Fibromiyalji ve Tedavi Yöntemleri

Baş Belası Fibromiyalji: Belirtileri ve Doğal Tedavi Yöntemleri

Fibromiyalji ve Tedavi Yöntemleri

Fibromiyalji birçok kişinin kabusu. Ama bu kaderiniz değil. Gelin fibromiyalji belirtilerini ve fibromiyalji tedavi yöntemlerini beraber inceleyelim.

Son zamanlarda sıklığı artmış hayalet bir hastalık ile karşı karşıyayız. Kendisi fibromiyalji ismini alan, yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren ve kronik bir hastalık.

Eğer bu hastalık ile karşılaştıysanız -yada karşılaşan birini tanıdıysanız- ne kadar kötü hissettirdiğini bildiğinize eminim.

Madem fibromiyalji bu kadar büyük bir problem oluşturuyor, size bir hekim gözüyle medikal tedaviyle beraber uygulayabileceğiniz doğal tedavi yöntemlerinden bahsetmeme izin verin.

Bu yazıda fibromiyalji nedir? sorusundan, fibromiyaljinin belirtilerine, fibromiyalji sebeplerinden, fibromiyalji tedavi yöntemlerine kadar birçok konuya değinecek, soruları cevaplayacağım.

Hazırsanız başlıyoruz!

Fibromiyalji çok yeni bir hastalık. O kadar yeni ki 1970’lerin başında romatoid artrit adı verilen farklı bir hastalıktan ayrıldı. 1990’lı yılların başında ise tanı ve sınıflaması yapılabildi.

Hastalık genel olarak kadınlarda ve orta yaş popülasyonda (40-50 yaş) görülüyor. Ülkemizde fibromiyaljinin ortalama görülme sıklığı %1-5 arasında (1).

Genel olarak fibromiyaljideki ana belirti ise ağrı. Bu ağrı belirli bir sebebe bağlı olmaksızın, uzun süre devam eden ve ataklar halinde (başlayıp, geçen ve sonra tekrar başlayan) tarzda ortaya çıkıyor.

Ayrıca fibromiyaljinin tanısı da oldukça zor. Çünkü çoğu zaman tek semptom ağrı ve ağrının kaynağına fibromiyalji demek için birçok hastalığı dışlamak gerekiyor.

Tabi tanı konulduktan sonra hastaları büyük bir problem daha bekliyor. O da tedavi. Çünkü fibromiyalji için belirlenen ve kesin etki gösteren bir tedavi yöntemi yok.

Verileri toplayınca karşımıza şöyle bir tanım çıkıyor.

Fibromiyalji, belirli bölgelerde çıkan ağrı ve hassasiyet ile karakterize olan, bazen yorgunluk ve farklı semptomların eşlik ettiği kronik bir hastalıktır.

Ama moralinizi bozmanızı istemiyorum. Çünkü bu yazı sizin için hazırlandı ve tedavinize büyük bir fark katacak. Hadi devam edelim.

Fibromiyalji ile ilgili belirtiler genel olarak belli belirsiz ortaya çıkıyor. Bu sebeple iyi inceleyip dikkatli olmakta fayda var.

Öncelikle basit ve ek olarak ortaya çıkan bulguları değerlendirmek yerine ana belirti olan ağrı ile ilgili konuşmak istiyorum.

Fibromiyalji ağrısının özellikleri:

  • Belirli noktalarda yoğunlaşmıştır.
  • Dokunma ile hassasiyet vardır.
  • Ağrı ataklar halinde gelir ve bazen geçebilir.

Ağrı ile ilgili faydalı olabilecek bir beden tablosunu aşağıda paylaşıyorum.

Fibromiyalji ağrısının genel olarak yoğunlaştığı noktaları yukarıda belirttim. Hastalar genellikle bu noktalarda ağrı olduğunu tariflerler.

Fibromiyalji belirtileri sadece ağrı ile sınırlı değil. Fibromiyalji hastalarında daha sık görülen diğer problemler,

  • Halsizlik,
  • Uyku problemleri (uykuya dalamama, uyurken dinlememe),
  • Baş ağrısı,
  • Depresyon, anksiyete ve dikkat dağınıklığı,

olarak sıralabilir (2).

Gelelim belirtilerin tanı sürecinde kullanılmasına. Tanı için belirli kriterlerimiz var. Bu kriterlerin tamamı ağrı odaklı.

Bir hastaya fibromiyalji tanısı koymak için,

  • Hastanın ağrısını şiddet olarak 10 üzerinden 7 ve üzeri bir puanla derecelendirmesi,
  • Hastanın ağrısının en az 3 aydır benzer şiddette devam etmesi,
  • Hastanın ağrısının başka bir sebep ile bağdaştırılamaması,

gerekmektedir (3). Bu kriterler Amerikan romatoloji birliği tarafından belirlenmesine rağmen, tam olarak bir fikir birliği maalesef yok.

Klinikte basit tanı için bahsettiğim tanı yöntemi oldukça etkili ve doğru sonuç vermekte.

Özellikle fibromiyalji tanısı almış bireylerde, hastalığın tekrardan doğrulanması için sık kullandığım bir yol bu.

Fibromiyalji nedenleri

Fibromiyalji için sebep sonuç ilişkisi kurmak zor. Ama fibromiyalji sıklığını arttıran bazı durumların olduğunu biliyoruz. Sıralamama izin verin,

  • Genetik en önemli etken. Çünkü bazı bireylerde genetik özelliklere bağlı olarak fibromiyalji gelişme riski çok daha fazla.
  • Stres bir diğer neden. Fiziksel stres (kaza, darp edilme) veya mental (baskı, emosyonel şiddet) fibromiyalji oluşma riskini arttırabilir. Ne yazık ki mekanizma hakkında net bir bilgimiz yok.
  • Enfeksiyon, kişinin ileride yaşayabileceği fibromiyalji riskini arttırabilir. Genel olarak tahminimiz enfeksiyonların altta yatan fibromiyaljinin ortaya çıkmasını kolaylaştırdığı yönünde.
  • Kadın cinsiyet özellikle önemli. Çünkü fibromiyalji vakalarının %80’i kadınlarda görülüyor.
  • Farklı bir romatolojik hastalık olması fibromiyalji riskini de arttırıyor. Özellikle romatoid artrit ve lupus.

Tabi ki fibromiyalji nedenleri ve risk faktörleri sıraladıklarım ile sınırlı değil. Çünkü hala mekanizma büyük bir soru işareti ve süreci tam olarak bilmiyoruz.

Fibromiyalji tedavisi

Fibromiyalji ile ilgili medikal tedaviye değinmeyeceğim. Çünkü bu tedavi kişiye özel oluşturulmuş ve ihtiyaçlar dahilinde sürekli değiştirilen bir yapıya sahip.

Benim odaklanmak istediğim nokta ise tedavinin sürekli ve değişmez parçasını oluşturacak olan diyet ve spor parçaları. Çünkü her hastalıkta olduğu gibi doğru beslenme ve egzersiz uygulamak fibromiyaljide de tedaviye oldukça büyük fayda sağlıyor (4).

Fibromiyalji tedavi yöntemlerine diyetle başlamak istiyorum.

Fibromiyalji için diyet tedavisi

Öncelikle size bir diyet tablosu oluşturacağım. Ardından tüketmemeniz gereken besinlere değineceğim.

Fibromiyalji hastalarında diyet ile ilgili çok fazla seçenek var ama benim tercihim,

  • Glutensiz,
  • Çiğ sebzelerin yoğun olduğu,
  • Yoğun antioksidan alımının yapıldığı,
  • Probiyotik ve prebiyotik açısından zengin,

bir beslenme olacak.

Glutensiz beslenmeyi tercih etmemizin sebebi; birçok romatolojik hastalıkta olduğu gibi fibromiyalji hastalarında da gluten hassasiyetinin olması ile alakalı. Ayrıca gluten hassasiyeti olan bireylerde, gluten tüketiminin inflamasyonu arttırmasını engellemek fibromiyaljide çok değerli bir husus.

Yapılan araştırmalar glutensiz beslenen fibromiyalji hastalarının bulgularında iyileşme olabileceğini gösteriyor (5). Aynı şekilde klinikte takip ettiğim birçok hasta da glutensiz beslenmeden fayda sağlıyorlar.

Çiğ sebzelerden zengin bir beslenmeyi ise fibromiyalji belirtilerinden en önemlisi olan ağrıyı rahatlatmak için kullanıyoruz. Çünkü çiğ sebzeler vitamin, mineral ve antioksidan kaynaklarından zengin olmakla beraber, bu besin öğeleri hücre düzeyindeki enerji üretim ve diğer metabolik olayların doğru devam etmesine yardım eder.

Yapılan araştırmalar çiğ sebzelerden zengin beslenmenin ağrı ve rahatsızlık hissi bulgularını azalttığını göstermekte (6).

Tükettiğiniz tüm besinlerin doğal kaynaklı olmasına, tarım ilacı ve diğer zararlı içerikler ile temas etmemiş olmasına dikkat etmelisiniz.

Birçok kişi önerdiğim beslenme tipini uygulamasına rağmen fayda sağlayamadığını söyleyerek bana dönüyor ve görüyorum ki tüketilen besinlerin neredeyse tamamı ciddi şekilde tarım ilacı maruziyetine sahip.

Bu besinleri doğal üretilmiş muadilleri ile değiştirdiğimizde ise sonuç harika oluyor ve birçok hasta rahatlıyor.

Probiyotik ve prebiyotik açısından zengin beslenme de fibromiyalji açısından oldukça önemli. Çünkü birçok romatolojik hastalık bozuk bağırsak florasıyla ilgilidir ve florayı düzeltmek hastalığın gidiş hattına olumlu etki eder.

Fibromiyaljide de aynı şey geçerli. Dolayısıyla doğal kefir gibi probiyotik besinler tüketilmeli, eğer bu tip besinler alınamıyorsa dışarıdan probiyotik takviyesi kullanılmalıdır.

Yapılan araştırmalar fibromiyalji hastalarında obezite sıklığının, toplum ortalamasından fazla olduğunu gösteriyor (7). Ayrıca yine araştırmalar gösteriyor ki normal kilolu bireyler, aşırı kilolu bireylere göre daha başarılı şekilde tedavi edilebiliyor (8).

Dolayısıyla beslenmenizi düzenlerken hem bahsettiğim besin öğelerini tüketmeli hem de kilo vermeye odaklanmalısınız.

Ayrıca bahsettiğim besin öğeleri ile beraber,

takviyesi fibromiyalji semptomlarını rahatlatmak için faydalı olabilir.

5-HTP takviyesi aynı antidepresanlar gibi beyindeki seratonin düzeyini arttırır.

Antidepresan kullanıyorsanız -ki fibromiyalji hastalarında düşük doz antidepresan kullanımı sık önerilir- kesinlikle 5-HTP kullanmamalısınız.

Dolayısıyla kullanacağınız tüm supplementler için hekiminize danışmanız çok önemli.

Kabataslak bir beslenme planı oluşturduğumuzu düşünüyorum.

Peki tüketmemeniz gereken besinleri biliyor musunuz? Çünkü bazı besinler fibromiyalji belirtilerini -özellikle ağrıyı- ciddi şekilde kötüleştirebiliyor.

Monosodyum glutamat birçok işlenmiş besine lezzet katması için eklenen bir kimyasal. Deneyimlerimiz gösteriyor ki monosodyum glutamat tuzlarının diyette aşırı düzeyde bulunması fibromiyalji belirtilerini kötüleştiriyor. Bu sebeple paketli gıdaları dikkatli incelemeli ve monosodyum glutamat olan besinleri tüketmemelisiniz.

Şeker tüketimi inflamasyon artışı ile direkt olarak bağlantılıdır. Dolayısıyla romatolojik bir hastalık olan fibromiyaljinin tetiklenmesinde şeker rol alıyor olabilir. Diyetinizden şeker ürünlerini çıkartmalı ve düşük karbonhidratlı beslenmelisiniz.

Süt ürünleri laktoz intoleransı olan erişkin bireyler için rahatsız edici olabilir. Ayrıca fibromiyalji hastalarında süt ürünlerinin şikayetleri kötüleştirebileceğini biliyoruz. Bu sebeple süt ürünlerini kısıtlamak fibromiyalji hastalarında faydalı olabilir.

Kafein ve teofilin tüketimi uykuya zarar verir. Fibromiyalji hastalarındaki uyku problemleri düşünüldüğünde bireylerin özellikle gece saatlerinde kahve ve çay tüketimini sınırlaması uyku kalitesini arttırıp, fibromiyalji bulgularını azaltabilir.

Fibromiyalji için spor tedavisi

Ağrı yaşayan hastaların neler hissettiklerini biliyorum. Klinikte gördüğüm ağrı çeken -neredeyse- tüm hastalar ciddi şekilde bıkkın hissediyorlar ve fiziksel aktiviteden kaçınıyorlar.

Fibromiyaljide de durum benzer. Ama bu bir kısır döngü ve döngüyü kırdığınız anda daha iyi hissedeceğinize eminim. Çünkü fiziksel aktiviteyi arttırmak uzun vadede fibromiyalji hastalarında ciddi iyileşmeler oluşturabiliyor.

Fiziksel aktivite fibromiyalji hastalarında,

  • Anksiyete ve depresyon riskinin azalmasına,
  • Hücrelerin antioksidan kapasitesinin artmasına,
  • Kasların esnemesine ve gevşemesine,

yardım eder. Dolayısıyla egzersiz, fibromiyalji hastlarında bir gerekliliktir.

Birçok fibromiyalji hastası egzersiz sonrası fazla hamlık hissettiğini belirtiyor. Bu doğru çünkü fibromiyalji hastalığının şüpheli mekanizmalarından biri de hücre içi toparlanma ve enerji üretme mekanizmasının bozulması ile alakalı.

Ama bu sürekli yaşanacak bir durum değil ve doğru egzersiz ile mevcut kas hamlığı azaltılabilir.

Fibromiyalji hastaları egzersiz yaparken,

  • Yavaş başlamaya dikkat etmeli. Çünkü biraz önce değindiğim gibi aşırı yüklenme aşırı kas hamlığı yapabilir.
  • Esneme ve ısınma hareketlerine dikkat etmeli. Çünkü esneme fibromiyalji hastaları için gerçekten olumlu sonuçlar doğuruyor ve bu önemli kaynağı alelade şekilde kullanmamalısınız. Özellikle yoga ve pilates bu konuda çok etkili ve fibromiyalji hastalarına tavsiye ettiğim cinsten egzersiz yapısına sahip.
  • Aerobik egzersizler hem kas içi oksijen kullanım kapasitesini arttırması hem de hücre içi metabolik olayları düzenlemesi açısından fibromiyalji hastalarına tavsiye ettiğim bir diğer egzersiz tipi. Özellikle açık hava yürüyüşleri ciddi fayda sağlıyor.

dikkat etmeli. Sonuç olarak fibromiyalji hastalarına haftada en az üç gün, günde en az 20 dakika aerobik egzersiz ve yine en az 20 dakika esneme egzersizlerini öneriyorum.

Fibromiyalji belirtileri ve tedavisi: Özet

Fibromiyalji tıp literatürüne yeni yeni yerleşen bir hastalık. Ağrı odaklı birçok farklı belirti ile ortaya çıkıyor, tanı ve tedavisi ne yazık ki zor.

Bu nedenle bedeninizi iyi tanımanız, sürekli devam eden ağrılarda hekiminize danışmanız oldukça önemli. Tabi ki fibromiyalji tanısı alan takipçilerimin moral bozmaması gerekiyor.

Ayrıca fibromiyalji tedavisi için bahsettiğim doğal yöntemleri iyi değerlendirmeli ve yaşam kalitenizi arttırmalısınız. Çünkü aldığınız ilaçlar size tedaviye ulaşmanız için bir basamak oluşturur. Bu basamağı ise sadece doğru yaşama, beslenme ve egzersiz alışkanlığı ile çıkmanız mümkün.

Artık fibromiyalji nedir?, fibromiyalji belirtileri neler?, fibromiyalji nasıl tedavi edilir? gibi soruların cevaplarını biliyorsunuz.

Hastalıkla savaşırken aklınıza takılan soruları bana yorumlar aracılığı ile iletebilirsiniz. Konu ile ilgili muayene olmak için randevu sayfasına gidebilirsiniz.

Son olarak, pes etmeyin. Çünkü fibromiyalji sizden güçlü değil!

Источник: https://www.fitekran.com/fibromiyalji-belirtileri-tedavisi/

Fibromiyalji Nedir, Belirtileri ve Tedavisi Hakkında Her Şey!

Fibromiyalji ve Tedavi Yöntemleri

Fibromiyalji, geceleri yeterince uyumanıza rağmen sabah kalktığınızda kendinizi hiç uyumamış gibi hissettiren yumuşak doku romatizmasıdır.

Genellikle yaşam tarzının değiştirilmesi ile tedavi edilebilen Fibromiyalji, stres devreye girdiği an yeniden tekrarlayabiliyor.

Kronik ağrı ve yorgunluk sendromu olarak da bilinen “Fibromiyalji sendromu” hakkında Memorial Sağlık Grubu Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü uzmanları bilgi verdi.

Fibromiyalji Nedir? (Fibromiyalji Sendromu, Fibromiyalji Noktaları)

Fibromiyalji sendromu, uyku bozukluğu, kaslarda yaygın ağrı ve hassasiyet, aşırı yorgunluk, halsizlik ve sabah tutukluğu ile kendini belli eden kronik yumuşak doku romatizmal ağrı sendromudur. Özellikle vücudun belli noktalarından aşırı hassasiyet ile kendini belli eder.

Toplumun yüzde 3’ünde görülen fibromiyalji sendromu hastaların yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Romatizmal hastalıklar içerisinde en sık karşılaşılan ikinci hastalık olan Fibromiyalji kadınlarda erkeklere göre üç kat daha sık görülmektedir.

Yapılan araştırmalar, ülkemizde yaklaşık 1,3 milyon fibromiyalji hastası olduğunu göstermektedir. Fibromiyalji belirtilerinin farklı hastalıklarla karşılaştırılma olasılığı ise çok yüksektir. Doğru teşhis konulamadığında fibromiyalji şikayetleri azalsa da bir süre sonra yeniden başlama riski çok fazladır.

Fibromiyalji tedavi edilmediğinde yaşam kalitesinde düşüş ve işgücü kaybına neden olur.

Fibromiyalji Belirtileri

Fibromiyalji belirtileri çok keskin olmamakla birlikte en önemli belirtisi vücudun belli yerlerinde görülen hassasiyettir. Bunu yanı sıra fibromiyalji özellikle ağrı ve sabahları zor uyanma ile kendini belli eder. Nefes almada zorlanma ve kulak çınlaması da en büyük fibromiyalji belirtilerindendir.

Fibromiyalji sendromu olan kişilerin özel bir karakteri vardır. Kendilerinden beklentileri çok yüksektir, mükemmeliyetçidir, çok titizdir ve duygu durumları çok çabuk değişir.

Bu kişilerin stresli zamanlarında ağrılarının artma ihtimali çok yüksektir.

Özellikle bel ve boyun ağrıları, kronik yorgunluk sendromu, depresyon, hipotiroidi ve uyku bozuklukları ile karşılaştırılan fibromiyaljinin belirtileri şöyle sıralanabilir;

  • Herhangi bir ağrıyı normalden daha fazla algılamak.
  • Ağrı yapmayan uyarıcıları da ağrı gibi hissetmek.
  • El ve ayaklarda karıncalanma hissi ve uyuşma
  • Çarpıntı
  • Egzersize karşı dirençsizlik
  • Kabızlık, ishal ve gaz şikayetleri
  • Depresyon hali
  • Hafıza problemleri
  • Gün boyunca yorgunluk hissi
  • Dinlenemeden uyanmış olma hissi
  • Uyku kalitesinde azalma
  • Noniseptif uyarılar nedeniyle, ağrının azaltılması ile hissedilen genel hassasiyet
  • Konsantrasyon bozukluğu, yeni şeyler öğrenme zorluğu
  • Kişiye göre değişen ödem hassasiyeti
  • Hastaların % 30-50’si eklem hipermobilitesine sahiptir.
  • Vücudun üst kısmı ile sınırlı olan kızarma eğilimi
  • Vücudun belli noktalarından aşırı hassasiyet de bu hastalığın en belirgin özelliği sayılır.

Fibromiyalji Nedenleri

Fibromiyaljinin nedeni çok iyi bilinmese de yapılan araştırmalar genetik faktörlerin çok önemli olduğunu gösteriyor. Buna bağlı olarak 1. derece yakınlarında fibromiyalji görülen kişilerin bu hastalığa yakalanma riski 8 kat artıyor.

Aynı zamanda çevresel faktörler de fibromiyalji sendromuna neden olan önemli nedenlerden biri.

Özellikle çocukluk çağlarında geçirilen fiziksel ve duygusal travmalar fibromiyalji için büyük risk faktörleri arasında kabul edilir.

Fibromiyalji aynı zamanda psikolojik boyuta sahip bir hastalıktır. Depresyon hastalarında, uyku bozukluğu alanlarda ve anksiyetesi yüksek olan kişilerde fibromiyalji çok daha fazla görülüyor.

Genellikle 25-55 yaş aralığındaki kadınlarda daha sık görülen Fibromiyalji sendromu (yumuşak doku romatizması)erkeklerde ve çocukluk döneminde de görülebilmektedir. Hastalık özellikle eğitim ve ekonomik düzeyi ortalamanın üzerinde olan kişilerde daha sık görülmektedir.

Mükemmeliyetçi ve işkolik kişilik yapısı da fibromiyalji hastalığına yakalanma nedenleri arasında gösterilebilir. Gazetecilik, Mimarlık, Finans Sektörü gibi meslekler ile uğraşanlarda fibromiyalji sıklıkla görülür. Ayrıca işini sevmeyen kişilerde de fibromiyalji görülür.

Mutsuzluk ağrıları artıran bir faktör olduğu için yaptığı işten memnun olmayanlar da en az stresli mesleklerde çalışanlar kadar fibromiyalji olma riskine sahiptir.

Genel olarak bakıldığında Fibromiyalji nedenleri uyku bozukluğu, ağrı algılama bozukluğu, santral sinir sisteminde nörotransmitter denilen maddelerin dengesizliği, sinir sistemi ve hormonal sistem bozukluğu, kas ve kas işlevlerinde bozukluk, sempatik sistemin aşırı çalışması olarak sıralanabilir.

Fibromiyalji İçin Hangi Doktora Gidilmeli?

Fibromiyalji belirtileri fark edilir edilmez teşhis için tam donanımlı bir hastanenin romatoloji uzmanına, tedavi içinse fizik tedavi ünitelerine başvurmak gerekir. Oldukça karmaşık bir hastalık olan fibromiyalji için multidisipliner bir tedavi uygulanır. Psikolog ve fizyoterapist dışında pek çok branştan da destek alınabilir.

Fibromiyalji Teşhisi

Fibromiyalji teşhisi hastanın öyküsü, hastalık belirtileri ve fiziki muayene ile konur. Fibromiyalji teşhisi için üç ay şikayetlerin ve belirtilerin devam etmesi gerekir. Fibromiyalji muayenesinde tender point denilen vücudun 18 hassas noktasından yaklaşık 11’inde bu ağrılı noktaların bulunup bulunmadığı tespit edilir.

Bu referans noktalarında hastanın aşırı hassas olması temek şart kabul edilir. Fibromiyaljinin sadece kan tetkiklerinde ortaya çıkmasını beklememek gerekir. Ancak kan tetkikleri ayırıcı tanı için istenebilir. Sık sık başka hastalıklarla karıştırılan fibromiyaljide, bu karışıklığı önlemek için yapılacak tetkikler büyük önem taşır.

Fibromiyalji Tedavisi Nasıl Yapılır?

Fibromiyaljinin tedavisinde istikrar çok önemlidir. Doğru teşhis konulmaz ise farklı bir hastalığın tedavisine başlanmış olur ve hasta gereksiz bir ilaç yükü altında ek sorunlarla karşılaşabilir.

Bu durum fibromiyaljinin kronikleşmesine de neden olur. Sürekli doktor değiştirmek, tedavisi yarıda kesmek ve farklı tedaviler arayışında olmak da fibromiyalji tedavisini olumsuz etkiler.

  İlaçla tedavi edilebilen fibromiyalji hastalığında özellikle tedaviyi sürdürülebilir kılmak çok önemlidir.

Fibromiyalji hastalarının ilaç tedavisine ek olarak günlük hayatlarında da birtakım değişiklikler yapması gerekmektedir. Stresten arındırılmış, düzenli bir yaşam, dengeli beslenme ve düzenli uyku tedavinin en önemli anahtarlarıdır. Vücut dinlenemediği sürece kişi, günlük yaşamda karşılaştığı en ufak bir olaya bile aşırı tepki verecektir.

Fibromiyalji tedavisinde en önemli prensip hasta-hekim işbirliğidir. Kişiye özel uygulanan tedavi seçenekleri arasında PRP uygulamaları, fizik tedavi ve rehabilitasyon yöntemleri, egzersiz programmlarından biri ya da hepsi birlikte uygulanabilir.

Özellikle son dönemlerde PRP yöntemi ile fibromiyalji hastalığında asıl sebep olan fibrozitleri (ağrılı kas düğümleri) yok etmek çok daha kolay.

Fibromiyalji tedavisinde kişiye bağlı olarak değişebilecek bazı fizik tedavi seçenekleri şöyledir;

  • Bölgesel Enjeksiyonlar,
  • Ozon Tedavisi,
  • Elektroterapi Uygulamaları (Tens, Ultrason Tedavisi, Enterfrensiyel Akımlar, Biofeedback, Hvgs),
  • Sıcaklık Ajanları,
  • Doku Masajı,
  • Klasik Masaj,
  • Germe Gevşeme Eğitimleri
  • Prp (Trombositten Zengin Plazma),
  • Nöralterapi,
  • Proloterapi,
  • Manipülasyon. 

Fibromiyalji Egzersizleri

Fibromiyalji egzersizleri tedavi sürecinin en önemli kısımlarından biridir.  Yorucu ve stresli bir iş günü sonrasında haftada en az 3 kez spor yapmaya vakit ayırmak gerekir.

Özellikle uzun saatler masa başında çalışmak ve hareketsizlik, kasların gelişimini olumsuz yönde etkiler. Spor sayesinde kişinin hem kasları çalışmakta hem de kendini iyi hissetmektedir.

Sadece ilaçla bu hastalığın tedavisinin mümkün olmadığı unutulmamalıdır.

Fibromiyalji tedavisinde amaç, ağrı ve yorgunluktan şikayet eden, fiziksel ve sosyal yaşamı etkilenmiş kişinin sıkıntılarına yönelik tedavi seçeneklerini hazırlamaktır.

İlaç tedavisinde ağrı kesiciler ve kas gevşeticiler tercih edilir. Ancak ilaç tedavisine ek olarak hasta eğitimi de önemlidir.

Uzun süreli oturma, ayakta durma, stres, uzun süre yazı yazma, ağırlık kaldırma, kolların gergin pozisyonda çalışmasının şikayetleri artıracağı unutulmamalıdır.

Fibromiyalji için yapılan egzersizler ile kondisyon artışı sağlanır, travmalar ve dışardan gelen zararlı uyaranlar azaltılır ve ağrı döngüsü kırılmış olur. Fibromiyalji hastalarının özellikle aerobik, duruş, germe, pilates, yoga ve yüzme egzersizleri yapmaları çok önemlidir.

Bunun yanı sıra, sıcak tedaviler, elektrik simülasyonları, kaplıca ve masaj gibi fizik tedavi uygulamaları oldukça etkilidir.

Fibromiyalji hastaları her ne kadar egzersiz yapmakta zorlansa da hafif şiddette başlayıp, hafif şekilde devam edildiğinde haya kalitesinde büyük artış gözlenir.

Fibromiyalji İlaçarının Kullanımı

Fibromiyaljide her hasta ayrı ayrı ele alınıp tedavisi yapılmalıdır. İlaç ile tedavi edilen fibromiyalide uzun süre ilaç kullanımı da zararlı olabilir. Fibromiyalji sendromunda antidepresan grubu ilaçlar da kullanılabilmektedir. Bu ilaçlar hem uykuyu düzenlemekte hem de kronik ağrılı durumlara iyi gelmektedir.

Ancak bu ilaçları uzu süre kullanmak kişilerde bağımlılık yaratabilir.  Bu da fibromiyaljinin tedavi edilmemesine neden olmaktadır. Psikiyatrik ilaçların ancak eşlik eden psikolojik bir rahatsızlık durumunda kullanılması tavsiye edilir.

Fibromiyalji ağrıları için kullanılan ağrı kesicilerin kullanımında ise böbrek, mide ve tansiyon problemlerine dikkat edilmelidir.

Fibromiyaljiden korunmak için bunlara dikkat edin!

Fibromiyalji her ne kadar hayatı tehdit eden bir hastalık olmasa da hayat kalitesini son derece etkilediği için titizlikle takip edilmelidir. Tedavisi uzun sürebilen fibromiyalji bulgularında düzelme olana dek hekim kontrolü şarttır. Fibromiyaljiden korunmak için bunlara dikkat etmek gerekir;

  • Düzenli olarak egzersiz yapmak çok önemlidir. Özellikle gevşeme egzersizleri, germe egzersizleri, kardiyovasküler kondüsyon egzersizleri, düşük yoğunlukta yürüyüş, yüzme ve bisiklete binme, su aerobiği gibi aktiviteler faydalıdır.
  • Fibromiyalji tedavisi için kullanılan ilaçlar, ağrıyı azaltmak, uykuyu düzenlemek ve depresyonu tedavi etmeye yöneliktir. Antidepresanlar, ağrıı kesiciler, uyku düzenleyiciler ve kas gevşetici ilaçlar mutlaka doktor kontrolünde kullanılmadır.
  • Uyumadan önce çay, kahve, alkol, kola gibi maddelerden uzak durmak gerekir.
  • Fizik tedavi uygulamalarından sıcak uygulama, derin ısıtıcılar ve elektriksel stimülasyon, masaj ve kaplıca kürleri tavsiye edilir.
  • Sıcak ve kuru hava fibromiyaljiye iyi gelebilir.
Güncellenme Tarihi: 15 Haziran 2017Yayınlanma Tarihi: 15 Haziran 2017

Benzer Sağlık Rehberleri

Источник: https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberleri/fibromiyalji/

Fibromiyalji Tedavisi ve Fibromiyalji Nedir?

Fibromiyalji ve Tedavi Yöntemleri

Fibromiyalji Nedir ve Fibromiyalji Tedavisi Nasıl Yapılır? Sebebi tam olarak bilinmeyen hastalıklar grubuna giren fibromiyalji, merkezi duyarlılaşma ya da sinir sistemindeki hormonal ve kimyasal dengesizlikten kaynaklanmaktadır. Yumuşak dokuya da kas romatizması olarak da bilinen fibromiyalji iltihaplı olmayan bir romatizma türüdür.

Fibromiyaljinin toplumda görülme sıklığı %1 ila %5 arasında değişmektedir. Hastaların %80’i kadındır. 20 ila 50 yaş arasında daha çok görülmektedir. Bazı ailelerde sıkça rastlanması bir genin kısmen de olsa bu rahatızlıktan sorumlu olabileceğini gündeme getiriyor.

Fibromiyalji yorgunluk, halsizlik, uyku proplemleri, aşırı gerginlik, endişe, bazen şiddetli ağrılara neden olabilen romatizmal bir rahatsızlıktır.

Fibromiyaljide görülen ağrılar eklemlerden çok kaslarda, özellikle kasların kemiğe yapıştığı bölgelerdedir. Kadınlarda daha fazla olur.

Orta yaşlı ya da menopozdaki kadınlarda sıkça görülür ve ağrı kesicilerle bile geçmeyen şiddetli ağrılara sebep olur.

Fibromyalji hastası olan genç kadınlarerken menopoza girebilmekte ve ortalama menopoz yaşı normale göreon yıl erken başlayabilmektedir.

Yaygın şekilde görülen vücut ağrısı, yorgunluk, uyku sorunları, baş ağrısı, bütün vücutta tutukluk, el ve ayaklarda uyuşma gibi değişik bir çok şikayet bir arada olabilir.

Erkekler çoğunlukla vücudun belli bir bölgesinde ağrı ve sertlik hissederken, kadınlar daha çok bütün vücutlarında ağrıyı hissetmektedirler.

Eskiden doktorlar fibromiyalji ağrılarının gerçek olmadığını düşünüyorlardı. Kişinin zihninde yarattığı gerçekle ilgisi olmayan duyarlılıklar olduğuna inanıyorlardı.

Fibromiyaljinin gerçek olmadığının düşünülmesinin sebebi eklem aşınması, sıkışmış sinirler ya da yaralanma gibi görünürde ağrıya yol açabilecek bir kaynağın olmamasıydı.

Ancak daha sonra beyin tarama teknolojisiyle bu ağrıların gerçek olduğu kanıtlandı.

Yapılan bilimsel araştırmalarda fibromyalji hastalarında, omurilik sıvısındaağrı taşıyıcı kimyasal bir madde olan P maddesinin diğer insanlardan üç kat daha fazla miktarda olduğu ve ağrı azaltıcı serotonin ve norepinefrin‘in ise çok düşük olduğu tespit edilmiştir.

Fibromiyalji Tedavisi

Fibromiyaljinin kesin tedavisi yoktur. Ağrı kesici ilaçlar, kas gevşeticiler, antidepresan ilaçlar, fizik tedavi ve egzersizler bu konuda yardımcı olabilmektedir. Uygulanacak tedavilerle hastanın ağrıyı daha az algılaması ve yaşam kalitelerinin yükseltilmesi amaçlanır.

Fibromiyalji İlaçları; İlaç tedavisi olarak ağrı kesiciler, antidepresan ilaçlar ve kas gevşeticiler kullanılır. Fizik tedaviyle sıcak, soğuğun ve elektriksel uyarının fizyolojik etkilerinden faydalanılarak kaslarda gevşeme ve yumuşak doku ağrılarının giderilmesi hedeflenir.

Fizik tedavide ultrason, laser, compex, magnetoterapi, konnektif doku masajı, germe – gevşeme ve dayanıklılık artırıcı egzersizler gibi yöntemler kullanılmaktadır.

Fibromiyalji hastasının eğitimi de önemlidir. Uzun müddet oturma, ayakta durma, uzun süre yazı yazma, ağırlık kaldırma, stres gibi durumların bu hastalığın belirtilerini artırabilceğini hasta gözardı etmemelidir.

Düzenli yürüyüşün ve esneme egzersizlerinin fibromiyalji ağrılarını azaltıcı etkisi vardır.

Fibromiyaljinin Tedavisinde Kullanılan Diğer Yöntemler

Ozon Tedavisi: İtalya’da fibromiyalji hastalarının diğer yöntemlerle karşılaştırmalı olarak yapılan tedavilerde en iyi sonucu ozon tedavisinin sağladığı gözlenmiştir. Ozon tedavisi adrenalini okside ederek hastaların yaşadığı sıkıntı ve depresyonu azaltır.

Ozon enjeksiyonu ağrılı bölgelere noktasal olarak uygulanır ve kronik ağrı şikayetlerini giderir. Kan ozonu uygulaması da kronik yorgunluk, depresyon, uyku bozuklukları gibi yakınmaları gidermektedir.

Nöral Terapi: Fibromyaljinin meydana gelmesinden sorumlu tutulan, fiziksel travma ve emosyonel travma gibi unsurların vücutta yarattığı etkileri giderir. Bu etkisini vegetatif sinir sistemi üzerinden gösterir.

Akupunktur Tedavisi: Amerika’da yapılan ve sonuçları Uluslararası Ağrı Çalışmaları Birliği tarafından düzenlenen 11.

Dünya Ağrı Kongresinde sunulan araştırma sonucuna göre akupunktur tedavisi fibromiyalji hastalarında etkili olmaktadır.

Diğer tedavi yöntemlerinden yarar görememiş fibromiyalji hastaları akupunktur tedavisi almaya başladıktan  sonra 1 ay içinde belirgin bir rahatlama hissettiklerini belirtmişlerdir.

Doğal ve Bitkisel Fibromiyalji Tedavisi

Genel Prensip; Bitkisel ya da doğal ürünler tıbbi onay olması halinde kullanılmalıdır. Halen kullanmakta olduğunuz bir ilaç varsa bu tür ürünlerle birlikte kullanımı olumsuz etkileşimlere yol açabilir.

• Günlük olarak alınacak 1-2 kapsül Omega-3 yağ asitleri ağrı ve yorgunluğu hafifletmeye ve bağışıklığı geliştirmeye yardımcı olabilir. Canadian School of Natural Nutrition günde 1-2 gr EPA and DHA alımını önermiştir.

• Fibromiyalji belirtileri için günlük 300-600 mg  magnezyum ve 1200-2400 mg  malic acid alınabilir. Malik asit meyve (özellikle elma) ve bitkilerde bulunan organik bir maddedir. Magnezyum eksikliğinde vücutt P denilen kimyasal madde artar.

1995 yılında ‘Journal of Rheumatology’da yayınlanan çalışma sonucuna göre 2 ay boyunca malik asit ve magnezyum alımı fibromiyalji tanısı konan kişilerde ağrının şiddetini azaltmıştır. Dr. Russel, “bulgular, malik asit ve magnezyumun güvenli olduğunu ve fibromiyalji hastaları için kullanımının faydalı olabileceğini göstermekte.

Gelecekteki çalışmalarda malik asit bu dozda kullanılmalı ve en az 2 ay devam edilmelidir,” şeklinde görüş bildirmiştir. Malik Asit ve Fibromiyalji

Chlorella semptomların azaltılmasına yardımcı olabilir. Bir klinik çalışmada katılımcılar özel bir dozda chlorella ürünleri kullandıklarında semptomlarında belirgin bir düzelme olmuştur. Chlorellada yüksek oranda bulunan klorofil maddesi  enerji artışına ve kas ağrıları azaltmaya yardımcı olabilir.

NADH (nicotinamide adenine dinucleotide) enerji için günlük 5 – 20 mg.

• 500 – 1,000 mg  C vitamini bağışıklık sistemini destekler. Phyllis Balch, Prescription for Nutritional Healing adlı kitabında yüksek oranda C vitaminin enerjiyi artırmaya ve yorgunluğu azaltmaya yardımcı olacağını belirtimiştir.

• SDÜ Tıp Fakültesince ülkemizde yapılan bir araştırmada egzersizle birlikte kullanılan C ve E vitamininin stres kaynaklı ağrıları azalttığı belirlenmiştir. Stresin yol açtığı ağrılara karşı en etkili uygulamanın egzersizle beraber vitamin alımı olduğu belirtilmiştir. (Söz konusu araştırma Amerika’da yayınlanan Fibromyalgia Network adlı dergiye kapak olmuştur)

• Bağışıklık ve kas desteği için yatmadan önce 100 – 200 mg Coenzyme Q10

• Antioksidan ve bağışıklık etkileri  için 250 – 500 mg standardized Yeşil Çay özü.

• Yazar Michael Castleman, The Healing Herbs adlı kitabında Ginkgo Biloba bitkisinin fibromiyalji belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabileceğini belirtmiştir.

5-HTP ağrı ve yorgunluk gibi fibromyaljinin bazı semptomlarının giderilmesine yardımcı olabilir.

• Uyku ve bağışıklık desteği için yatmadan önce 0,5-3 mg Melatonin

Yukarıda yeralan metin haber ve bilgi amaçlı hazırlanmış olup, hekimin uygulayacağı teşhis ve tedavisinin yerine geçmez. Herhangi bir tedavi sürecine başlamadan önce mutlaka sağlık uzmanının görüş ve onayı alınmalıdır.

Источник: https://www.beslenmedestegi.com/hastaliklar/fibromiyalji-tedavisi

Fibromiyalji Tedavisi Hakkında 13 En Etkili Yöntem – APPVICE

Fibromiyalji ve Tedavi Yöntemleri

Fibromiyalji, ağrıya, yorgunluğa ve hassasiyete neden olan yaşam boyu bir durum olabilir. Tek bir neden olmasa da, fibromiyalji ağrısından kurtulmak için birçok seçenek mevcut. Fibromiyalji tedavisi hakkında doktorunuzla konuşun. Birisi işe yaramazsa, ilaçtan fizik tedaviye kadar, denemek için bolca tedavi vardır. FM ile hala sağlıklı ve aktif bir hayat yaşayabilirsiniz.

Fibromiyalji ve Acı

Fibromiyalji (FM), kas-iskelet sistemi ağrılarına, yorgunluğa ve bölgesel hassasiyete neden olan bir durumdur. FM’in nedeni bilinmemektedir, ancak genetik bir rol oynayabilir. Belirtiler sonradan gelişebilir:

  • Psikolojik stres
  • Fiziksel travma
  • Yaralanma
  • Bir hastalık

Diğer belirtiler arasında depresyon, zayıf konsantrasyon ve baş ağrısı olabilir.

Ağrı, yorgunluk ve diğer belirtileri tedavi etmek çok önemlidir. Neyse ki, FM belirtilerini hafifletmek, yönetmek ve yaşam kalitenizi iyileştirmek için çeşitli seçenekler mevcuttur.

Fibromiyalji Ağrılarına Ne İyi Gelir? 

FM ağrıları günlük aktivitelere müdahale edebilecek kadar ciddi veya küçük olabilir. Neyse ki, tedavi ağrıyı yönetmeye yardımcı olabilir.

1. Ağrı Kesiciler

İlaç kullanımı, FM ağrısını azaltmak için bir seçenektir. Doktorunuz aspirin, ibuprofen ve naproksen sodyum gibi reçetesiz (OTC) ağrı kesiciler önerebilir. Bu ilaçlar şunlara yardımcı olabilir:

  • İnflamasyonu azaltmak
  • Kas ağrılarını en aza indirmek
  • Uyku kalitesini arttırmak

2. Antidepresanlar

Bunlar acıyı ve yorgunluğu azaltmaya yardımcı olabilir. FM için antidepresan kullanmanın olası yan etkilerini doktorunuzla görüşün. Bazı insanlar için, antidepresanlar mide bulantısı, kilo alımı ve cinsel istek kaybı gibi çeşitli kötü yan etkilere neden olabilir.

3. Antikonvulsanlar

Bu nöbet ilaçları ağrının azalmasına da yardımcı olabilir. ABD Gıda ve İlaç İdaresi, FM tedavisi için ilk nöbet önleyici ilaç olan pregabalini (Lyrica) onayladı. Sinir ağrısını azaltan Gabapentin önerilebilir. Ancak bu ilaçlar aşağıdakileri de içeren olası yan etkileri ile birlikte gelir:

  • Baş dönmesi
  • Kilo almak
  • Şişme
  • Ağız kuruluğu

4. Yoga

Araştırmalar, yoga derslerine katılan FM’li kişilerin ruh halini iyileştirdiğini ve daha az acı ve yorgunluk yaşadığını göstermiştir. Bu sınıflar şunları içeriyor:

  • Yumuşak hareketler
  • Meditasyon
  • Nefes egzersizleri
  • Grup tartışmaları

Yoga dersi almaya çalışın. Uygulama kas gücünü arttırır, meditasyon yapar ve gevşeme tekniklerini öğretir. Sadece eğitmene durumunuz hakkında bilgi verdiğinizden emin olun, böylece duruşları sizin için gerektiği gibi ayarlayabilirler.

5. Akupunktur

Akupunkturu ağrı kesici olarak denemek isteyebilirsiniz. Cilde iğneler batırarak şunları sağlamayı içerir:

  • Doğal kendini iyileştirmeyi teşvik eder.
  • Kan akışında değişiklik sağlar.
  • Beyninizdeki nörotransmitter seviyelerini değiştirir.
  • Kronik ağrı gibi çeşitli sağlık koşullarını tedavi eder.

Rehabilitasyon Tıbbı Dergisinde yapılan bir araştırma, akupunktur alan FM’li kişilerin, yapmayanlara kıyasla en az iki yıl boyunca ağrı azalması yaşadıklarını tespit etti. İğneleri tolere edemeyenler için akupressür bir seçenek olabilir.

Akupunktur riskleri arasında ağrı, küçük kanama ve tedaviden sonra morarma vardır. Akupunktu uzmanınızın, sterilize edilmemiş iğnelerden kaynaklanan enfeksiyon riskini azaltmak için lisanslı olduğundan emin olun.

6. Fiziksel Terapi

Fiziksel terapi teknikleri hareket alanınızı iyileştirmeyi ve kasları güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu aynı zamanda FM ağrısını azaltmaya da yardımcı olabilir. Terapistiniz, spesifik belirtileri yönetmenize yardımcı olacak bir program hazırlayacaktır.

Ayrıca, yorgunluk ve acıları kendi başınıza yönetmenize yardımcı olmak için FM eğitimi de dahil olmak üzere kişisel bakım tekniklerini öğretebilirler. Araştırmalar ağrı yönetimi eğitiminin egzersiz sırasında performans artışına yol açabileceğini göstermektedir.

Yorgunluk yaygın bir fibromiyalji belirtisidir. Gece boyunca uyumuş olsanız bile sabahları yorgun uyanabilirsiniz. Basit günlük aktiviteler yorucu olabilir. FM yorgunluğunu tedavi etmek için seçenekler şunlardır:

7. D Vitamini

FM’li insanlar genellikle düşük D vitamini seviyelerine sahiptir. 2013’te yapılan bir araştırmada, FM’li kişilerin D vitamini takviyesi alırken fiziksel olarak daha iyi hissettiklerini ve daha az yorgunluk yaşadıklarını gösterdi. D vitamini takviyesi almadan önce doktorunuzla konuşun, çünkü D vitamini fazlalığı da toksik olabilir.

8.Egzersiz

Egzersiz yapmak aynı zamanda yorgunlukla mücadele etmenin ve enerji seviyenizi yükseltmenin etkili bir yoludur. Egzersiz, beynin endorfin üretimini arttırır, uykuyu iyileştirir ve depresyonu azaltır.

FM’li insanlar için önerilen aktiviteler yürüyüş, bisiklet ve yüzmeyi içerir. Bazıları için, yaygın ağrıyla başlamak zordur. Yavaştan başlayın ve yavaşça arttırın.

Bu makale denemeyi düşünecek seçenekler sunsa da, kontrollü çalışmalarda fayda göstermeye devam eden tek çözüm eğersizdir.

Fibromiyalji Bitkisel ve İlaçsız Tedavi Seçenekleri 

FM belirtilerini hafifletmek için alternatif tedaviler ekleyebilirsiniz. Aşağıdaki seçenekler hakkında doktorunuzla konuşun.

Tıbbi Kenevir 

  • Tıbbi esrar fibromiyalji belirtilerini hafifletebilir.

    Bir çalışmada, tıbbi esrar alan FM’li insanlarda şunlar gerçekleşti:

  • Ağrı ve sertliğin azalması
  • Artan rahatlama
  • Uykululukta artış
  • İyi hissetme duyguları
  • Ruh sağlığının artması

FM için tıbbi esrarın yararları hakkında daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Yan etkileri odaklanmadan karar verme ve konsantrasyonu içerebilir ve uzun vadeli etkiler için daha fazla araştırma gerekir.

Biofeedback

Biofeedback (uygulamalı fizyopsikolojik geribildirim), vücut fonksiyonlarınızı nasıl kontrol edeceğinizi öğrenmekler ilgilidir. Bu kas gerginliğini ve FM ağrısını azaltmaya yardımcı olabilir.

Bu teknikle ilişkili hiçbir yan etki yoktur, ancak bazı kişiler bir seanstan sonra bunalmış veya bitkin hissedebilir. Biofeedback için iyi bir aday olup olmadığınızı görmek için doktorunuzla konuşun.

Tai-Chi

Bu zihin-beden tekniği derin nefes alma, meditasyon ve kontrollü hareketleri içerir. Tai chi kas gücünü, dengesini ve dayanıklılığı arttırabilir. Çok yorucu değildir, ama aşırıya kaçarsanız, kas ağrıları ve burkulmalar olabilir.

Masaj Terapisi

Masajlar kaslarınızı gevşetebilir, hareket aralığını iyileştirebilir ve stres ile endişeyi azaltabilir. Terapistiniz çok fazla baskı uygularsa geçici morluklar, şişikler ve ağrı yaşayabilirsiniz.

Bilişsel Davranış Terapisi (CBT)

CBT’nin temeli, insanlara gerçekçi hedefler koymalarında yardımcı olmaktır. Hastalar, olumsuz düşünceleri yönetmek için işlevsiz düşünce kalıplarını tanımlamak ve teknikler geliştirmek için çalışır. CBT aracılığıyla öğrendiğiniz teknikler FM ağrınızı azaltmaya veya minimum seviyeye getirmenize yardımcı olabilir.

Hangi Yeni Tedaviler Geliştiriliyor?

Klinik çalışmalar, belirli durumlar için yeni tedaviler ve ilaçlar geliştirmede çok önemlidir. Klinik araştırmalara katılmak, FM ve kronik ağrı hakkında daha fazla şey öğrenen araştırmacılara paha biçilmez bilgi sağlar. Katılmak istiyorsanız, yakınınızdaki bir araştırma kliniğini bulmak için Center Watch’ı ziyaret edin.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

ortalama puan: 4,30 , 30 oy

Источник: https://getappvice.com/tr/fibromiyalji-tedavisi/

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.