Dengeli ve Yeterli Beslenme

içerik

Yeterli ve Dengeli Beslenme Nedir? Önemi Ve Etkileri Nelerdir?

Dengeli ve Yeterli Beslenme

Yeterli ve dengeli beslenme herkes için aynı değildir. Burada yaş, cinsiyet, fiziksel aktivite durumu, diyabet ve hamilelik gibi özel diyet gerektiren durumlar beslenmenin içeriğini değiştirir.

Ameliyat sonrası beslenme ile sağlıklı kişinin beslenmesinin aynı olmadığı gibi okul öncesi çocukla ergenlik dönemindeki gençlerin beslenmesi de aynı değildir. Özel durumlarda beslenmede mutlaka hekim önerisine uyulmalıdır.

Okul çağı, çocuklar için fizyolojik, psikolojik ve sosyal gelişimin hızlı olduğu, yaşam boyu devam edebilecek davranışların büyük ölçüde oluştuğu, yetişkinlik hastalıklarının gelişimi açısından ise en riskli dönemdir.

Bu dönemde yaygın olarak görülen beslenme sorunları D vitamini, kalsiyum ve iyot yetersizlikleri ile demir yetersizliği anemisi, şişmanlık, yeme davranışı bozuklukları ile diş çürükleridir.

Çocuk ve gençlerde en yaygın görülen olumsuz beslenme alışkanlıklarından biri öğün atlamadır. En sık atlanan öğün, günün en önemli öğünü olarak kabul edilen kahvaltıdır. Yeterli ve dengeli beslenmek için öğün atlanmamalı, besin çeşitliliği artırılarak her öğünde farklı besin gruplarından tüketilmelidir.

Özellikle meyve, sebze ve protein içeren besinler her gün tüketilmeli, besin değeri düşük ve enerjisi yüksek yiyecek ve içeceklerin tüketimi sınırlandırılmalıdır. Besin gruplarından süt ve ürünleri, büyüme çağındaki bireyler için önemli bir kalsiyum ve protein kaynağıdır.

Yaş ve cinsiyete göre günlük alınması gereken besin miktarları aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Vücudumuz egzersiz sırasında, dinlenme durumuna göre daha fazla enerji harcamaktadır. Çünkü egzersiz sırasında;

  • Kaslar daha güçlü kasılır,
  • Kalp atımı hızlanır,
  • Kalp vücuda kanı daha hızlı pompalar,
  • Akciğerler daha hızlı çalışır.

Bilindiği gibi, egzersiz yapanların yapmayanlara göre günlük enerji ihtiyaçları daha yüksektir.

Besinlerin bileşimindeki karbonhidratlar, proteinler ve yağlardan belirli enzimlerin düzenlediği ve hormonların denetlediği tepkimelerle enerji elde edilmektedir. Bu nedenle sporcular daha yüksek enerji içeren özel diyetlerle beslenmelidir.

Sağlıklı beslenme yeterli ve dengeli beslenmedir. Beslenme açlık duygusunu bastırmak, karın doyurmak ya da canının çektiği şeyleri yemek, içmek değildir.

Beslenme; sağlığı korumak, geliştirmek ve yaşam kalitesini yükseltmek için vücudun gereksinimi olan besin ögelerini yeterli miktarlarda ve uygun zamanlarda almaktır.

Besin ögeleri vücudun ihtiyacı kadar alınamadığında “yetersiz beslenme” oluşur. Vücudu oluşturan hücrelerin düzenli ve dengeli çalışması için besin ögelerinden yağlar, karbonhidratlar, proteinler, vitaminler ve mineraller yeterli miktarda alınmalıdır.

Tek taraflı beslenmek, sadece protein veya karbonhidratla beslenmek yanlıştır.

Beslenme piramidi 5 ana besin grubunu içerir. Piramidin en altını tahıl grubu oluştururken piramidin üst kısımlarına çıkıldıkça sırasıyla; vitamin ve mineral kaynakları olan sebze ve meyveler, proteinler ve en üst kısımda en az tüketilmesi gereken yağ ve şekerler bulunur.

Bu besin grupları; karbonhidratlar, proteinler, yağlar, mineraller ve vitaminlerdir, insanın yaşamı için 50`ye yakın besin ögesine gereksinimi vardır. Sağlıklı büyümek, gelişmek ve yaşamak için bu ögelerin her birinden günlük olarak mutlaka alınmalıdır.

Bu ögelerin herhangi biri alınmadığında, gereğinden az ya da çok alındığında büyüme ve gelişme yeterli olmaz ve sağlık bozulur. Bu duruma “dengesiz beslenme” denir.

Dengesiz beslenmenin önlenmesinde, sağlıklı beslenme bilincinin kazandırılması büyük bir önem taşır. Vücuda alınan besinlerin sindirilmesi ve vücut tarafından kullanılması besinlerin bileşimlerine ve öğünler arasında geçen süreye bağlı olarak farklılık gösterir.

Besinlerin miktarı ve tüketilme zamanlarına göre vücutta hormonal ve enzimatik birtakım değişimler olmaktadır. Vücut, yaşamını bu koşullara uydurarak sürdürmeye çalışır. Ancak tek yönlü beslenme, aç kalma veya aşırı beslenme gibi durumlarda organizmanın bu sistemlerde oluşturduğu değişimler sağlığı da olumsuz yönde etkileyecektir.

Metabolizmanın düzenli çalışması için günde en az üç öğün besin tüketilmesi ve öğünler arasında geçen sürenin 4-5 saat olması gerekmektedir.

Kahvaltının Önemi

Vücudumuz uyurken bile çalışmaya devam eder. Akşam yemeği ile kahvaltı arasında yaklaşık 12 saatlik bir süre vardır. Bu süre içinde vücut, besin ögelerinin tümünü kullanır. Sabah kahvaltı yapılmazsa beyinde yeterince enerji oluşmaz.

Bu durumda yorgunluk, baş ağrısı, dikkat ve algılama azlığı gibi sıkıntılar yaşanır. Kahvaltıda yeterli protein tüketen bireylerde iş verimi ve konsantrasyon yüksektir. Kahvaltı yapmayanlarda ise anlama ve kavrama hızı düşer. Bu yüzden kahvaltı günün en önemli öğünüdür.

Düşük protein içeren kahvaltı alımından sonraki ikinci ve üçüncü saatler arasında kan şekeri açlık seviyesinin altına düşer ve kişilerde açlık hissi oluşur. Yeterli protein içeren kahvaltıdan sonra ise kan şekeri düzenli seyreder, böylece kişilerde açlık hissi oluşmaz.

Güne istekli başlamada ve günü elverişli bir biçimde sürdürmede sabah kahvaltısının miktarı ve içeriği büyük önem taşır.

Örnek Menü

SABAH:

  • 1 adet yumurta
  • 1 su bardağı süt
  • 4-5 dilim tam buğday ekmeği
  • 1 yemek kaşığı pekmez
  • 7-8 adet zeytin
  • 1 dilim beyaz peynir
  • 5 adet ceviz
  • 2 adet domates
  • 1 adet sivri biber

ÖĞLE ÖNCESİ:

  • 1-2 adet meyve (portakal, muz)

ÖĞLE:

  • 1 porsiyon köfte
  • 1 porsiyon pilav
  • 1 bardak ayran
  • 3-4 dilim tam buğday ekmeği
  • 1 porsiyon mevsim salatası

İKİNDİ:

  •  1-2 adet meyve (kivi, mandalina)

AKŞAM:

  • 1 kâse yayla çorbası
  • 1 porsiyon balık
  • 1 porsiyon makarna
  • 1 porsiyon mevsim salatası
  • 2-3 dilim yoğun tahıllı ekmek

GECE:

Paylaş:Yazdır

Источник: https://fullbilgi.net/saglik/yeterli-ve-dengeli-beslenme-nedir-onemi-ve-etkileri-nelerdir/

Yeterli ve Dengeli Beslenme

Dengeli ve Yeterli Beslenme

Yeterli ve dengeli beslenmede tüm gıdaların yeri var.

Patates, pirinç, makarna gibi nişasta içeren yiyecekler, bol miktarda sebze ve meyve, bir miktar et, balık ve bakliyat gibi protein içeren besinler, bir miktar süt ve süt ürünü ile aşırıya kaçmamak kaydıyla yağ, şeker ve tuz içeren bir beslenme tarzı size ihtiyaç duyduğunuz tüm besinleri sağlayacaktır. Sağlıklı beslenmede denge en önemli unsurdur. Denge geniş bir yelpaze üzerinde yer alan farklı gıdaları uygun oranlarda tüketmekle olur. Nihai amaç ise doğru miktarlarda beslenerek sağlıklı bir kiloyu korumaktır.

Günümüzde birçok birey sağlıklı kilo sınırının üzerinde yer alıyor. Bunun anlamı toplumun dengesiz beslendiği. Dengeli besleniyor bile olsak gereğinden fazla gıda tüketmek de aşırı kiloya yol açar. Harcadığımız enerjiden fazlasını almamak için yapmamız gereken şey tükettiğimiz gıdaların içerdiği enerjinin farkında olmaktır.

Bunun için etiket okuma alışkanlığı kazanmak, tükettiğimiz porsiyonların kaç kalori içerdiğini tahmin edebilmek faydalı olacaktır. Her yaş ve cinsiyetteki bireyin enerji ihtiyacı farklı olduğu için herkesin ideal kilosunu korumak için tüketmesi gereken gıda miktarı da değişecektir.

Günlük enerji ihtiyacınız ve bunu ne şekilde karşılayabileceğiniz konusunda bilgi almak için uzman diyetisyenlere başvurabilirsiniz.

Yeterli ve Dengeli Beslenme ve Gıda Grupları

Yeterli ve dengeli beslenme düzeni içinde tükettiğimiz  tüm gıdalar dört grup içinde toplanabilir. Dengeli beslenme için bu gruplardan çeşitli gıdaları orantılı şekilde tüketmek gerekmektedir. Bu gruplar sebze ve meyveler, nişasta içeren gıdalar, protein içeren gıdalar ile süt ve süt ürünleri şeklinde ayrılmaktadır.

Yeterli ve Dengeli Beslenme Düzeni içinde “Sebze ve Meyveler”

Sebze ve meyveler en önemli vitamin ve mineral kaynaklarıdır. Günde beş porsiyon farklı sebze ve meyve yememiz önerilmektedir. Bu gruptan günde en az beş öğün tüketen kişilerin kalp damar hastalıkları ve bazı kanser türlerine karşı daha dirençli oldukları düşünülmektedir.

Günde beş öğün sebze ve meyve tüketmek için beş neden:

  • Sebze ve meyveler her türlü damak tadına hitap edebilecek yüzlerce seçenek sunarlar.
  • Vitamin ve mineral açısından çok zengin kaynaklardırlar. Güçlü bir bağışıklık sistemi için vitamin ve mineraller büyük önem taşır.
  • Diyet lifi açısından mükemmel kaynaklardırlar. Bu lifler sindirim sistemi rahatsızlıklarını engeller. Diyet liflerinin   bağırsak kanseri riskini de azalttığı düşünülmektedir.
  • Kalp ve damar hastalıkları ile bazı kanser türleri açısından riski azalttıkları düşünülmektedir.
  • Sağlıklı ve dengeli beslenmeye ciddi katkı sağlarlar.

Günde beş porsiyon yemek tahmin edildiği kadar zor değildir. Elma, mandalina, muz gibi meyvelerden her biri bir porsiyon sayılır. Bir dilim kavun da bir porsiyon demektir. Orta boy kase salata ya da üç tepeleme yemek kaşığı sebze de birer porsiyon yerine geçer.

Yeterli ve dengeli beslenme prensipleri içinde porsiyon kavramı özel bir öneme sahiptir.

Sabah kahvaltılık gevrek kasesine bir muz doğrayarak, öğleden önce atıştırma için bir meyve tercih ederek, öğlen et yemeğinin yanında kırmızı pancar vb. içeren salatalar da yiyerek, akşamüstü açlığı bastırmak için birkaç kuru kayısı atıştırarak ve akşam yemeğine bir miktar sebze ekleyerek günlük beş porsiyon hedefine kolaylıkla ulaşabilirsiniz.

Porsiyondan sayılan sebze ve meyveler:

  • Taze sebze ve meyveler
  • Donmuş sebze ve meyveler
  • Konserve sebze ve meyveler (kendi suyunda)
  • Kurutulmuş meyveler (hurma, incir, kayısı gibi)
  • Çorba ve yemeklere eklenmiş sebze ve meyveler
  • Bir bardak meyve veya sebze suyu
  • Meyve püreleri
  • Baklagiller
  • Çorba, makarna sosu, puding gibi hazır gıdalardaki sebze ve meyveler

Yeterli ve Dengeli Beslenme Düzeni içinde “Nişasta İçeren Gıdalar”

Patates, ekmek, tahıllar, pirinç, makarna gibi nişasta içeren gıdalar en önemli karbonhidrat kaynaklarıdır. Bunların birincil işlevi bize enerji sağlamalarıdır.

Bunun nişasta içeren gıdalar lif, kalsiyum, demir, B vitaminleri gibi birçok besin öğesini de içermektedir.

Uzmanlara göre tükettiğimiz gıdaların yaklaşık üçte biri nişasta içeren gıdalardan oluşmalıdır.

Dönem dönem nişasta içeren gıdaların tam tahıllı türlerinin tercih edilmesi daha fazla lif tüketilmesi yönünden faydalı olabilir. Gıdalarda suda çözünen ve çözünmeyen olarak iki çeşit lif bulunur.

Suda çözünen liflerin kandaki kolesterolün azalmasına yardımcı olduğu düşünülmektedir. Suda çözünmeyen lifler ise sindirilemezler, bağırsaktan hızlı şekilde geçer, gıda ve atıkların da hızlı ve kolay bir geçiş yapmasını sağlarlar.

Tam tahıl ekmeği, kahverengi pirinç, tam buğday makarnası bu cins lifler açısından önemli kaynaklardır.

Nişasta içeren gıdalara verilebilecek en iyi örnekler patates, pirinç ve tahıllar, ekmek ve makarnadır.

Aynı zamanda iyi bir lif kaynağı olan patates nişasta içeren gıdalar arasında en iyi seçimlerden biridir. Patates nişasta ve lif yanında bol miktarda C vitamini de içerir.

Daha fazla lif ve vitamin alabilmek için mümkün olan durumlarda kabuğu ile birlikte tüketilmelidir.

Dikkat edilmesi gereken husus, kabuğunun altı yeşermiş patateslerin yenmemesi, sürgün vermiş patateslerin sürgünlerinin ise dibinden koparılıp atılarak patatesin bu şekilde tüketilmesi gerektiğidir.

Tahıllarda bulunan besin öğeleri arasında proteinler, lifler ve B vitaminleri yer alır. Pirinç yemeklerinde unutulmaması gereken bir konu bunları uzun süre oda sıcaklığında bırakmamaktır. Mısır, bulgur, kuskus, makarna gibi diğer tahıl ve tahıl bazlı gıda ürünleri de sağlıklı ve dengeli beslenmenin en önemli öğelerindendir.

Ekmekte, özellikle de tam tahıl içeren ekmekte B ve E vitaminleri başta olmak üzere birçok vitamin, çeşitli mineraller ve lif bulunur. Bazıları gluten alerjisi ve kilo alma gibi nedenlerle ekmek yemeyi bırakmaktadırlar.

Bir gıda türünü tüketmeyi tamamı ile bırakmak bir seferde birçok besin öğesini de almaktan vazgeçmek demektir. Bunun yerine konuyla ilgili olarak doktorunuza veya uzman bir diyetisyene başvurmak en doğrusu olacaktır.

Yeterli ve Dengeli Beslenme Düzeni içinde “Protein içeren yiyecekler“

Bu gıdalar et, balık, yumurta, baklagiller ve kuruyemişler olarak sıralanabilir. Proteinler
vücudun yapı taşlarıdır, büyümede ve vücudun bakımında yer alırlar. Bu nedenle sağlıklı ve dengeli beslenmede protein içeren gıdaların önemli bir yeri vardır. Bu gıdalar aynı zamanda zengin vitamin ve mineral kaynaklarıdır.

Kırmızı et ve beyaz et proteinler yanında demir, çinko, B vitaminleri gibi birçok besin öğesi içerir.

B 12 vitamininin ana kaynaklarından olan etin yağsız kısımlarının tercih edilmesi, tavuğun derisinin ayrılması, beslenme sırasında kalori hesabının daha tutarlı şeklide yapılmasına yardımcı olabilir. Beyaz et, sakatat, köfte, sosis gibi etlerin çok iyi pişirilmesi gerekmektedir.

Bütün halinde kırmızı etten kesilerek hazırlanan parçalar dışı tamamı ile piştiği sürece güvenle tüketilebilir. İşlenmiş kırmızı etlerin ise günde 70 gramdan fazla tüketilmemesi tavsiye edilmektedir.

Balık da önemli bir protein kaynağıdır. Balıkta ayrıca birçok vitamin ve mineral bulunur. Yağlı balıklar özellikle omega 3 yağ asitleri bakımından zengindir.

Biri yağlı olmak üzere haftada en az iki öğün balık tüketilmesi tavsiye edilmektedir.

Taze, dondurulmuş, konserve veya tütsülenmiş balık tercih edilebilir, ancak son ikisi bol miktarda tuz içerebilecekleri için bunları dikkatli ve kararında tüketmek gerekir.

Yumurta sağlıklı ve dengeli bir beslenmenin parçası olarak iyi bir seçimdir. Protein kaynağı olmalarının yanında A, D, B2 vitaminleri ve iyot kaynağıdırlar.

Bunların yanında selenyum ve omega 3 yağ asitleri içeren yumurtalar da market raflarında yerlerini almıştır.

Yumurta tüketirken kabuğu kırılmış olanları tüketmemek, yumurtanın kabuğuna dokunduktan sonra elimizi iyi şekilde yıkamak mikroplarla karşılaşma riskini en aza indirecektir.

Baklagiller ve kuruyemişler de iyi birer protein kaynağıdır. Bu yönleriyle et tüketemeyen kişiler için iyi bir alternatif olmaktadırlar

Bunlar aynı zamanda lif yönünden de zengindirler. Baklagiller ayrıca nişasta içeren gıdalar arasında ve günde beş porsiyon tüketilmesi önerilen sebzeler arasında da yer almaktadırlar.

Üç tepeleme yemek kaşığı bakliyat bir porsiyon sayılır.

Baklagillerde bulunan ve sindirim sisteminde rahatsızlara yol açabilen maddelerin giderilmesi için suda bekletme ve kaynatma işlemleri uygun şekilde gerçekleştirilmelidir.

Kuruyemişler ise doymuş yağ içeren hazır çerezlere karşı iyi birer alternatif sunmaktadırlar, ancak doymuş olmasa da yüksek oranda yağ içerdikleri unutulmamalı, kararında tüketilmelidirler.

Yeterli ve Dengeli Beslenme Düzeni içinde “Süt ve süt ürünleri“

Süt ve peynir, yoğurt gibi süt ürünleri protein ve kalsiyum açısından mükemmel kaynaklardır. Bu ürünlerde yer alan kalsiyum vücut tarafından daha kolay emilebildiği için özellikle değerlidir. Kalsiyum kemik yapısında yer alır, vücudumuzun güçlü bir iskelete sahip olmasını sağlar.

Süt ürünlerindeki yağ miktarı değişiklik gösterir. Bu yağ enerji kaynağı olduğu gibi A ve D vitamini gibi yağda çözünen vitaminler için de taşıyıcı görevi görür.

Tüm gıdalar gibi sütteki yağın da ihtiyaca göre fazla olan bölümü kilo artışına yol açabilir.

Bu nedenle süt ve peynir, tereyağı, yoğurt gibi süt ürünlerinin ambalajındaki kalori bilgilerine dikkat etmek ve günlük enerji ihtiyacımıza uygun miktarda tüketmek sağlıklı ve dengeli beslenme yönünde doğru bir adım atmamızı garantileyecektir.

Süt kolay bozulabildiği için üreticiler tarafından pastörize edilmekte ya da UHT teknolojisi ile ambalajlanmaktadır.

Standart pastörizasyon uygulaması sütün kısa sürede 72 dereceye ısıtılması, 15 saniye bu sıcaklıkta tutulması ve hemen ardından soğutulması şeklindedir.

Bu sıcaklık sütteki birçok hastalık yapıcı mikrobun etkisiz hale gelmesini sağlar. Yine de çok sert bir yöntem olmadığı için pastörize sütlerin raf ömrü birkaç günle sınırlıdır.

UHT sisteminde ise süt basınca dayanıklı bir sistemde hızla 138 dereceye ısıtılır, bu sıcaklıkta minimum iki saniye tutularak hemen ardından soğutulur

UHT sistemi ile steril hale getirilen ve aseptik şekilde paketlenen süt aylarca bozulmadan saklanabilir.

UHT uygulamasının sütlerin soğukta depolanması ihtiyacını azaltması ve sütün daha geç bozulmasını sağladığı için kayıpların önüne geçmesi nedeniyle bazı kesimler tarafından yararlı bulunmaktadır.

Ancak UHT teknolojisi yüksek sıcaklık nedeniyle bazı vitaminlerde kayıplara da yol açmaktadır. Yine de mineral içeriği aynı kalan UHT süt, sağlıklı ve dengeli beslenme listesinde yerini almaktadır.

Yeterli ve Dengeli Beslenme Düzeninde “Yağ, Tuz, Şeker”

Tükettiğimiz çoğu işlenmiş gıdada dışarıdan eklenmiş, bitkisel yağ, tuz, şekerden biri ya da birkaçı bulunmaktadır. İşlenmiş gıda derken sadece endüstriyel anlamda işlenmiş gıdalar aklımıza gelmemeli. Taze sebze ve et kullanarak evimizde pişirdiğimiz bir yemek de işlenmiş gıda sayılır.

Yağlar vücuda enerji sağlamalarının yanında yağda çözünen vitaminlerin alınması ve vücudun fonksiyonlarını yerine getirebilmesi için gereklidir. Diyetisyenler ve bilim insanları arasında genel görüş doymuş yerine doymamış yağ asitleri içeren yağların tüketilmesinin sağlığa daha faydalı olduğudur. Bu açıdan en zengin kaynaklardan biri zeytinyağıdır.

Sofra tuzu, kimyasal adıyla sodyum klorür, vücudun sodyum ihtiyacını karşılarken iyotla zenginleştirilmiş tuzlar bu yönde eksiklik çekenlere de yardımcı olmaktadır.

Genel görüş tükettiğimiz gıdalardan yeteri oranda sodyum aldığımız, bu nedenle ekstra tuz kullanmamızın gereksiz olduğu yönündedir.

Bunun yanında tuzdaki sodyumun fazla miktarda alınmasının tansiyon ve böbrek rahatsızlıklarına neden olabildiği düşünülmektedir.

Şeker (pancar şekeri, nişasta bazlı şeker) glukoz ve fruktoz adlı iki molekülden oluşur. Glukoz vücuttaki hücrelere enerji sağlarken birçok başka fonksiyonu da yerine getirir.

Fruktoz, enerji ihtiyacı varsa hızlıca bunu karşılar, aksi halde başka formlara dönüştürülerek karaciğerde ve yağ dokularında depolanır. Vücudun enerji ihtiyacı alınan besinlerden karşılanabildiği için dışarıdan şeker eklenmesi gerekli değildir.

Bu nedenle daha ziyade yenilen ve içilenlerden keyif almak için tüketilen şeker miktarı konusunda özellikle kilo alma riski bulunan kişilerin dikkatli olması gerekir.

Günlük eklenmiş şeker tüketiminin erkekler için 150 kalori, daha az enerji ihtiyacı olan kadınlar için 100 kaloriyi aşmaması önerilmektedir. Bunlar sırası ile 37,5 ve 25 gram şekere tekabül etmektedir.

Piyasadaki küp şekerler 2-4 gram arasında değişmektedir.

Şekerin kutusunun üzerinde yazan net ağırlığı kutudaki küp şeker sayısına bölerek evinizde veya ofisinizde kullandığınız şekerin gramajını hesaplayabilirsiniz.

Eklenmiş şeker sadece kahvenize attığınız şekeri değil, gıdalarla birlikte alınan, içeceklerde, kakaolu fındık kremasında, soslarda bulunan şekerleri de kapsar

Örneğin bir kutu diyet olmayan gazlı içecekte 35 gram civarında eklenmiş şeker bulunmaktadır.

Bir öğlen yemeğinde bu miktarda içecek tüketirseniz günün devamında ve bir sonraki gün tüketeceğiniz eklenmiş şekere dikkat etmeniz, günlük ortalamayı tavsiye edilen seviyelerde tutmaya çalışmanız önerilir.

Düzenli olarak egzersiz yapıyorsanız enerji ihtiyacınız artacağı için günlük eklenmiş şeker tüketme sınırınız daha esnek olabilir.

Dönüşümlü olarak, bütçeye ve mevsime uygun zengin gıda çeşitlerini, aşırıya kaçmadan tüketmek sağlıklı ve dengeli beslenmenin temel taşıdır.

Günlük kalori ihtiyacınızı belirlemeniz, gıdaları içerdikleri besin öğeleri ve enerji miktarına göre beslenme programınıza almanız, vücudunuzun besin öğesi ihtiyaçlarını karşılayabilmeniz ve ideal kilonuzu korumanız açısından önemlidir. Bu konuda uzman diyetisyenlerden yardım alabilirsiniz.

Источник: https://www.gidahatti.com/yeterli-ve-dengeli-beslenme-7142/

Çocuklarda yeterli ve dengeli beslenme nasıl olmalı?

Dengeli ve Yeterli Beslenme

Kurulduğu 2009 yılından bu yana temel misyonlarından biri olan “sağlıklı yaşam bilincinin gelişmesine katkı sağlamak” hedefiyle birçok projeyi hayata geçiren Sabri Ülker Vakfı, çocuklara doğru beslenme alışkanlığı kazandırmanın önemine dikkat çekiyor.

“Çocuklarınıza kazandırdığınız, beslenme alışkanlıkları, onlara gelecekteki sağlıkları için bıraktığınız en önemli mirastır” diyen Sabri Ülker Vakfı, çocuklarına yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığı kazandırmak isteyen ebeveynlere değerli ipuçları veriyor.

Vakıf, 2011 yılından beri Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü ile birlikte yürüttüğü Yemekte Denge Eğitim Projesi ile okul öncesi ve ilkokul öğrencilerine, erken yaşta yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığı kazandırmayı hedefliyor. Türkiye’nin en kapsamlı ve sürdürülebilir beslenme eğitimi projesi olan Yemekte Denge, 7. Yılında toplam 6 milyon öğrenci, öğretmen ve ebeveyne ulaşmış oldu.

Yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığı aslında bebeklik döneminden başlıyor.

Bu dönemde bu alışkanlığı kazanabilmek için rol modellere ihtiyaç duyan çocuklar, eğer aileleri de yeterli ve dengeli besleniyorsa doğru beslenme alışkanlıkları edinebilme konusunda daha avantajlı oluyor.

Örneğin kahvaltı yapmayan veya yemek seçen anne, baba veya kardeş farkında olmadan diğer çocuğun da bu istenmeyen alışkanlıkları geliştirmesine neden olabiliyor.

Bir ebeveyn olarak çocuğunuza örnek olmak ve ona doğru alışkanlıklar kazandırmak için temel olarak şunları yapabilirsiniz:

Her ana öğünü, her gün düzenli olarak hazırlayın. Böylelikle öğün kavramını öğrenecektir. Ana ve ara öğünleri hazırlarken çeşitli ve besleyici besinler kullanın. Yeterli ve dengeli tabaklar yaratın.

Çocuklarınızın ne yemek ve ne kadar yemek istediği ile ilgili kendi fizyolojik uyaranlarını kullanmalarına izin verin. Örneğin doydum diyorsa buna kulak verin. Farklı lezzetleri ve farklı mutfakları tanımasına yardımcı olun.

Çocuklarınızın ev dışında da, yeterli ve dengeli beslenebilmesi için doğru besin seçimleri yapmasında yol gösterin.

Aile ile birlikte yenilen yemeklere önem verin

Evde aileyle birlikte düzenli yenilen yemekler de çocukların doğru beslenme alışkanlığı kazanmasında önem taşıyor. Bu nedenle size çok basit görünen bazı davranışlar bile çocuğunuz için önemli ve uzun süreli faydalar sağlayabilir.

Birlikte yenen yemeklere eşlik eden sohbetler aile bütünlüğünü korumaya, okul ve evde sosyal davranış sorunlarını önlemeye, akademik başarıda artışa, yeterli ve dengeli beslenmeye ve normal vücut ağırlığının sürdürülmesine yardımcı olur.

İş veya okul nedeniyle her öğünü aile ile birlikte tüketmenin mümkün olmadığı yaşlarda, evde en az bir öğünü birlikte tüketmek veya o da mümkün değilse haftada birkaç öğünü örneğin hafta sonu aile kahvaltıları veya aile akşam yemekleri planlayabilirsiniz.

Çocuğunuzu yemek hazırlama sürecine dahil edin

Çocuklarınıza yeterli ve dengeli beslenmeyi öğretebilmek için onları, içinde beslenme olan işlere dahil edin. Evinizin mutfağı, pazarlar, market rafları, bahçeler veya parkların tümü aslında birer uygulama alanı…Yemekleri hazırlarken, çocuklarınız sizi izleyebilir.

Örneğin yumurtayı kırmadan hemen önce yıkadığınızı görür, sebzeleri akan suyun altında yıkadığınızı gözlemler, köfteyi yoğurduğunuzu öğrenir. Ayrıca çocukları yemek hazırlama süreçlerine de dahil edebilirsiniz. Böylelikle dokunarak, bölerek, yoğurarak, ezerek hem besinlerin yapısını hem de onları nasıl kullanacağını öğrenebilir.

Aynı zamanda hazırlanmasında kendisinin de emek verdiği bir yemeği daha istekli tüketebilir.

Market alışverişine çocuğunuzla birlikte çıkın

Çocuğunuzla birlikte yaptığınız market alışverişi aynı zamanda bir beslenme dersi de olabilir.

Markette alışveriş yaparken, süt, yoğurt, ayran, peynir ve kefirin neden aynı reyonda yer aldığını anlatabilir ve süt grubu besinleri öğrenmesine yardımcı olabilirsiniz.

Makarna, şehriye, pirinç ve bulgurun yer aldığı reyonu gösterebilir ve bu besinlerin tahıl grubuna ait olduğunu öğretebilirsiniz.

Konserve, çiğ veya dondurulmuş ürünleri markette göstererek anlatabilirsiniz. Çocuğunuzun besin gruplarını öğrenmesi, ileriki yaşta yeterli ve dengeli tabaklar oluşturması için yardımcı olur.

Ayrıca eğer çocuğunuz ile birlikte bitki ekerek, yetiştirebileceğiniz bir bahçeniz varsa mutlaka değerlendirmelisiniz.

Bitkileri ekmek, yetiştirmek ve sonrasında ürün almak, besinlerin çiftlikten çatala nasıl ulaştığını anlamasına ve besinlerin değerini kavramasına yardımcı olur. Aynı zamanda çocuğunuzun fiziksel aktivitesine de katkı sağlar.

Boy uzatan yiyecekler neler? Boy kaç yaşına kadar nasıl uzar?

Источник: https://indigodergisi.com/2018/05/cocuklarda-yeterli-ve-dengeli-beslenme-nasil-olmali/

Yeterli ve Dengeli Beslenme Metni Cevapları

Dengeli ve Yeterli Beslenme

Yeterli ve Dengeli Beslenme metni cevapları ve soruları, Dersdestek Yayıncılık 7. sınıf Türkçe ders kitabı sayfa 202-203-204-205-206
(Sağlık ve Spor Teması)

Yeterli ve Dengeli Beslenme Metni Cevapları – 7. Sınıf Türkçe Dersdestek Yayıncılık

Yeterli ve Dengeli Beslenme Metni Cevapları Sayfa 202

Söz Varlığım

➜ “Yeterli ve Dengeli Beslenme” metninden alınan aşağıdaki kelimeleri, verilen tanımlardan ve ipuçlarından yararlanarak bulunuz.

✦ Bireyin fiziksel, sosyal ve ruhsal yönden tam bir iyilik durumunda olması, vücut esenliği, esenlik, sıhhat.

Cevap: SAĞLIK

✦ Organların çalışabilmesi ve vücut ısısının sürdürülebilmesini sağlayan besin ögelerinin oluşturduğu güç.

Cevap: ENERJİ

✦ Sağlık kurallarına uygun.

Cevap: HİJYENİK

✦ Suyu alınmış her türlü yiyecek maddesinin artığı.

Cevap: POSA

✦ Vücut için gerekli besin maddelerini alma

Cevap: BESLENME

➜ Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin yerine aynı anlama gelebilecek farklı kelimeler yazınız.

• Yaşam için elliye yakın besin ögesine gereksinim olduğu ve insanın sağlıklı büyüme ve gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için bu ögelerin her birinden günlük ne kadar alınması gerektiği belirlenmiştir.

Cevap: 

gereksinim: ihtiyaç

yaşam: hayat

öge: unsur

• Yeterli ve dengeli beslenme için dört temel besin grubunda yer alan besinler her öğünde yeterli miktarda tüketilmelidir.

Cevap: 

besin: gıda

öğün: yemek

miktar: nicelik

• Yeterli ve dengeli beslenme ile birlikte düzenli fiziksel aktivite yapmaya özen gösteriniz.

Cevap: 

aktivite: etkinlik

özen: itina

Yeterli ve Dengeli Beslenme Metni Cevapları Sayfa 203

Anlayalım – Cevaplayalım

➜ “Yeterli ve Dengeli Beslenme” metniyle ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1. İnsanın sağlıklı büyümesi ve gelişmesi için hangi besin ögelerini tüketmesi gerekir?

Cevap: Sebze, meyve, tahıl ürünleri, süt ürünleri, et, yumurta, baklagiller.

2. “Yeterli ve Dengeli Beslenme” ne demektir? Kendi cümlelerinizle tanımlayınız.

Cevap: Vücudun işleyebilmesi, hastalıklardan kendini koruyabilmesi ve gelişmesi için gerekli olan besinlerin yeterli miktarda ve dengeli bir biçimde alınmasına yeterli ve dengeli beslenme denir.

3. Yeterli ve dengeli beslenme önerilerinden üç tanesini söyleyiniz.

Cevap: Öğün atlamamak. Şeker ve tuz tüketimini azaltmak. Günde en az 8-10 bardak su içmek.

4. Sağlıklı bir birey ekmek ve tahıl grubundan ne kadar tüketmelidir?

Cevap: Her öğün için 1-2 dilim ekmek, tahıllarda ise günde 1-3 porsiyon.

5. Sağlıklı bir birey günde kaç bardak su tüketmelidir?

Cevap: 8-10 bardak.

Soru Hazırlayalım

➜ Okuduğunuz metinle ilgili iki soru hazırlayınız. Sorularınızı sınıfınızdaki arkadaşlarınıza sorunuz. Beğendiğiniz cevapları ilgili yerlere yazınız.

Cevap: 

1. SORU: Süt grubu besinler hangi yararlı maddelere sahiptirler?

2. SORU: Et, tavuk, balık vb. gibi et ürünleri için bir porsiyon kaç grama tekabül etmektedir?

Ana Fikri Belirleyelim

“Yeterli ve Dengeli Beslenme” metninin ana fikrini ve ana fikri destekleyen yardımcı fikirlerini belirleyiniz.

Yardımcı Fikir – 1

Cevap: Dengeli beslenme için besin gruplarının günlük tüketim miktarlarına önem gösterilmelidir.

Yardımcı Fikir – 2

Cevap: Ekmek ve tahıl grubunda beyazlatılmamış yani işlem görmemiş ürünler tercih edilmelidir.

Yardımcı Fikir – 3

Cevap: Beslenmede fazla tuz ve şeker kullanımı zararlıdır.

Yardımcı Fikir – 4

Cevap: Sağlık için yeterli ve dengeli beslenmenin yanında fiziksel aktivitelere de önem gösterilmedir.

Metnin Ana Fikri

Cevap: Sağlıklı bir yaşam için yeterli ve dengeli beslenmeye önem gösterilmeli, dört temel besin grubunda yer alan besinler her öğünde yeterli miktarda tüketilmelidir.

Yeterli ve Dengeli Beslenme Metni Cevapları Sayfa 204

Düşünelim – Söyleyelim

➜ “Vücut ağırlığını dengede tutmak” ne demektir?

Cevap: Aşırı kilo almaktan kaçınmak.

➜ Okuduğunuz broşürde bazı besinlerin günlük tüketilme miktarları verilmiştir. Bu besinlerin belirtilen miktarlardan az ya da fazla alınması nelere sebep olabilir?

Cevap: Çeşitli sağlık sorunlarının ortaya çıkmasına ve obeziteye sebep olabilir.

Anlatım Biçimini Belirleyelim

➜ Okuduğunuz metinden alınan aşağıdaki paragraftan hareketle metnin anlatım biçimini belirleyiniz.

Yaşam için elliye yakın besin ögesine gereksinim olduğu ve
insanın sağlıklı büyüme ve gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak
uzun süre yaşaması için bu ögelerin her birinden günlük
ne kadar alınması gerektiği belirlenmiştir. Bu ögelerin herhangi
biri alınmadığında, gereğinden az ya da çok alındığında büyüme
ve gelişmenin engellendiği ve sağlığın bozulduğu bilimsel
olarak ortaya konmuştur.

Cevap: 

Anlatım Biçimi: 

Açıklayıcı anlatım biçimi

Ne Düşünüyorum?

➜ Aşağıdaki karikatürden faydalanarak “yeterli ve dengeli beslenme” konusundaki duygu ve düşüncelerinizi yazınız.

Karikatürde, insanların abur cuburdan ve dengesiz beslenmeden ne kadar uzaklaşırlarsa hastalıklardan ve obeziteden o kadar çok korunacakları mesajı verilmektedir. Buna göre yazınızı yazabilirsiniz.

Yeterli ve Dengeli Beslenme Metni Cevapları Sayfa 205

İfadelere Yorum Katalım

➜ Aşağıda verilen nesnel ifadeleri öznel ifade hâline getiriniz.

• Yeterli ve dengeli beslenme için dört temel besin grubunda yer alan besinler her öğünde yeterli miktarda tüketilmelidir.

Cevap: Bence dört temel besin grubunda yer alan besinleri her öğünde yeterli miktarda tüketmek, yeterli ve dengeli beslenme için yeterli olacaktır.

• Yeterli ve dengeli beslenme ile birlikte düzenli fiziksel aktivite yapmaya özen gösteriniz.

Cevap: Yeterli ve dengeli beslenme dışında ne yapmak gerek diye sorarsanız, düzenli fiziksel aktiviteler yapmanızı da öneririm.

• Güvenli besinleri satın alınız ve hijyenik koşullarda hazırlayarak tüketiniz.

Cevap: Bence beslenmede en önemli mesele güvenli besinler satın almak ve bu besinleri hijyenik koşullarda hazırlamaktır.

Yeterli ve Dengeli Beslenme Metni Cevapları Sayfa 206

Deneme Yazalım

➜ Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan afişleri inceleyiniz. Afişlerden de yararlanarak “sağlık ve beslenme” konulu bir deneme yazınız.

7. Sınıf Dersdestek Yayıncılık Türkçe Ders Kitabı Cevaplarının Hepsine Ulaşmak İçin Tıklayın

Источник: https://turkceodevim.com/yeterli-ve-dengeli-beslenme-metni-cevaplari/

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.