Endometriosiz Nedir?

içerik

ENDOMETRİOZİS BELİRTİLERİ NELERDİR?

Endometriosiz Nedir?

Bu yazımızda sizlere endometriozis rahatsızlığı hakkında bilgiler vereceğiz. Yazımızın devamında sizlere verecek olduğumuz bu bilgiler yardımı ile sizlerde bu sağlık sorunu hakkında bilinç sahibi olabilirsiniz. Endometriozis nedir, nedenleri nedir, belirtileri ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.

Endometriozis hastalığı genç yaşlı kadınlarda görülmektedir. Bu hastalık iyi huylu olmak ile birlikte kronikleşen bir hastalık olmaktadır.

Endometriozis adı, rahimin iç tabakasını döşeyen tabaka anlamına gelen ve her ay düzenli olarak adet döneminde kalınlaşıp dökülen ”endometrium” adından almaktadır. Rahmin yanı sıra vücudumuzun diğer bölgelerinde de bulunmaktadır.

Ancak rahmin dışında bulunan bu endometriumlar bazı komplikasyonlara neden olmaktadır. Bu kapsamda kısırlık veya çeşitli ağrılara neden olmaktadır.

Yapılan araştırmalara göre birçok kadın bu hastalığa sahip olmaktadır ancak iyi huylu olmasından dolayı hafife alınmaktadır.

Peki Endometriozisin vücudumuzun hangi bölgelerinde bulunmaktadır?

  • Karın boşluğunda ve genellikle yumurtalıklarımızda,
  • Rahimi güçlendirmeye yarayan kordonlarda,
  • Vagina bölgesinde ve kanallar arasında yer alan alanda,
  • Rektum (arka geçit) ile anne karnında arasındaki alan
  • Rahimin dış yüzeyinde
  • Karın boşluğunun bulunduğu alanlarda görülmektedir.
  • Ayrıca nadir vakalarda, deri, gözler, omurga, akciğer veya beyin içindede görülmektedir.

Endometriozis Nedenleri Nelerdir?

Endometriozis sağlık sorununun nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak yapılan araştırmalar sonucunda belirlenmiş olan nedenler ise şunlardır;

  • Retrograde menstruation: Bu endometriozis rahatsızlığı için en olası neden olarak görülmektedir. Bu durumda Retrograd menstruasyon, adet kanını ve rahim hücrelerini içeren, pelvik boşluğuna fallop tüpleri sayesinde geri vücut dışına aktarır. Bu durumda endometriyum hücreler büyür ve kalınlaşır. Her adet döngüsü boyunca kanamanın devam ettiği sürece, pelvik organlar, pelvik duvar ve yüzeyler zarar görerek bu hastalığın oluşmasına neden olur.
  • Embriyonik hücre büyümesi: Karın ve pelvik boşluklarında bulunan hücrelere embriyonik hücreler denir. Karın zarının veya daha fazla küçük alanlarda endometriyal doku oluştuğunda, endometriozis gelişebilir.
  • Cerrahi yara implantasyonu: Bir ameliyat, histerektomi veya sezaryen gibi cerrahi operasyonlarından sonra görülme riski oluşmaktadır.
  • Endometrial hücre nakli: Kan damarları veya doku sıvısı (lenf) sistemi, vücudun diğer bölgelerine endometriyum hücreleri nakledebilir.
  • Bağışıklık sistemi bozukluğu

Endometriozis Risk Faktörleri Nelerdir?

Çeşitli faktörler endometriozis oluşumuna neden olmaktadır. Bunlar ise yazımızın devamında yer alan maddeler halinde sizlere verilmiştir.

  1. Daha önce doğum yapmamış olan kişilerde,
  2. Bir veya daha fazla akrabada (anne, teyze ya da kız kardeş) endometriozis sağlık sorunu oluşmuş ise,
  3. Adet akışının vücudun dışına normal geçişini engelleyen herhangi bir tıbbi durum
  4. Pelvik enfeksiyon öyküsü
  5. Rahim anormallikleri

Endometriozis genellikle adet (menarş) başlangıcından sonraki birkaç yıl içerisinde gelişmektedir.

Endometriozis Belirtileri Nelerdir?

Endometriozisin temel belirtisi genellikle adet dönemi ile ilişkili pelvik ağrı vardır. Birçok kadın kendi adet döneminde kramp ağrıları olsa da, endometriozis olan kadınlarda genellikle normalden çok daha kramplara ve ağrılara neden olmaktadır. Ancak bu sağlık sorununda görülen belirtiler ise şöyle sıralanmaktadır;

1.Ağrılı dönemler

Endometriozis sağlık sorunun en önemli belirtisi olarak oluşan ağrılar sayılmaktadır. Bu ağrılar oldukça şiddetli olmaktadır. İlk olarak pelvik ağrı ve kramp başlar ve bu ağrılar birkaç boyunca devam etmektedir. Belirli bir zaman sonra bu ağrılar ise, alt sırt ve karın ağrısı olarak devam etmektedir.

2.Cinsellik

İlişki sırasında veya cinsel ilişkiden sonra endometriozis ağrısı yaygın olarak görülmektedir.

3.Sindirim Sırasında Oluşan Ağrılar

Bu belirti kapsamında bağırsak hareketleri sırasında ağrılar oluşmaktadır. Özellikle idrara çıkma ile ağrı oluşumu sıkça karşılaşılan belirtiler arasında yer almaktadır. 

4.Kanama Yoğunluğu

Regl dönemlerinde (menoraji) yoğun bir kanamaya maruz kalırsınız. Veya kanama dönemleri arasındaki zamana diliminde (menometrorrhagia) ara sıra kanamalarla karşılaşabilirsiniz.

5.Kısırlık

Endometriozis, kısırlık için tedavi görmek isteyen bazı kadınlarda teşhis edilir.

6.Diğer Belirtiler

Ayrıca bu belirtilere ek olarak, özellikle adet dönemlerinde, yorgunluk, ishal, kabızlık, şişkinlik ya da mide bulantısı gibi sağlık sorunları yaşayabilirsiniz.

Bu belirtiler bazı kadınlarda şiddetli ölçüde olurken, bazı kadınlarda kendini hafif belirtiler şeklinde göstermekte olabilir. Yukarıda sizlere vermiş olduğumuz bu belirtiler birçok sağlık sorunu ile benzer belirtilere sahip olmaktadır.

Bu kapsamda kişilerin doktor muayenesine gitmeleri gerekmektedir. Kronik ya da şiddetli pelvik ağrıların nedenini kesin olarak belirlemek zor olabilir.

Ancak erken sorunu keşfetmek, gereksiz komplikasyonları ve ağrıyı önlemeye yardımcı olabilir.

Endometriozis Komplikasyonları Nelerdir?

Endometriozisin ana komplikasyonu kısırlıktır. Bu rahatsızlığa sahip olan kadınların yarısı hamile kalma sorunu yaşamaktadırlar. Öyle olsa bile, endometriozisa sahip birçok kadın hala gebe olabilmektedir. Doktorlar durumun kimi zamanla daha da kötüye gidebileceğini söylemektedirler.

Yumurtalık kanseri endometriozis olan kadınlarda beklenenden daha yüksek oranda meydana gelir. Ancak kanser oluşumu nispeten daha az görülen bir komplikasyondur. Nadir olmakla birlikte, başka tür kanserler – endometriozis ile ilişkili adenokarsinom – endometriozis olan kadınlarda ileri yaşlarda da gelişim gösterebilmektedir.

Testler ve Tanı

Doktorunuz, hastalığın teşhisi için ilk olarak sizden belirtileri tarif etmenizi isteyecektir. Sonrasında sizlere aşağıda verilen testler yardımı ile hastalık tanısı koyacaktır.

  1. Pelvik muayene
  2. Ultrason
  3. Laparoskopi

Endometriozis Tedavileri ve İlaçları Nelerdir?

Endometriozis tedavisi için genellikle ilaç tedavisi ve cerrahi operasyonlar gerçekleştirilmektedir. Size en uygun tedavi belirtilere ve bulguların şiddetine göre şekillenecektir. Doktorlar genellikle son çare olarak ameliyat önermektedirler.

Doktorunuz, ağrılı adet krampları hafifletmek için,  nonsteroid anti-enflamatuvar ilaçlar (NSAID) ibuprofen, (Aspirin, Motrin IB, diğerleri) veya naproksen (Aleve, diğerleri)ve ayrıca reçetesiz satılan ağrı kesiciler almasını da önerebilir.

Ek hormonlar, kimi zaman endometriozis acısını azaltır, kimi zaman ise giderilmesinde etkili olmaktadır. Hormon ilaçları sorunun büyümesini yavaşlatmak ve endometrial dokunun yeni oluşmasını önleyebilir. Ancak, hormonal tedavi endometriozis için kalıcı bir tedavi biçimi değildir. Bu tedavi kesildikten sonra belirtilerin tekrarı mümkün olabilmektedir.

Endometriosis tedavisi için kullanılan hormonal terapiler ise şöyledir;

  1. Hormonal kontraseptifler
  2. Gonadotropin salan hormon (Gn–RH) agonistleri ve antagonist
  3. Medroksiprogesteron (Depo-Provera)

Özellikle hamile olmaya çalışırken, rahim ve yumurtalıkları (konservatif cerrahi) koruyarak mümkün olduğunca başarı şansınızı artırabilir.

  • Yardımcı üreme teknikleri

Yardımcı üreme teknikleri, tüp bebek gibi, hamile olmasına yardımcı olmak için kullanılmaktadır.

Bu tedavi yöntemi şiddetli durumlarda rahim ameliyatı ve rahim (total histerektomi) endometriozisi durumlarında yapılmaktadır. Ancak bir histerektomi tedavisinden sonra hamile kalma ihtimaliniz ortadan kalkmaktadır.

Bu sağlık sorununda, en önemli faktör olarak doktor seçimi yer almaktadır. Ancak sizin yapacak olduğunuz bazı durumlar bulunmaktadır. Bu durumda yapacak olduklarınız ise şöyle sıralanmaktadır;

  1. Bedeninizi sıcak tutun. Bu durumda sıcak banyo kramp, pelvik kaslarındaağrı azaltmasına ve rahatlamanıza yardımcı olabilir.
  2. Bazı reçetesiz ağrı kesicileri alabilirsiniz.
  3. Düzenli egzersizler de semptomların iyileştirmesine yardımcı olabilir.

Bazı kişiler tedavi biçimi olarak alternatif tıbbı tercih etmektedirler. Bu durumda akupunktur sağlık sorununa aşmada sizlere yardımcı olacaktır. Bunlara ek olarak destek grublarına katılarak başka kişilerin duygu ve düşüncelerini öğrenmek sizlere yardımcı olacaktır.

Источник: https://evdesifa.com/endometriozis-belirtileri-nelerdir/

Endometriozis Hastalığı Nedir? Endometriozis Belirtileri ve Tedavisi

Endometriosiz Nedir?

Endometriozis, rahim içi dokusunun olması gerektiği yerden ziyade vücudun başka bir yerinde büyümesidir.Rahmin iç döşemesine endometrium denir.

  En sık 30 ve 40’lı yaşlardaki kadınlarda görülür fakat adet gören her yaştaki kadında endometriozis oluşabilir. Hiç çocuk sahibi olmamış kadınlarda daha sık görülür.

Annesi, kız kardeşi veya kızında endometriozis olan kadınların da görülme ihtimali daha fazladır.

Temel belirtisi kasık ağrısıdır. Ağrı cinsel ilişki sırasında, büyük abdestinizi veya idrarınızı yaparken veya adetinizden hemen önce veya adet sırasında oluşabilir. Kesin nedeni bilmemektedir. Endometriozis tedavisi hastalığın yaygınlığına, şikayetlerinize ve çocuk isteyip istememenize göre değişir.

İlaçlarla, ameliyatla veya her ikisiyle birlikte tedavi edilebilir. Tedaviler ağrı ve kısırlığı bir süre geçirebilmesine rağmen, belirtileri tedaviden sonra tekrar çıkabilir. Endometriozis adet döneminde veya öncesinde ağrıya neden olabilir. Bazı kadınlarda ağrı hafiftir. Diğerlerinde şiddetli olabilir. Ayrıca kısırlık da yapabilir.

Endometrium Nedir?

Rahmin iç döşemesi bir kadının aylık adet döngüsü sırasında oluşan değişikliklere yanıt verir. Adet döngüsü genellikle yaklaşık 28 gündür. Önce rahim içi muhtemel bir gebeliğe hazırlık için büyür ve kalınlaştırır. Gebelik oluşmazsa rahim içi dokusu kanama ile atılır ve sonra incelir. Bu değişiklikler yumurtalıklarda üretilen hormonlar (öströjen ve progesteron) tarafından başlatılır.

Endometriozis Nedir?

Endometriozis hastalığında endometrium (rahim içi dokusu) rahim içinden ziyade vücudun başka yerlerinde bulunur. Endometriozis dokusu tıpkı rahimdeki doku gibi görünür ve davranır. En sık olarak karnın alt bölgesinde şu kısımlarda görülür:

  • Yumurtalıklar
  • Tüpler
  • Rahmin yüzeyi
  • Rahmin arkasındaki boşluk
  • Kalın bağırsak
  • İdrar torbası ve üreterler
  • Rektum

Rahim içi dokusu alt karındaki organlara veya karın zarına yapışabilir. Nadir vakalarda vücudun başka kısımlarında da bulunabilir. Yumurtalıklarda büyüyen rahim içi dokusu bir kist (endometrioma veya çikolata kisti de denir) oluşmasına neden olabilir.

Rahmin dışındaki rahim içi dokusu hormonlardaki değişikliklere yanıt verir. Adet döngüsü sırasında rahim içi dokusu gibi dökülür ve kanar. Her ay bu dokunun dökülüp kanaması yapışıklık denilen nedbe dokusuna neden olabilir. Yapışıklıklar ağrıya neden olabilir. Bazen yapışıklıklar organları birbirine bağlar.

Endometriozis şikayetleri zaman geçtikçe sıklıkla kötüleşir. Birçok vakada tedavi durumun kötüleşmesini engellemeye yardımcı olabilir.

Endometriozis için Kimler Risk Altındadır?

En sık 30 ve 40’lı yaşlardaki kadınlarda görülür fakat adet gören her yaştaki kadında endometriozis oluşabilir. Hiç çocuk sahibi olmamış kadınlarda daha sık görülür. Annesi, kız kardeşi veya kızında olan kadınların da endometriozis ihtimali daha fazladır. Kronik kasık ağrısı olan kadınların yaklaşık dörtte üçünde bulunur.

Endometriozis Neden Olur?

Prof. Dr. Engin Oral, hastalığın oluşmasına sebep olan tüm unsurların hala tam olarak bilinmediğini fakat özellikle şu faktörlere dikkat etmek gerektiğinin altını çiziyor:

Geriye doğru adet görme ve zayıf bağışıklık sistemi

Kadınların çoğu geriye doğru adet görme yaşasa da vücutları bu kanlı hücreleri temizleyerek organlara yerleşmesini engeller.

Öte yandan, bu teoride menstruasyon sırasında endometrium hücreleri geriye doğru, tüplerden geçerek karın içine dökülür.

Bağışıklık sistemi zayıf olan kadınlarda da görülen bu sorunda dökülen doku karın içindeki organlar üzerine yapışır ve büyür. Vücudun bağışıklık sistemi hücrelerinin endometriozis hücreleriyle savaşamadığı tezini temel alır.

Dolaşım sistemi veya lenfatik sistem aracılığıyla yayılma

Endometriozis hastalığının hücrelerinin kan dolaşımı veya lenfatik dolaşıma geçerek vücuda yayılmasını temel alan bir teoridir. Bu teori neden vücuttaki göz, akciğer, cilt ve göbek deliği gibi organlarda endometriozis görülmesini açıklar.

Genetik yatkınlık

Her ne kadar endometriozise yol açan sorumlu gen bulunamamışsa da, bu teoride endometriozis yeni nesil bireylere genetik olarak aktarılır. Yani, bazı aileler endometriozise genetik olarak yatkınlardır.

Çevresel faktörler

Çevredeki bazı toksinler ve dioksin gibi vücudu, bağışıklık sistemini ve üreme sistemini etkileyerek endometriozise neden olabilir.

 Endometriozis en çok hangi yaş grubunda görülür?

“Endometriozis bir üreme çağı hastalığıdır ve en çok 30’lu yaşlarda görülür” diyen Prof. Oral, ağrılı adet, ağrılı ilişki ve kronik kasık ağrısı olan kadınlarda görülme oranının %70’lerde seyrettiğini söylüyor ve ekliyor: “İnfertilite problemi yaşayan kadınlarda endometriosis ile karşılaşılma oranı %20-30 arasındadır. Adolesan dediğimiz 13-19 yaş bulunma sıklığı ise %70’dir.”

Dünyada 176 milyon kadını etkileyen  endometriozisin kronik (uzun süreli) ve benign (iyi huylu) östrojen bağımlı bir hastalık olduğuna vurgu yapan Prof.

Oral: “Tedavi sonrasındaki süreçte dahi yıllar sonra şikayetlerin tekrarlama özelliği olabildiğinden hayat boyu takibi gereken bir sağlık sorunudur. Bu da hastalarda duygusal stres yaratabiliyor.

Çikolata kisti hastalığı, uzun süreli bir yaklaşımı gerektirdiğinden kadın doğum uzmanları tarafından takip ve tedavi edilmelidir.”

Endometriozis Nasıl Teşhis Edilir?

Endometriozis belirtileriniz varsa doktorunuz sizi muayene edebilir. Kasık ağrısının diğer nedenlerinin bulunmadığı saptanırsa doktorunuz daha ileri muayeneler veya ameliyat etmeden tedavi edebilir.

Hafif, orta veya şiddetli olabilir. Hastalığın yaygınlığı ancak vücudunuzun içine doğrudan bakılarak doğrulanabilir. Bunun için laparoskopi yapılır.

Bazen ameliyat sırasında küçük miktarda doku örneği alınabilir. Buna biyopsi denir. Sonra doku bir laboratuarda incelenir. Endometriozis ameliyatı için size genel anestezi verilir.

Laparoskopi sırasında tedavi  edilebilir. Laparoskopi sırasında endometriozis dokusu saptanırsa doktorunuz o sırada almaya karar verebilir.

Endometriozis Tedavisi

Tedavi hastalığın yaygınlığına, şikayetlerinize ve çocuk isteyip istememenize göre değişir. İlaçla, ameliyatla veya her ikisiyle birlikte tedavi edilebilir. Tedaviler ağrı ve kısırlığı bir süre geçirebilmesine rağmen, belirtiler tedaviden sonra tekrar çıkabilir.

Endometriozis için İlaç Tedavisi

Bazı vakalarda Apranax, Majezik vb… gibi ilaçlar ağrıyı geçirmek için kullanılabilir. Bu ilaçlar endometriozisin herhangi başka bir şikayetini tedavi etmez.

Ağrıyı gidermek için hormonlar da kullanılabilir. Hormonlar rahim içi dokusunun büyümesini önlemeye de yardımcı olabilir fakat onların kaybolmasını sağlamaz. Hormon tedavisi yumurtalıkların çalışmasını durdurmak için tasarlanmıştır. En sık reçete edilen hormonların bazıları şunlardır:

  • Doğum kontrol hapları
  • Gonadotropin salgılatıcı hormon (GnRH)
  • Progestin

Bu ilaçlar her kadın için uygun değildir. Çoğu ilaçta olduğu gibi hormon tedavisine bağlı bazı yan etkiler vardır. Bazı kadınlar ağrının giderilmesinin yan etkileri çekmeye değdiğini söylerler. Bu ilaçlar tüm kadınlarda ağrıyı geçirmezler.

Doğum kontrol hapları

Doğum kontrol hapları endometriozis şikayetlerini tedavi etmek için sıklıkla reçete edilirler. İçlerindeki hormonlar adet kanamalarını düzenli, daha az ve kısa tutarlar ve ağrıyı geçirebilirler. Doktorunuz hapları adet görmeyeceğiniz şekilde kullanmanızı önerebilir.

Gonadotropin-salgılatıcı hormon

GnRH adet döngüsünü kontrol etmeye yardımcı olan bir hormondur. GnRH agonistleri insan GnRH’sı gibi fakat doğal maddeden birçok kez daha güçlü olan ilaçlardır. Yumurtalıkların çalışmasını durdurarak öströjen seviyelerini azaltırlar. Bu menopoza çok benzeyen geçici bir durum yaratır.

Bu ilaç alan kadınlardaki yan etkiler şunlar olabilir:

  • Sıcak basmaları
  • Baş ağrıları
  • Vajinada kuruluk
  • Kemik yoğunluğunda azalma

GnRH ile tedavi genelde en az 3 ay sürer. Uzun süreli kullanıma bağlı kemik kaybını azaltmaya yardımcı olması için doktorunuz GnRH agonistleriyle birlikte bazı hormon veya ilaçları almanızı önerebilir. Birçok vakada bu tedavi başka yan etkileri de azaltabilir. GnRH tedavisini bitirdikten sonra yaklaşık 6-10 hafta içinde tekrar adet görmeye başlamalısınız.

Progestin

Progestin hormonu da endometriozisi küçültmek için kullanılabilir. Progestin öströjenin doku üzerindeki etkilerinin tersine çalışır. Progestin alırken her ay adet görmemenize rağmen düzensiz kanamalarınız olabilir. Progestin hap olarak alınır veya enjeksiyon şeklinde yapılır. Bu ilacı alan kadınlardaki yan etkiler şunlar olabilir:

  • Ruh durumu değişiklikleri
  • Kilo değişiklikleri
  • Şişkinlik
  • Cinsel problemler

Endometriozis Ameliyatı 

Endometriozis ve etrafındaki dokuyu almak için ameliyat yapılabilir. Şiddetli vakalar da ameliyat en iyi tedavi şeklidir.

Ameliyat en sık laparoskopi ile yapılır. Laparoskopi sırasında endometriozis alınabilir veya yakılır.

Vakaların hepsi laparoskopi ile halledilemez. Bazen açık ameliyat gerekebilir. Sizin için hangi yöntemin en iyi olduğunu doktorunuzla konuşun.

Ameliyattan sonra ağrılarınız geçebilir. Fakat ağrılarınız tekrarlayabilir. Birçok hastada şikayetsiz dönemi uzatmak için ameliyat ve ilaç tedavisi beraber kullanılır.

Endometriozis ameliyatı olan kadınların yaklaşık yarısında şikayetler bir yıl içinde tekrar başlar. Hastalık ne kadar ilerlemiş ise tekrarlama ihtimali o kadar fazladır.

Ağrı şiddetli ve tedavi ile geçmiyorsa rahminizin alınması bir seçenek olabilir. Eğer yumurtalıklarınız da alınırsa endometriozisin tekrarlama ihtimali azalır. Bu işlemden sonra kadın artık adet görmez ve hamile kalamayacaktır. Rahminiz ve yumurtalıklarınız alınsa bile küçük bir ihtimalle şikayetlerinizin tekrarlama şansı vardır.

Endometriozis ile Başa Çıkma

Endometriozis kronik bir hastalıktır. Birçok kadının menopoza kadar gelip geçen şikayetleri vardır. Tedavi için çeşitli seçeneklerinizin olduğunu aklınızda tutun. Bir kadın hangi tedavinin kendisi için doğru olduğuna karar vermek için

Bu sorunu yaşayan aşka kadınlarla konuşmak da size yardımcı olabilir.

 Endometriozis hastası hamile kalabilir mi?

Şiddetli ağrı ve kısırlığa neden olabilir. Sıklıkla başarılı bir biçimde tedavi edilir. Endometriozis için birden çok tedaviye ihtiyacınız olabilir. Herhangi bir belirtisi sizde varsa doktorunuzu görün.

Источник: https://www.mutluvesaglikli.com/endometriozis-belirtileri-tedavisi/

Kısırlığa Yol Açan Ciddi Bir Problem: Endometriozis Hastalığı

Endometriosiz Nedir?

Memorial Sağlık Grubu Tüp Bebek Merkezi uzmanları, kadınlarda yaygın olarak görülen Endometriozis hastalığı hakkında bilgi verdi.

Endometriozis nedir?

Rahim içindeki endometrium denilen dokunun, batın içinde başka dokulara yerleşmesine Endometriozis denir.

Endometriozisin kesin nedeni halen bilinmemektedir. Bu konuda en yaygın kabul gören teori, adet kanamaları sırasında rahim içindeki dokuların kadının tüplerinden geçerek karın boşluğuna yerleşmesi ve burada gelişimini sürdürmesidir. Bağışıklık sisteminin de buna izin verecek şekilde normalden farklılık gösterdiği düşünülmektedir.

Endometriozis hastalığı kadınların yaklaşık yüzde 10’unu etkileyen yani aslında oldukça yaygın bir sağlık sorunudur. Bu doku karın içindeki organlarda (yumurtalık, rahim kanalı, karın iç zarı, bağırsaklar, idrar kesesi) bulunabildiği gibi karın dışında (vagina, göbek) da bulunabilir.

Rahim iç zarında meydana gelen kanama ile beraber bu endometriozis odaklarının bulunduğu bölgelerde de kanamaya ve bazı şikayetlere neden olur.

Rahim dışında biriken dokular şiddetli adet sancısı, ileri dönemlerde sürekli kasık ağrısı ve özellikle de kısırlık (infertilite) gibi bazı problemlere neden olabilir.

Endometrioziste kalıtsal yatkınlığın önemli bir faktör olduğu düşünüldüğünden, annede ya da başka bir akrabada endometriozis olması o kişide endometriozis görülme olasılığını artıracaktır.

Kadının yumurtalıklarında endometriozis oluşması durumunda bazen kistler (çikolata kistleri) oluşabilir ve bunlar eğer çok büyürlerse ciddi problemlere yol açabilirler. Çikolata kistleri her zaman olmamakla birlikte ultrasonografi ile görülebilir. Kesin tanı ise yalnızca laparoskopi işlemi ya da açık ameliyatla konulabilir.

Endometriozis bazen bir kadında hiçbir belirti göstermemesine ya da sorun yaratmamasına karşın, kimi zaman da ciddi ve değişik şikayetlere sebep olabilir.

Endometriozisin belirtileri şunlardır:

  • Ağrılı adet
  • Ağrılı cinsel ilişki
  • Adet öncesinde karın ağrısı
  • Sırt ağrısı
  • Büyük tuvalette ağrı olması.

Bu belirtilerin tümünün başka nedenleri olabilir. Hastalığın başka belirtileri görülmemesine karşın, hamile kalmakta güçlük çeken bazı kadınlarda endometriozis hastalığına sıkça rastlanmaktadır.

Endometriozis doğurganlığı nasıl etkiler ve kısırlığa yol açar mı?

Hamile kalamayan kadınlarda nedenlerden biride endometriozis hastalığı olabilir. Bu kadınların bir kısmında endometriozisin neden olduğu yara dokusu kadının tüplerinde tıkanıklığa yol açmaktadır. Ancak, çoğu kadında endometriozisin doğurganlığı etkileme nedenleri henüz net olarak bilinmemektedir.

  • Yumurtalıklar içinde oluşmaktadır ve yumurtlama fonksiyonunu bozmaktadır.
  • Spermleri öldüren doğal toksinler üretmektedir.
  • Embriyonun rahim içersine tutunmasını engellemektedir.
  • Embriyo gelişimi üzerine zararlı etkisi vardır.

Endometriozisin tedavisi nasıl yapılmaktadır?

Uygulanan tedavilerin amacı ağrıyı gidermek ve kısırlığı ortadan kaldırıp gebe kalmayı sağlamaktır. Bu amaçla değişik tıbbi ve cerrahi tedaviler uygulanabilir. Tıbbi tedaviler ağrı kesmenin dışında, endometriozisin östrojene (kadınlık hormonuna) bağımlı bir hastalık olması prensibine dayanır. Hamilelik ve menopoz endometriozis oluşumunu engelleyen iki doğal durumdur.

Hormonal tedavilerde amaç aslında bu iki doğal durumu taklit etmektir. Her iki durumda da rahim iç zarı üzerindeki östrojen hormonu etkisi ortadan kalkacağından yanlış yerde yerleşmiş olan dokunun da baskılanması beklenir.

Öncelikle tıbbi tedavilerle sorunlar giderilmeye çalışılmalı ancak eğer büyük çikolata kistleri ya da tıbbi tedaviyle giderilemeyen ağrı gibi sorunlar varsa cerrahi tedavi düşünülmelidir.

Cerrahi tedaviyi takiben en geç bir 6-8 ay içersinde kendiliğinden gebelik oluşmaz ise yumurtlamanın uyarılması ve rahim içine sperm aşılanmasıyla bu şans arttırılabilir. Ancak ileri düzey endometrioziste ve kadının yaşının 35 ve yukarısında olduğu ya da infertilite sebebi olabilecek ek faktörlerin varlığında tüp bebek tedavisine başvurmakta gecikilmemelidir.

Tüp bebek tedavisiyle endometriozis hastalığı olan kadınlarda yaşlarıyla orantılı olarak tek bir denemede % 60’a varan oranlarda gebelik sağlanabilmektedir. İlk denemede gebe kalamayan kadınlarda elbette tüp bebek tedavisini tekrarlamak gerekmektedir. Tekrarlayan denemeler ile sonuçta gebelik şansı büyük oranda yakalanabilmektedir.

Endometriozisin tedavisi yaptırmak ve konuyla ilgili daha fazla bilgi almak için Endometriozis Merkezi sayfamızı inceleyebilirsiniz. 

Güncellenme Tarihi: 20 Kasım 2018Yayınlanma Tarihi: 30 Nisan 2009

Источник: https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberleri/kisirliga-yol-acan-ciddi-bir-problem-endometriozis-hastaligi/

Endometriozis hakkında her şey!

Endometriosiz Nedir?

Doç. Dr. Ulun Uluğ, endometriozis hastalığı hakkında merak ettiklerimizi açıkladı…

Endometriozis nedir?

Rahmin içerisinde bir tabaka bulunur ve bu tabaka her adet döneminde dökülerek adet kanamasına neden olur.

Bazen bu tabaka, çeşitli nedenlerden dolayı rahmin dışında, örneğin yumurtalıkarda, mesanede, bağırsaklar üzerinde, böbrekte hatta beyin gibi organlarda bile gelişebilir. Bu tip anormal yerleşimlerin niçin olduğu tam açıklanamamıştır.

Ancak anatomik bozukluklar, bağışıklık sisteminindeki aksaklıklar veya hormonal faktörler üzerinde durulmaktadır. Nedeni ne olursa olsun, genel olarak bu hastalığa endometriozis tanısı konulur.

Endometriozis kimlerde daha sık görülür?

Endometriozis infertilite (kısırlık) şikayeti olan kadınların yarısında izlenebileceği gibi çocuk sahibi olmuş kadınların %20'sinde de gözlenmektedir. Daha çok modern hayatın bir rahatsızlığı olarak bilinmektedir.

Sosyo ekonomik seviyesi yüksek, şehirli hayatı olan kadınlarda daha fazla izlenebilir. Coğrafi faktörler veya genetik yatkınlık da hastalığın nedenleri arasında olabilmektedir.

Endometriozis infertiliteye neden olabileceği gibi çocuğu olmayan genç kadınlarda da izlenmektedir.

Endometriozisin belirtileri neler?

Endometriozis bazen tamamiyle tesadüfen saptanır, yani şikayet olmadan da gelişebilir. En fazla görülen şikayet, sancılı adet kanamasıdır. Hatta hastalar bu dönemlerden çok korkarlar, ağrıyı dindirebilmek için acil servislere bile başvurdukları olmuştur.

Bunun dışında adet düzensizliği, sancılı büyük abdeste çıkma, bazen dışkıda kanama veya idrarda kan görülmesi olabilir. Akciğerlere yerleştiği zaman kanlı balgam çıkartmaya yol açabilir. Beyine yerleştiği zaman epilepsiye yol açtığını gösteren vaka takdimleri vardır.

Endometriozis en sık yumurtalıklara yerleşir ve yumurtalılarda çikolata kisti dediğimiz kitlelere yol açar. Çikolata kisti durumlarında kasık ağrısı, kabızlık veya cinsel ilişki sırasında ağrıya neden olabilir.

Bazı durumlarda infertilite şikayeti ile gelen ve hiçbir semptom göstermeyen kadınlarda da saptanabilir.

Endometriozis belirtisi, diğer adet ağrılarından nasıl ayırt edilir?

Endometriozisdeki kasık ağrısı adet dönemleriyle alakalıdır. Sancılar kanama ile başlar ve adet dönemine devam eder, daha sonra kaybolur. Başka bir deyişle ağrılar her ay halinde mesai yaparlar.

Endometriozis tedavisi nasıl yapılıyor?

Endometriozisde iki ana şikayet vardır: Birincisi sancılı adet görme, diğeri ise kısırlıktır. Şikayetin tipine göre tedavi yolu farklı olabilmektedir. Örneğin sadece ağrı şikayeti olan kadınlara ağrı kesiciler, hormonal ilaçlar verilebilir veya daha ağır olgularda cerrahi yöntemler önerilir.

İnfertilite şikayeti olanlarda farklı görüşler olmakla beraber cerrahi yöntem ile daha çok laparoskopi tercih edilir, çikolata kistlerinin çıkarılması veya direk yumurtlamayı artıcı tedavi veya tüp bebek önerilir. Hastanın yaşı, evlilik süresi, eşlik eden erkek faktörünün olması hangi tedavi yönteminin seçileceğinde önemli rol oynamaktadırlar.

Unutmamak gerekir ki endometriyozis modern hayat şartlarının neden olduğu bir rahatsızlıktır ve hayat şartlarını düzenlemek, özellikle beslenme alışkanlığında yapılacak değişiklikler hastalığın ilerlemesini engelleyebilir.

 Çocuk sahibi olan ve artık üretkenlik potansiyellerini düşünmeyen daha ileri yaşlı kadınlarda rahim ile yumurtalıkların alınması kesin tedavi yöntemidir.

Endometriozis ameliyatı sonrasında gebe kalma oranı nedir?

Endometriozisde operasyon sonrası gebe kalma olasılığı cerrahi tekniğe ve uygulamayı yapan hekimin tecrübesine göre değişmekle birlikte ilk yıl içerisinde %50'ye varan gebe kalma şansı vardır.

Ancak özellikle ilerlemiş olgularda sadece cerrahi yeterli olmamakta cerrahi sonrası yumurtlamayı arttırıcı tedavi veya direkt tüp bebek tedavisini önermekteyiz. Endometriozisin nedeni tam anlaşılamadığı için cerrahi sonrası nüksetme olasılığı da 1. yıldan sonra %50'ye varmaktadır.

Bu yüzden hastalığın ilerlememesi için ya baskılayıcı tedavi uygulamak gerekir ya da en kısa sürede gebelik için uygun koşulları oluşturmak için tedavi vermek önerilir.

Endometriozis tedavisinde ilaçlar da kullanılıyor mu?

Yukarıda bahsettiğimiz gibi ilaç tedavisi hastalığın ilerlemesini veya ağrı gibi şikayetlerin azalmasını sağlamak için kullanılmaktadır.

İlaç tedavisini kestikten sonra endometriyozise bağlı bulguların tekrarlayacağını göz önüne almak gerekir. İlaç tedavisini daha çok henüz gençlik çağında olan kadınlar için önermekteyiz.

Kullanılan ilaçların endometriyozisi tedavi edici özelliği yanında maalesef yan etkileri de olmakta hatta bazen tedaviyi yarıda bırakmaya yol açmaktadır.

GÜZEL KADIN HASTALIĞI: ENDOMETRİOZİS

Endometriozis nedir? Tedavisi nedir? Nasıl tehşis edilir?

Kadınların gizli düşmanı: Derin endometriozis

Endometriozis üreme çağındaki kadınlarda görülen iyi huylu, ancak hayatı adeta kabusa çevirebilen kronik bir hastalık. Ülkemizde 1.5 milyon kadın, bir başka deyişle her 10 kadından biri bu hastalıkla mücadele ediyor.

Endometriozis sadece bel ağrısıyla kendini gösterebildiği gibi, şiddetli adet sancıları, cinsel ilişkide ağrı, sürekli yorgunluk, idrarda yanma, dikkati toplayamama, hatta depresyon gibi başka hastalıkları da taklit eden belirtilerle ortaya çıkabiliyor.

Bazı hastalarda minik bir lezyon yaşam kalitesini ciddi boyutlarda olumsuz etkilerken, bazılarında ise limon büyüklüğüne ulaşıp hiçbir yakınmaya neden olmadan sinsice de ilerleyebiliyor. Tüm bu nedenlerden dolayı teşhisin konulması uzun yılları bulabiliyor, hastalar yıllarca şiddetli ağrıyla yaşamak zorunda kalıyor.

Daha da kötüsü, endometriotik lezyonların karın zarı boşluğunun dışında, örneğin idrar yollarında, bağırsaklarda ya da mesane duvarında oluştuğu ‘derin endometriozis” tablosunda belirtiler göz ardı edildiği takdirde, daha ileri yaşlarda çok daha ilerlemiş, organlara zarar vermiş ve tedavisi daha kompleks hale gelmiş olabiliyor.

Acıbadem Maslak Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum / Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Mete Güngör derin endometriozisin oluşturabileceği hasarları önlemek için şiddetli adet ağrıları ve cinsel ilişkide ağrı çeken kadınların mutlaka doktora başvurmaları gerektiği uyarısında bulunuyor.

İdrar yollarından bağırsaklara…

Endometriozis rahmin iç duvarını döşeyen dokunun, bir başka deyişle endometrium tabakasının rahim dışında yer alması durumuna deniyor. Yüzeysel ve derin olmak üzere iki gruba ayrılıyor.

Sadece bu bölgedeki karın zarı üzerinde, yumurtalıkların dış yüzeyinde ve fallop tüplerinde yerleşen endometrial dokular “yüzeysel endometriozis” olarak adlandırılıyor.

Karın zarından 5 mm’den fazla derine ilerlemiş, bağırsak ve mesane duvarına girmiş, ağrılı nodüller oluşturmuş, sinirlere kadar ilerlemiş ve bu bölgedeki organları normal anatomiyi bozacak şekilde birbirine yapıştırmış endometriozis lezyonlar ise “derin endometriozis” olarak tanımlanıyor.

Organlarda kalıcı hasar bırakabilir!

Endometriozisin en önemli belirtisi, genellikle adet döneminde ve cinsel ilişki sırasında karında veya kasıkta yaşam kalitesini bozacak şiddette ağrıya neden olması.

Ağrı zamanla kronikleşerek adet döneminden bağımsız olarak da gelişebiliyor.

Endometriozis hastalarının yüzde 10-20’sinde görülen derin endometriozis, şiddetli ağrının yanı sıra tutulum yaptığı organlara ciddi zararlar verebiliyor, bunun sonucunda organların bir bölümünün ameliyatla çıkartılması gerekebiliyor.

Bağırsaklarda: Bağırsakları tıkaması sonucunda dışkı yaparken şiddetli ağrı, kabızlık ve gaz yakınmalarına neden oluyor.

Mesanede ve üreterlerde: Kanlı idrar, idrar yaparken ağrı ve yanma yapabiliyor. Bunun yanı sıra üreterlerin tıkanmasına yo açarak böbrek yetmezliğine neden olabiliyor.

Yumurtalıklar ve tüpler: Yumurtalık ve tüpleri etkilediğinde bu organları kullanılmaz hale getirip infertilite, bir başka deyişle kısırlığa yol açabiliyor.

Sinirler: Bazen pelvik bölgedeki sinirlere kadar ilerleyip çok şiddetli ağrılara ve fonksiyon bozukluklarına yol açabiliyor.

Derin endometrioziste ameliyat şart

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı / Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr.

Mete Güngör endometriozis tedavisinin hastalığın seviyesine, semptomlarına ve hastanın çocuk sahibi olmak isteyip istemediğine göre değiştiğine işaret ederek, “Endometriozis ilaç tedavisiyle, ameliyatla veya her iki yöntem birlikte uygulanarak tedavi edilebiliyor.

Ancak derin endometrioziste ağrıları hafifletmek amacıyla ilaç tedavisi uygulansa bile organlardaki yapışıklıkların, tıkanıklıkların ve hasarın giderilmesi için hastanın mutlaka ameliyat edilmesi gerekiyor” diyor.

Kanser cerrahisi kadar zor olabiliyor

Prof. Dr.

Mete Güngör derin endometriozis cerrahisinin bazen kanser cerrahisi kadar zor ve kompleks olabileceğine dikkat çekerek, “Bu nedenle cerrahi tedavi yapılması uygun görüldüğünde, ameliyatın kapalı yöntemlerle ve bu konuda tecrübeli hekimler tarafından yapılması, hem hastanın doğurganlık ile hormonal fonksiyonlarının bozulmaması hem de hastalığın bir daha tekrarlama olasılığının azalması için çok önemli” diyor.

Kapalı yöntemler başarıyı artırıyor

Derin endometriozis pelvis bölgesindeki rahim, yumurtalıklar, bağırsaklar, mesane ve üreterler gibi organların birbirlerine yapışmalarına, bağırsak ve idrar yollarının tıkanmalarına yol açabiliyor.

Ameliyat esnasında bu yapışıklıkları organlara zarar vermeden açmak, gerektiğinde tıkanıklık oluşmuş olan bağırsak veya idrar yolu bölümlerini çıkarmak ve bunları tekrar uç uca bağlamak gerekiyor.

Bu esnada hastanın organ fonksiyonlarını korumak için sinirlere zarar vermemek ve yumurtalıkları korumak, sonunda bu bölgeyi hamilelik sağlayabilecek şekilde restore etmek şart. Prof. Dr.

Mete Güngör bu nedenle bu ameliyatların vücut anatomisinin daha yakından ve net görüldüğü kapalı yöntemlerle, bir başka deyişle laparoskopik veya robotik olarak yapılmasının hastada ameliyat başarısını artırdığını ve hastaya daha çabuk iyileşme, daha az ağrı, daha az kanama ve daha çabuk günlük hayata dönebilme gibi önemli avantajlar sağladığını belirtiyor.”

Источник: https://hthayat.haberturk.com/saglik/kadin-hastaliklari/haber/661266-endometriozis-nedir

Endometriozis Nedir? | Tedavisi Nasıldır?

Endometriosiz Nedir?

Endometrium: Rahmin içini kaplayan ve her ay adet döneminde kalınlaşarak kanla birlikte dışarı atılan doku tabakasıdır.  Endometriumun rahim dışında genellikle karın bölgesindeki başka organlara yerleşmesi sonucu meydana gelen, çoğunlukla ağrılı kadın hastalığına Endometriozis denir.

Endometriozis %60-70 oranında olmak üzere vücutta en çok yumurtalıklarda görülür. Yumurtalıklarda endomertiyum tabakasının yerleşmesi sonucunda ise çikolata kisti adı verilen kistler meydana gelir.

Endometriozis Nasıl Meydana Gelir? İzlemek için bağlantıya tıklayın.

Endometriozisin vücutta görüldüğü diğer yerler:

  • Fallop tüpleri,
  • Vajina,
  • Karnın içini kaplayan periton zarı,
  • Mesane,
  • İdrar boruları,
  • Bağırsaklar,
  • Eski ameliyat izleri,
  • Göbek deliği,
    Nadir de olsa; 
  • Akciğerler
  • Beyin gibi rahme uzak yerlerde de rastlanabilir.

Endometriozis tanımına uygun olarak yer değiştirmiş olan doku, tıpkı normalmiş gibi davranarak adet sürecinde kalınlaşır, bozulur ve adet kanı ile dışarı atılır. Adet kanı ile dışarı atılma nedeni ise başka bir çıkış yolunun olmamasıdır. 

Endometriozis Nedeni Nedir?

Endometriozisin kesin nedeni bilinmemekle birlikte olası nedenleri şunlardır:

  • Retrograd adet kanaması: Adet dönemi esnasında rahim içimdeki endomerium tabakasının kanla birlikte fallop tüplerinden geçerek karın  ve pelvik boşluğuna dökülmesi durumudur. Boşluğa dökülen dokular en son konumlandıkları yere yapışır ve kalınlaşırlar. Bu durum endometriozisin çoğunlukla ilk akla gelen nedenidir.
  • Karın zarı hücrelerinin dönüşümü: Uzmanlar hormonlar ve benzeri etkenlerin, karın zarı hücrelerinin endomerium hücrelerine dönüşebilmesi olasılığı üzerinde dururlar.
  • Embriyonik hücre dönüşümü: Östrojen hormonunu ergenlik döneminde fazla salgılandığında gelişiminin ilk evresinde olan hücreleri endometrium hücrelerine dönüştürebilir.
  • Ameliyat kesisine yerleşme: Endometrial hücreler sezaryen ve karından yapılan diğer ameliyatların yapılması için kesilen bölgeye bağlanabilir.
  • Bağışıklık sistemi bozuklukları: Bağışıklık sistemindeki bir takım sorunlar kadınlarda endometriozis nedeni olabilir.
  • Kan ve lenf ile yayılma: Rahim içi dokusu kan ya da lenf yoluyla yayılabilir.
  • Genetik: Aileden gelen genetiksel yatkınlık ile bir takım çevresel nedenler endometriozise neden olabilir.
    Henüz net bir nedeni olmasa da yukarıdaki nedenler endometriozisin nedenleri arasındadır.

Endometriozis Oluşumuna Neden Olabilecek Risk Faktörleri Nelerdir?

Aşağıdaki durumlar endometriozise neden olabilir:

  • Hiç doğum yapmamış olmak,
  • Erken yaşta adet görmeye başlamak,
  • Geç yaşta menopoza girmek,
  •  27 günden daha az zaman içinde adet görmek,
  • Normalden fazla salgılanan östrojen hormonu,
  • Doğuştan rahim anomalileri,
  • Düşük vücut kitle indeksine sahip olmak,
  • Alkol tüketmek,
  • Kafein tüketmek,
  • Ailesinde (anne, teyze ve kız kardeş) endometriozis olanlar 3 kat daha riskli grupta yer alır.
  • Çok fazla et ve yağ tüketmek.

Hastalık adetin başladığı ilk tarihten sonraki bir kaç yıl içinde meydana gelmeye başlar. Gebelikte hafifler ya da geçici olarak son bulur ve eğer vücuda östrojen takviyesi yapılmıyorsa menopozdan sonra tamamen geçer. 

Ülkemizde her 10 kadından birinde görülen bu hastalık, kısırlığa neden olabilir. Kısırlık teşhisi konmuş her 10 kadından en az 3’ünde endometriozis saptanır.

Neden Olabilecekleri?

  • Aşırı ağrı ve kanama nedeniyle günlük hayatı sekteye uğratır,
  • Cinsel yaşamı olumsuz etkiler.
  • Kısırlığa  ve yumurtalık kanserine neden olabilir.

Endometriozis kanser midir? Hayır, ancak yumurtalık kanserine neden olabilir.

Endometriozis Tedavisi Nasıldır?

Endometriozis tedavisi iki şekilde gerçekleşir. Bunlar; ilaç tedavisi ve ameliyattır. Tedavinin nasıl yapılacağı ise hastalığın sizdeki belirtileri ve hamilelik durumunuza göre değişir. Ancak ameliyat özellikle 35 yaş üzerindeki hastalara uygulanırken her zaman en son seçenek ve son çare olarak görülür.

İlaç ve Hormon Tedavisi:

İlaç tedavisinde ağrı kesiciler ve hormon ilaçları kullanılır. Östrojen seviyesi düşürülerek hastalık baskılanır. Ancak hastalığın iki yıl içinde %50 oranında tekrarlama ihtimali söz konusudur.

Hormon tedavisinde kullanılan hormon ilaçları, hastalığın neden olduğu ağrıları hafifletir, endometrium doku büyümesini yavaşlatırken, bir yere yerleşmesini önleyebilir. Hormon tedavisi endometriozis için kalıcı bir yöntem değildir, tedavi bırakıldığında hastalık tekrarlayabilir.

Endometriozis Ameliyatı: Bu ameliyat özellikle genç yaştaki kadınlara önerilmez. Ameliyatın amacı rahim içindeki yapışıklıkları açmak, yumurtalıklardaki kistleri çıkarmak, endometriozise neden olan dokuların odaklarını ortadan kaldırmaktır. Ameliyat için iki yöntem kullanılır:

  1. Laparoskopi
  2. Karından açık ameliyat

Rahim Ameliyatı: Şiddetli endomertiozis yaşandığında rahmin, rahim ağzının ve her iki yumurtalığında da ameliyatla alınması en iyi çözüm yoludur. Rahim ameliyatı sonrasında hamile kalmak ne yazık ki mümkün değildir. Özellikle 35 yaşından sonra yapılan rahim ameliyatları uzun vadede kalp ve damar hastalıkları ile metabolik hastalıklara neden olabilir.

Endometriozis tedavisinde güvenilir bir doktor bulmak çok önemlidir, bunun için iyi araştırma yapmalı, sonuçta da doktorunuza güveniyor olmalısınız.

Son olarak endometriozis tedavisi sürecinde ağrılarınızı hafifletmek amacıyla sıcak su ile banyo yapabilirsiniz. Aynı zamanda düzenli egzersiz yapmak da ağrılarınızı hafifletmeye yarayabilir.

Sağlıklı günler.

Yararlanılan Kaynaklar:

Mayo Clinic

Источник: https://yenianneyim.com/endometriozis-nedir/

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.