezite ve tip 2 diyabetin önlenmesinde olduğu gibi kolesterol yüksekliğinin erken saptanması ve olası zararlarının önlenmesi için de çocukluk çağına odaklanmak gerekiyor.

Çocuklarda kolesterol taraması ne zaman yapılmalı?

Slovenya gibi  5 yaşından itibaren kolesterol taraması yapılan ülkeler olmakla birlikte çocuklarda kolesterol taraması genel olarak 9-11yaşından sonra öneriliyor.

Üç aylık diyet sonrası ve iki kez ölçümde LDL kolesterol düzeyi 190 mg/dl’den yüksek olan çocuklarda aile öyküsü olmasa bile genetik temelli bir kolesterol yüksekliği düşünmek gerekiyor.

Eğer ailede erken koroner arter hastalığı öyküsü varsa veya anne/babasından birisinde yüksek kolesterol sorunu varsa serum LDL düzeyi >160 mg/dl olduğunda Heterozigot Ailesel Hiperkoleterolemi (HeFH)  düşünmek ve gerekli genetik incelemeleri yapmak gerekiyor.

Ailede  genetik tanı almış  birisi varsa çocuklardaki LDL düzeyi >130 mg/dl olunca ileri inceleme yapılması öneriliyor. Tabi bu arada obezite, hipotiroidizm, nefrotik sendrom, anoreksia gibi kolesterol yüksekliğine neden olan diğer hastalıkları da dikkate almak gerekiyor.

Yukarıda özetlenen ölçütlere göre genetik inceleme yapılması gereken çocuklarda öncelikle aile bireylerinde ayrıntılı genetik testler yapılması, daha sonra benzer testlerin çocuklarda uygulanması öneriliyor. Ülkemizde  bir çok  genetik merkezi LDL reseptör genindeki mutasyonlara bakıp, bir sorun olup olmadığını söyleyebiliyor.

Çocuklara kolesterol düşürücü ilaç verilebilir mi?

Ailesel Heterozigot Hiperkolesterolemisi olan çocukların tedavisinde diyet  ve yaşam tarzı değişikliğinin sınırlı bir etkisi olduğunu, esas tedavinin statin olarak bilinen kolesterol düşürücü haplar olduğunu biliyoruz.

  Genel olarak erken tedavinin LDL-C düzeyini düşürerek, endotel fonksiyonlarını iyileştirdiğini  ve ateroskleroza gidişi duraklatarak koroner arter hastalığının önlenmesinde kritik bir etkisinin olduğu  biliniyor.

Başta ABD’de olmak üzere bir çok ülkede 6-10 yaşından itibaren kolesterol düşürücü ilaçları kullanmak mümkün  ve bu çocukların ilgili uzmanlar tarafından izlenmesi önem taşıyor.

Ülkemizde son yıllarda çocuklardaki obezite sıklığında ve obeziteye bağlı insülin direnci başta olmak üzere önemli metabolik bozuklukların sıklığında belirgin bir artış olduğu görülüyor.

Öte yandan ise yukarıda anlattığımız Heterozigot Ailesel Hiperkoleterolemi (HeFH) olan çocuklar da tanı almadan erişkin yaşama geçiyor  ve erken yaşta kalp damar hastalıkları riski ile karşı karşıya kalıyor.

  Tekrar söyleyecek olursak, Avrupa bölgesindeki araştırmalar her 200-250 kişiden birisinde Ailesel Heterozigot Hiperkolesterolemi olduğunu gösteriyor.

Bu durumda ülkemizde de 10 yaşından büyük bütün çocuklarda kolesterol taraması yapılması ve bilimsel algoritmalar  temelinde Ailesel Heterozigot Hiperkolesterolemi  vakalarının erken saptanmasına yönelik ulusal bir program geliştirilmesi gerekiyor. Dileriz bu dileğimizi yetkililer duyar ve gerekeni yapar.

Источник: https://t24.com.tr/yazarlar/sukru-hatun/cocuklarin-da-kolesterolu-yukselir-mi,17509

Çocuklarda Kolesterol Yüksekliği

Çocuklarda Kolesterol

Çoğu ebeveyn kolesterolün çocukları için ne anlama geldiği konusunda yeterli bilgi sahibi değildirler.

Halbuki yüksek kolesterol değerleri kalp krizi geçirme ve inme riski oluşumunu ciddi ölçüde artıran bir etmendir ve tıbbi araştırmalar bu hastalıkların temellerinin çocukluk çağından itibaren atılmaya başladığını göstermektedirler.

Son yıllarda çocukluk çağında obezite riskinin dramatik bir biçimde artması önümüzdeki yıllarda bu hastalıkların ve bunların getireceği maddi ve manevi yükün ciddi biçimde artacağı anlamına gelmektedir.

Çocuklarda kolesterol

Yüksek kolesterol düzeyinin neden olduğu sağlık problemleri genelde uzun bir sürece yayılırlar ve bu yüzden genelde çocukluk çağında –istisnalar dışında- ciddi bir bulgu vermezler.

Bu yüzden de sağlık çalışanları dışındaki insanlar için çocukluk çağındaki kolesterol düzeyi yüksekliğinin yol açacağı problemleri algılamak kolay olmayabilir. Buna rağmen özellikle aile öyküsünde yüksek kolesterol düzeyi ya da erken kalp krizi hikayesi olan ailelerde bu konuda bilinçli olmak daha da önem kazanmaktadır.

Böylece erken dönemde çocuğunuzun doktoru ile iletişime geçerek olası ileriki dönemde oluşabilecek sağlık problemlerinin önüne geçebilme şansı doğar.

Kolesterol nedir?

Kolesterol mumumsu bir madde olup karaciğerde üretilen bir çeşit yağ olup vücut hücre zarları ve çeşitli hormonların oluşumunda yapı taşı olarak kullanılırlar. Siz kolesterol içeriği yüksek olan dondurma ya da hamburger gibi besinleri hiç ağzınıza koymasanız bile vücudunuz gerekli işlevlerini sürdürebilecek kolesterol miktarını karaciğeriniz oluşturma yeteneğine sahiptir.

Karaciğerin günlük oluşturduğu kolesterol miktarı yaklaşık 1 gram olup bu sağlıklı bir birey için yeterli düzeydedir. Buna rağmen biz besinlerle dışarıdan bir miktar daha kolesterol alırız.
Sebze, meyve va tahıl ürünleri genelde kolesterol içermezken, süt ve süt ürünleri, et ve türevleri, deniz ürünleri ve yumurta sarısını kolesterolden zengin besinler olarak sayabiliriz.

Çocuklarda kolesterol nasıl oluşur? “İyi kolesterol” “kötü kolesterol” e karşı

Kolesterol vücutta dokular arasında bağımsız olarak taşınamaz ve bu taşınma için lipoprotein olarak adlandırılan bazı yağ-protein bileşimlerine ihtiyaç duyarlar. Bunların da günlük hayatta sıkça adlarını duyduğumuz 2 tanesi LDL ve HDL olarak adlandırılan düşük ve yüksek yoğunluklu ya-protein bileşenleridir.

LDL genelde “kötü kolesterol”, HDL” ise” iyi kolesterol olarak bilinirler.LDL-kolesterol yukarıda da sözünü ettiğimiz gibi kötü kolesterol olup kanda yüksek değerlere ulaştığında başlıca kalbi ve beyni besleyen damarlarda olmak üzere damar iç yüzeylerinde birikerek plak oluşumuna yolaçarlar.

Bu plak oluşumları bir yandan damarların daralmasına yolaçarak dokulara giden kanın azalmasına neden olurken aynı zamanda damarların esnekliğini de azaltırlar.Sonuçta bağırsak, böbrek, kalp ve beyin gibi hayati organlara giden kan miltarı azalarak ilgili dokularınyeterli düzeyde beslenmesi azailır bu da çeşitli sağlık sorunlarına yolaçar.

Ayrıca bu plaklardan kopan parçacıklar damarları kolaylıkla tıkayarak kalp krizi ve inmeye neden olurlar.

Öte yandan iyi kolesterol HDL-kolesterol ise kolesterolün dokulardan karaciğere geri taşınmasında rol alırlar ve damarlardaki plak oluşumunu engellemeye yardım ederler.

Böylece yüksek düzeydeki LDL-kolesterol kalp krizi riskini artırırken yüksek düzeydeki HDL-kolesterol dolaşım sistemi üzerine iyileştirici bir rol oynar.

Başlıca 3 faktör vücut kolesterol düzeyinin artmasında rol oynar:

  • Diyet: Özellikle yüksek oranda doymuş- ve trans-yağ içeren besinler
  • Genetik: Anne-babanın genetik olarak yüksek kolesterol düzeyine sahip olması
  • Obezite: Hem diyet hem de hareketsiz bir yaşam tarzı ile ilgilidir

Bu bilgiler ışığında fiziksel olarak aktif olan, sağlıklı beslenen, aile öyküsünde yüksek kolesterol düzeyi ya da kalp krizi riski olmayan ve şişman olmayan çocuklar kolesterol açısından düşük risk taşırlar.

Güncel öneriler doğrultusunda her çocuğun 9-11 yaş ve 17-21 yaş aralıklarında enaz birer kez kan kolesterol düzeylerinin ölçülmesinde yarar vardır. Ayrıca aşağıdaki risk faktörlerini taşıyan çocuklarda 2-8 yaş ve 12-16 yaş aralıklarında kan kolesterol düzeyi tayini yapılmalıdır:

  • Anne-baba ya da yakın akrabalarından birisinin total kolesterolü (LDL+HDL+%20 trigliserid) 240 mg/dl üzerinde ise
  • Ailede 55 yaş altı erkeklerde y da 65 yaş altı bayanlarda kalp-dolaşım bozukluğu öyküsü mevcut ise
  • Hastada kalp-dolaşım sistemi için risk oluşturabilecek belirli hastalıklar mevcutsa. Örneğin çeşitli böbrek hastalıkları ya da çocukluk çağı romatizmal hastalokları gibi.
  • Obezite
  • Diyabet, hipertansiyon sigara kullanım alışkanlığı gibi diğer risk faktörleri mevcutsa.

Kolesterol düzeyi ölçümü gerektiği durumlarda 12 saatlik açlık düzeyi sonunda doktorunuzun isteyeceği basit bir kantesti ile bu ölçümler gerçekleştirilebilir.

Bu ölçümler sonunda çocuğunuzun LDL-kolesterol değeri 130 mg/dl üzerinde ise çocuğunuzun diyetini düzenlemede ve fiziksel aktivitesini artırmada ve birkaç ay sonra tekrar kolesterol düzeyini ölçtürmede yarar vardır.

Eğer çocuğunuzun LDL-kolesterol değeri 190 mg/dl üzerinde ise ilaçla tedavi gereksinimi doğabilir.

Son olarak kolesterolü sağlıklı düzeyde tutmak için…

Kendinizin ve çocuklarınızın sağlığı ile sağlıklı bir kolesterol düzeyi için aşağıdaki önerileri dikkate almanızda yarar vardır:

  • Kolesterol düzeyinizi ölçtürün ve yüksek çıkarsa aynı testi çocuklarınıza da yaptırın
  • Çocuklarınızın ve kendinizin sebze, meyve ve tahıl ağırlıklı beslenmeye özen gösterin
  • Bilinçli olun; marketten aldığınız ürünlerin kolesterol içeriğini kontrol edin. Günlük toplam besinlerde önerilen yağ oranı 1-3 yaş çocuklarda %30-40, 4-18 yaş arasında ise %25-35 tir. Bu konuda gerekirse diyetisyenlerden destek alın.
  • Günlük vücudunuzun ihtiyacı olan yağları çoğunlukla doymamış yağ içeren besinleri tüketin, trans yağlardam mümkün olduğunca uzak durun. Bunun için yağ oranı düşük et ve sütürünlerini, balığı, taneli sebzeleri ve bitki yağlarını tercih edin.
  • Çocuğunuzun sağlığı için.
  • Onların günlük kolesterol alımını 300 mg ile sınırlayın
  • Doymuş yağ asitlerinin günlük kalori ihtiyacının %10’unun altında olmasına özen gösterin
  • Trans yağlardan mümkün olduğunca uzak durun
  • Yağsız ya da az yağlı süt ürünlerini tercih edin
  • Katı yağlardan uzak durun; sıvı yağ tüketin
  • Şekerli yiyecek ve içecekleri azaltın
  • Fast-food türü besinleri az tüketin
  • Spor yapma alışkanlığı edinin; hareketli bir yaşamı tercih edin
  • Çocuklarınıza örnek rol-model olun

Aşağıdaki videolarda Uzm. Dyt. Fatmagül Yılmaz Öztürk, “Çocuk ve Ergen Beslenmesi” konusunda bilgiler veriyor.

Источник: https://www.doktoramcam.com/cocuklarda-kolesterol-yuksekligi/

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.