Gebelik ve Romatizma Hastalıkları

içerik

Romatizma nedir, romatizma belirtileri, romatizma tedavisi ve öneriler

Gebelik ve Romatizma Hastalıkları

Romatizma nedir? Bağ dokusu, eklem, kemik veya kasları etkileyen Ağrı, şişlik, şekil bozukluğu ve hareket kısıtlığına neden olan sağlık sorunları için kullanılan terime romatizma denir. Kısaca romatizma kaslarda ve özellikle de eklemlerde görülen ağrılı hastalıkların genel adıdır.

Romatizmanın nedenleri

Romatizmal rahatsızlıkların nedenleri de değişkenlik gösterir.

Örneğin; iltihabi olmayan romatizmal rahatsızlıklardan osteoartritin nedeni, genetik yatkınlıkla birlikte, aşınma ve yıpranmaya yani; o eklemin özensiz kullanılmasına bağlıdır. Ekleme binen yük artar.

Osteoartrit, aşırı kilo, spor yaralanmaları, doğumsal bazı sakatlıklardan sonra fazla kullanma gibi birçok nedene bağlı gelişebilir.

Romatizmanın belirtileri

  • Romatizmanın en önemli belirtisi ağrıdır.
  • Ağrının şiddeti, nasıl seyrettiği, neye benzediği, nelerden etkilenip arttığı veya azaldığına bakarak da hastalık hakkında fikir sahibi olunabilir.
  • Ayrıca şişlik, kızarıklık, eklemde ısı artışı veya hareket kaybı gibi ekleme özgü yakınmalarda önemlidir.
  • Bazen kişiler eklem yakınmalarına ilaveten iştahsızlık, ateş, kilo kaybı gibi genel yakınmalar da dile getirebilir.
  • Bu şikyetlerden yola çıkarak tanı koyulabilir.
  • Kaslarda ve eklemlerde sertlik romatizma belirtisi olabilir.
  • Eklem veya kas ağrısı, şişlik, ateş ve eklem hareket açıklığı.
  • Zaman zaman halsizlik, kilo kaybı, kaslarda ve eklemlerde sertlik gibi aklınıza romatizmayı getirmeyecek belirtiler de yaşanabilir.
  • Ayrıca romatizma, tipine göre göz, akciğer, kalp, böbrekler gibi iç organlar ve damarlarda da sorunlara neden olabilir.
  • Gözde iltihaplanma, damarlarda iltihaplanma (vaskülit), iç organ fonksiyonlarında bozulma, kalpte ritim bozuklukları ve böbrek yetmezliği görülebilir.
  • Ağrının da çeşitleri vardır. Stres kaynaklı gelişen ağrılar hastalıklara bağlı gelişen ağrılara göre farklılık gösterir.
  • Bazı ağrıların direkt olarak akla getirdiği rahatsızlıklar vardır. Bunlardan biri de romatizmadır.

Septik artrit denilen eklemin mikrobik iltihabı hariç, diğer iltihabi romatizmal hastalıkların genellikle sebebi bilinmez. Bunların hepsi kişinin bağışıklık sistemindeki bazı farklılıklar nedeniyle gelişir.

Bu farklılıklara da kişinin genetik yapısının yanı sıra, bazı çevresel faktörler neden olur. Bazı enfeksiyonlar, sigara ve stres ise çevresel faktörlerin başında gelir.

İltihaplı romatizmaın belirtileri

İltihaplı romatizmaya neyin sebep olduğu bilinmez. Ancak “HLA-B27” genini taşıyanların, hastalığa yakalanma riski fazladır. Eğer birinci derece akrabanızda iltihaplı romatizma varsa, bu hastalığın sizde de görülme oranı yüzde 20'dir. Hatta ikinci derece akrabanızda bulunması bile, sizin için risk faktörü oluşturur.

İltihaplı romatizmanın belirtileri şunlardır:

  • Üç aydan uzun süren istirahatteyken gelişen bel ve kalça ağrıları,
  • Ağrılar hareketle azalıyor veya geçiyorsa,
  • Ağrı kesici ağrıları azaltıyor veya geçiriyorsa
  • Boyun bel hareketlerinde ve her nefes alıp verişte göğüs kafesinde ağrı ve kısıtlılığı olan kişilerin romatoloji uzmanına başvurması önerilir.
  • Romatizmanın belirtileri çok çeşitli olabilir.
  • İltihaplı romatizmal hastalıklarda, özellikle istirahatte gelişen boyun, bel, sırt veya eklem ağrısı ve şişliği, kas ağrıları görülür.
  • Ciltte döküntü, akciğer beyin, böbrek, sinir sistemi gibi birçok organ ve sisteme ait belirtiler de verebilir.

Romatizma çeşitleri nedir

Romatizmal hastalıklar başlığı altında 200'e yakın hastalık incelenir. Romatizma iltihaplı olan ve olmayan diye iki başlıkta incelenebilir.

İltihabi olmayanlar romatizmalar: osteoartrit, fibromiyalji bazı metabolik hastalıklar veya bazı kanserlerle ilişkili eklem, kas yakınmalarıdır. İltihabi romatizma hastalıkları, mikrobik veya mikrobik olmayan iltihaplı romatizmal hastalıklar olarak değerlendirilebilir.

İltihabi romatizmal rahatsızlıklar arasında ankilozan spondilit, romatoid artrit, lupus, Sjögren sendromu, akut eklem romatizması, gut, gibi hastalıklar yer alır.

Romatizma teşhisi nasıl yapılır, konur

Kişinin şikayetleri önemlidir. Yine kişinin ve ailesinin yani birinci derece bazen ikinci derece akrabalarındaki tıbbi özgeçmiş bilgileri edinilir.

Ayrıntılı bir muayeneyle birlikte, bazı kan ve idrar testleri, görüntüleme testleri yapılır. Romatizma, birçok organ ve sistemi de tuttuğundan, farklı hastalıklarla karışabilir. Erken dönemde tanı koyulması zor olabilir.

Bu nedenle iç hastalıkları uzmanı olup romatolojide uzmanlaşmış hekimler daha kolay teşhiste bulanabilir.

Romatizma nasıl tedavi edilir?

Romatizma genellikle uzun seyirlidir, alevlenme ve yatışmayla seyredebilir. Romatizma tedavisinin başlangıcında kısa sürede hastalığı kontrol altına almak için kortikosteroid ve bazı steroid olmayan ağrı kesiciler kullanılsa da, genellikle uzun süreli, hastalığın seyrini değiştiren ve kontrol altında tutan ilaçlar kullanılır.

Romatizma her kişide faklı seyredebilir. Bu nedenle kişinin başka rahatsızlığı veya gebelik durumu varsa özel tedavi uygulanır. Romatizmal rahatsızlıkların çok azı tedaviyle tamamen ortadan kalkar. Genellikle müzmin (kronik) hastalıklar olup yıllar süren uzun süreli tedavi gerekir. Bu nedenle ilaçlar, doktor kontrolünde alınmalıdır.

Tedavide amaç; hastalığı kontrol altına almak, kişinin ağrısını ve rahat olmasını sağlayarak yaşam kalitesini yükseltmektir.

Romatizmal hastalıkların erken dönemde teşhisiyle oluşabilecek sakatlık ve ölümlerin önüne geçmek mümkün.

Örneğin; iltihabi romatizmal rahatsızlıklardan biri olan romatoid artritte, eklemde sakatlık gelişimi genellikle ilk 2 yıl içinde çok hızlı olur. Özellikle ilk 6 Ay içinde teşhis ve uygun tedaviyle sakatlık gelişmediği görülmüştür.

Ciddi böbrek tutulumu olan lupuslu bir hastada ise tedavi uygulanmaması halinde ölümcül sonuçlar oluşabilir.
Romatizma tek bir hastalık değil, içinde birçok hastalığı barındıran genel bir tanımdır. Romatizmada yan özelliklerini tanımlamadan bir şey ifade etmeyen bir tanımlamadır.

Kemik, kas ve eklemlerde şişlik, ağrı ve hareket sınırlamasına yol açan bazen iltihaplı bazen de iltihapsız olan hastalıklardır. Sadece şikayetin olduğu bölge ile sınırlı kalabileceği gibi, tüm vücudu ilgilendiren bir hastalığın parçası da olabilir.

Romatizma nedenleri

Hepimiz aileden aldığımız bir genetik miras ile doğarız. Doğduktan sonra karşılaştığımız veya maruz kaldığımız şartlar bu hastalıkların doğrudan nedeni olabileceği gibi genetik etkenlerde romatizmaya neden olabilir.

Genetiğin yanı sıra yaş, cinsiyet, kaza sonrasında oluşan zedelenmeler, iklim ya da kullanılan bazı ilaçlar romatizmaya neden olan faktörler arasında yer alır.

Öncelikle beslenme, geçirilen mikrobik hastalıklar, stres, Alkol ve sigara kullanımı gibi ek faktörler de bu hastalıkların ortaya çıkmasında etkendir.

Romatizmayı tetikleyen nedenler

Romatizma hastalıklarını tedavi ile tamamen geçirmek her zaman mümkün olmayabilir. Kişinin durumuna ve hastalığın derecesine göre tedavi yöntemleri değişebilir. Tedavinin yanında kişinin de hayatında bazı durumlara dikkat etmemesi romatizmayı tetikleyebilir. Romatizmayı ntetikleyen nedenler ise şu şekildedir:

  1. Tedaviyi aksatmak: Özellikle ilaç yan etksi korkusu, şikayetlerdeki geçici düzelmelere bakarak hastalığı küçümsemek ve hastanın hekime danışmadan tedavisini kesmesi. Uzun süreli ilaç kullanımlarında ilaçlardan zarar görebileceği korkusu ile ilaçları bırakan kişilerin sayısı fazladır. Gençlerde ise hamilelik veya çocuk sahibi olmak isteği de hekime danışmadan ilaç bırakmanın önemli nedenleri arasında yer alır.
  2. Takibi aksatmak:Özellikle gençlerde uzun süreli hastalıklarda çabuk bıkkınlık gelişip takiplerini aksattıkları çok görülür.
  3. Umutsuzluğa kapılmak: Müzmin hastalıklarda hastalığın etkileri sadece beden üzerinde olmaz. Kişinin ruh halini de olumsuz etkileyebilir.
  4. Yalan yanlış bilgi ve haberlere inanmak: Özellikle son zamanlarda çok moda olan konu hakkında yetkin olmayan kişilerin ağzından medya internet aracılığı ile ulaşılan bilgiler, çok sıkıntıya neden olur.
  5. Kişinin hastalığı hakkında sağlıklı bilgiye sahip olmaması.

1-Ailenizde romatizma hastalığı olan varsa dikkat edin

Genetik yatkınlık birçok romatizma türünün oluşumunda önemli bir rol oynar. Bu nedenle ailesinde romatizma sorunu olanların yaşam şekillerine mutlaka özen göstermeleri ve belirtilere karşı tetikte olmaları gerekir.

2.Fazla kilolarınızdan kurtulun

Fazla kilolar bel ve bacaklara binen yükü artırır ve eklem harabiyetine neden olur. Dolayısıyla romatizma oluşma ihtimali de gündeme gelir. Bu nedenle fazla kilolarınızdan kurtulmanız gerekir.

3.Beslenme düzeninize balık ve yumurta gibi yiyecekleri ekleyin

Vücudun Asit yükünü artıran yiyeceklerden uzak durmanız gerekir. Ayrıca her hastalıkta olduğu gibi romatizmada da şeker ve rafineri şekere dönen yiyeceklerin dikkatli tüketilmesi şart.

Omega 3-omega 6 dengesi romatizmal hastalıklar için çok önemli.

Bu nedenle Omega 3 içeren balık, yumurta, ceviz, keten tohumu, ve semizotunun yanı sıra zeytinyağı ,kalsiyum ve C vitamini içeren besinlerle ısırgan otu bu hastalar için idealdir.

4. Günde 2 litre su için

Romatizmal hastalıklarda sağlıklı bir bağırsak florası çok önemli. Karında gaz, şişkinlik, kabızlık gibi şikayetleri olan kişilerin bağırsak florasında bozukluk olma ihtimali yükselir. Bu nedenle günde en az 2 Litre Su için ve probiyotik kullanın.

5. 6 ayda bir dişlerinizi kontrol ettirin

Diş ve dişeti ile ilgili sorunlar romatizmada tetikleyici rol oynar. Bulgu vermeyen diş problemleri, gözden kaçan çürükler, dişetlerinde kanamalar da bağışıklık sistemini bozarak romatizmayı tetikleyebilir. Bu nedenle 6 ayda bir diş hekimine görünün.

6. D vitamini takviyesi alın

Kemiklerin en önemli dostlarından biri olan D vitamininin yetersiz olması kas iskelet sisteminde kuvvetsizliğe neden olup romatizma oluşumuna zemin hazırlar. Bu nedenle özellikle osteoporoz sonrasında kemik ölçümlerinizi zamanında yaptırmanız ve gerekli durumlarda D vitamini takviyesi almanız gerekir.

7. Eklem şiş ve hastalık aktifken fazla hareket etmeyin

Bu dönemde zorlayıcı aktivitelerde bulunmayın. Eklemleriniz şiş ve hastalık aktifken mümkün olduğu kadar çok istirahat edin.

8. Soğuk ve nemli ortamlardan kaçının

Soğuk ve nemli havalar bazı romatizma türlerinde hastalığı artırır. Bu nedenle soğuktan ve rutubetli ortamlardan korunun.

9. Sigara kullanmayın

Sigara, romatizma hastalarında eklem ve kas dolaşımını etkiler. Ayrıca toksik etkisi bulunur. Özellikle akciğer tutulum riski yüksek olan romatizma türlerinde sigara kesinlikle kullanılmamalı.

10. Travmalara karşı tedbirli olun

Geçirilen travmalar eklemin ve çevre dokuların harabiyetine neden olup, eklem fonksiyonlarını bozarak romatizmanın oluşumuna zemin hazırlayabilir.

11. Stresten uzak durun

Her hastalığa neden olabilen stres, romatizmanın oluşumunda da önemli bir etken, stres bağışıklık sistemini etkileyerek ve sempatik sinir sitemini uyararak vücudun hastalıklara karşı direncinin azalmasına neden olur.

12. Hastalığın alevlenme döneminde buz uygulayın

Romatizma tedavisinde hastalığın tipine göre farklı tedavi yöntemleri uygulanır. Öncelikle ilaç tedavisi önerilir. İltihaplı romatizmal hastalıkların alevlenme dönemlerinde buz uygulaması, istirahat, etkilenen ekleme splint gibi cihazlar uygulanabilir.

13. Fizik tedaviye önem verin

Hastalık aktivitesi baskılandıktan sonra gerekirse fizik tedavi ajanları da tedavide kullanılabilir. Fizik tedavi, bu hastaların ağrılarını gidermede, eklem hareket açıklığının ve kas gücünün korunmasında, ayrıca günlük yaşam aktivitelerinin düzenlenmesinde sıkça kullanılır.

Eklem hareket açıklığı egzersizleri, kas güçlendirici egzersizler, postur egzersizleri ve aerobik egzersizler romatizmal hastalar için çok önemli.

İlerlemiş romatizmaya bağlı eklem harabiyeti olan kişilerde günlük yaşam aktiviteleri için yardımcı cihaz kullanımı, doğru yürümenin öğretilmesi, düşmenin engellenmesi, ergonomik eğitim de yapılır.

Kaynak-1: Acıbadem Hastaneleri

Источник: https://www.diyadinnet.com/saglik-137-romatizma-nedir-romatizma-belirtileri-romatizma-tedavisi-ve-oneriler

Romatizma Hastalığı

Gebelik ve Romatizma Hastalıkları

Romatizma hastalığı insanlarda neredeyse her yaşta sıklıkla rastlanan bir rahatsızlıktır. Romatizma hastalığının insanın savunma mekanizmasında birçok bozukluğa yol açma ihtimali vardır.

Fakat toplum içerisindeki genel kanı, romatizma hastalığına soğuk ya da sıcak hava değişimlerinin neden olduğu yönündedir ancak bu tabii ki yanlış bir düşüncedir.

Romatizma hastalığı yakaladığı kişiye oldukça sıkıntılı süreçler yaşatan, özellikle kilolu insanlarda daha fazla acıya neden olan ve eklemlerde ağrılar, şişlik şeklinde nükseder. Bu hastalık tedavi edilmediği sürece çok daha ciddi problemlere de yol açabilir.

Romatizma hastalığına genel olarak eklemlerde bir tür iltihaplı sıvının toplanması anlamına geliyor. Romatizma kökenli rahatsızlıklar genelde sürekli olarak görülür, yani kronik hastalıklardır.

Bir insana romatizma hastalığı olduğuna dair bir tanı yapıldığında, bu rahatsızlığın kronik olduğu ve sürekli olarak tecrübe edeceğini bilmesi gerekir.

Fakat bu hastalığın süreci doktor desteği ve ilaç kullanımı ile daha rahat geçebilir.

Romatizma hastalığı eklemler ile alakalı bir rahatsızlık olduğundan genellikle vücutta bulunan kas, kemik, eklem gibi bölgeleri etkiler. Bu bölgeler arasındaki bağlantıyı oluşturan dokular romatizma hastalığı nedeni ile hasar alır ve romatizmalı kişilerin şikayetleri de bu nedenle ortaya çıkar.

Eklem dokularında ortaya çıkan bu sorunlar eklemde şişlik oluşmasına, kızarıklıklara neden olabilir. Daha da önemlisi bu sorunlar kişinin hareketlerinin kısıtlanmasına ve zaman zaman şekil bozukluğuna dahi neden olabilir.

Ayrıca bazı romatizma kökenli hastalıkların yalnızca eklem bölgelerini değil, vücutta başka organları ve sistemleri de etkilendiği bilinmektedir.

Romatizma hastalığı ve buna bağlı rahatsızlıkların kişide neden ortaya çıktığı net olarak bilinemese de, genel olarak genetik mirasın, cinsiyetin, yaşın ve çevresel faktörlerin hastalığın oluşmasında etkili olduğu şeklinde bir kanı vardır. Bundan dolayı romatizma kökenli hastalıkların net ve tek bir nedeni bulunmuyor. Bu hastalığın tespiti ve tedavisi de kişilerden gelen şikayetler doğrultusunda yapılıyor.

Örneğin romatizmanın neden olduğu ağrılar bu hastalığı taşıyan kişilerin en çok sıkıntı çektikleri durumlardan birisidir. Fakat burada önemli olan her eklem ağrısına romatizma denip denemeyeceğini bilmektir. Eklemlerde meydana gelebilecek her rahatsızlık romatizma ile alakalı olmayabiliyor.

Romatizma hastası çoğu kişide güne başlarken eklem ağrıları, hareket etmede zorluk ve eklemlerde sertleşme gibi şikayetler görülebiliyor. Fakat romatizma toplum içerisinde eklem ağrılarına bir eş anlam oluşturduğu için her ağrıyı romatizmaya yormamak gerekiyor.

Bunun için böyle şikayetlerin sıklaştığı durumlarda mutlaka doktorun tanısına başvurmalısınız.

Romatizma Hastalığının Belirtileri

Romatizma hastalığının yaşattığı sıkıntılar genellikle bu hastalığın tespit edilmesinde anahtar bir rol oynar. Fakat bunun için hastalığın belirtilerine dair bilinmesi gereken bazı önemli noktalar bulunuyor.

Zira genel olarak hemen hemen her eklem ağrısına romatizma deme eğilimi olan kişiler bunu kesinlikle bir doktora onaylatmaları gerekiyor. Hastalığın en sık görülen belirtileri genel olarak kaslarda güçsüzlük ve ağrı vardır.

Ayrıca bel ve sırt bölgesinde ağrılar oluşur ve ciltte sertleşme, döküntü görülebilir. Bunların yanında uzun süren yüksek ateş, parmak ve tırnaklarda renk solması, öksürük, nefes darlığı gibi solunum sisteminde oluşan şikayetler de romatizmaya işaret edebilir.

Romatizma hastalığının nedeni net olarak bilinemediği için belirtileri de çeşitlik gösteriyor. Fakat romatizma hastalarında en sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Sindirim sistemi ile alakalı sorunların yaşanması,
  • Böbreklerin işlevlerini yerine getirememeye başlaması,
  • Felç gibi çeşitli nörolojik rahatsızlıkların yaşanması,
  • Kalp ve kan dolaşım sistemlerinde sorunların ortaya çıkması,

şeklinde nükseden belirtiler romatizma hastalığı olan kişilerde sıklıkla görülür. Bu belirtilerin şiddetinin artması veya sıklaşması durumunda romatizma şüphesi ile doktorunuza görünmelisiniz. Ayrıca romatizma daha önce söylediğimiz gibi vücutta çeşitli yerlere zarar verebilmektedir. En sık görülen çeşidi olan omurga ve eklemlerde yaşanan romatizmanın belirti ve sorunları şunlardır:

  • Eklemleri rahatsız eden ağrılar ve şişlikler,
  • Güne başlarken yaşanan hareket kısıtlılığı,
  • Sabahları eklemlerde hissedilen sertlik ve bu sertliğin gün içinde yavaşça geçmesi,
  • Parmak solgunluk ve tırnaklarda şekil bozukluğu,
  • Beze, yara ve deri sertliği gibi cilt sorunları,
  • Genel olarak kaslarda güçsüzlük,
  • Merdiven inme çıkma eylemlerinin zorlaşması ve oturup kalkarken zorlanma,

gibi şikayetler büyük çoğunlukla eklem romatizmasına işaret etmektedir. Yine bu şikayetlerin sıklığı ve şiddeti arttığı takdirde doktorunuza başvurmalısınız.

İltihaplı Romatizma Hastalığı Belirtileri

Romatizmanın iki ayrı çeşidi bulunuyor. Şu ana kadar bahsedilenler dışında iltihaplı romatizma şeklinde bir çeşidi daha vardır. İltihaplı romatizma diğerinden farklı olarak mikroplar nedeni ile ortaya çıkar.

Bağışıklık sisteminin işlevini yitirmesi ve ürik asit benzeri maddelerin verdiği hasarlar nedeni ile ortaya çıkar. Bu romatizma türü diğerlerine nazaran çok daha sancılıdır. İltihaplı romatizma neredeyse bütün organlarda ortaya çıkabilir. Ayrıca bu hastalık sadece yaşı büyük insanlara özgü değildir.

İltihaplı romatizma hastalığı bebeklerde dahi ortaya çıkabilir. Belirtileri arasında şunlar vardır:

  • El ve ayaklarda görülen şişlikler,
  • His kaybı yaşanması,
  • İştah kaybına ya da şişkinliğe neden olması,
  • Cilt altında görülen şişlikler,
  • Uykunun düzensizleşmesi,

gibi belirtiler şiddetle iltihaplı romatizmaya işaret eder. İltihaplı romatizma normaline göre daha şiddetli ve sancılı olacağı için mutlaka doktor kontrolüne girilmesi gerekiyor.

Romatizma Hastalığının Tedavisi

Romatizma hastalığı daha önce belirtildiği gibi kronik yani sürekli bir hastalıktır. Bu hastalıkla başa çıkmanın yolu, onu bastırmak ve ortaya çıkmasına neden olacak şeyleri yapmamaktan geçer. Son yıllarda birçok yeni ilacın ortaya çıkması ve kullanılmaya başlaması ile romatizma hastalığı konusunda ciddi ilerlemeler yapıldı.

Fakat yine de bu hastalığın tamamen ortadan kaldırılması gibi bir durum şuan için söz konusu değil. Bundan dolayı romatizma hastaları şunu bilmelidir ki, hastalığın tedavisi sıkı bir hasta-doktor işbirliği gerektiriyor. Romatizma zaman zaman ortada yokken birden şiddetlenebilir. Bu nedenle bu hastalıkla ömür boyu mücadele etmeye hazır olmak gerekiyor.

Romatizma tedavisindeki asıl amaç da, kişinin yaşam konforunu arttırmak, bunu yaparken de hastalığın semptomlarını ortadan kaldırmaya çalışmaktır. Romatizma hastalığı tedavisinde genel olarak temel ve yardımcı şeklinde iki tür ilaç kullanılır. Bu ilaçlar kişinin bağışıklık sistemi üzerinde etki yaratır ve kullanımında düzenli bir doktor takibi ve çeşitli testleri gerektirir.

Tedavide en sık kullanılan ilaçlar arasında kortizon bulunuyor ve bu ilaç kimi zaman hayat kurtarıcı olabiliyor. Fakat buradaki önemli ayrıntı, kortizon da dahil olmak üzere bütün romatizma ilaçlarının mutlaka doktor kontrolünde kullanılmasıdır. İlaç tedavisi yanında, doktorun önerdiği egzersizler de romatizmanın neden olduğu eklem ağrıları ve sertliklere iyi gelebilir.

Güne başlarken yapılan egzersizler, hastanın eklemlerinin gün içinde rahat etmesini sağlayabilir.

Bunlara ek olarak, tedavi kapsamına giren yapılmaması gereken şeyler de vardır. Örneğin kaplıcaların romatizmaya iyi gelip gelmeyeceği sıklıkla tartışılan bir konudur. Fakat kaplıcalar her tür romatizmaya iyi gelmediği gibi hastalığı daha da üst boyutlara çıkarabilir.

Çünkü iltihaplı romatizma türlerinde sıcak su uygulanması şikayetleri daha da arttırabilir. Eğer kireçlenme gibi bir şikayet var ise, kaplıcalar faydalı olabilir. Yine de bütün bunların bir doktor kontrolünde yapılması hastanın faydasına olacaktır.

Unutmayın ki romatizma kökenli hastalıkları yenmek için mutlaka profesyonel bir yardım almanız gerekiyor.

Источник: https://evdesifa.com/romatizma-hastaligi/

Romatizma Nedir? Romatizma Belirtileri – Sağlık Ocağım .NET

Gebelik ve Romatizma Hastalıkları

Romatizma, çok bilinen bir terim olmakla birlikte tek bir hastalık değildir. Romatizma, vücudu taşıyan eklemlerin, kasların hastalıklarına romatizma adı verilir. Romatizmal hastalıklar genellikle kas iskelet sistemini tutan bir hastalık olduğu gibi, diğer organları da tutar. Romatizma sadece ileri yaşlarda değil, çocukluk döneminde de görülür.

Romatizma tanımı içerisinde yaklaşık 200-250 türü olmakla beraber, iki temel romatizma türü vardır. Birincisi iltihaplı romatizmalar denilen grup, diğer bir grup romtizmalar ise mekanik nedenlerden kaynaklanan romatizma türleridir. Romatizmal hastalıklar geçici veya kalıcı (kronik) olarak görülebilirler.

Romatizma türleri

İltihaplı romatizma nedir? : İltihaplı romatizmalar genellikle sabah kalkıldığında ağrı, tutukluk var iken, gün içerisinde hareket ettikçe azalan ağrı ve tutukluk şeklinde şikayetler görülür. İltihaplı romatizmaların nedenleri genellikle genetiktir.

Bunun dışında bazı enfeksiyonlar iltihaplı romatizmalara sebep olur. İltihaplı romatizmaların genelinde de neden tam olarak bilinmemektedir. İltihaplı romatizmalar genç yaşlarda veya çocukluk dönemlerinde ortaya çıkabilir.

Mekanik romatizma nedir? : Mekanik romatizmalar ise sabahları kalkıldığında iyi seyreder iken, gün içerisinde şikayetlerde artma meydana gelir. Mekanik romatizmalar genellikle fazla kilo ile, aynı eklemi yoğun kullanma ile, aynı eklemi zorlama ile oluşur. Mekanik romatizmalar daha çok ileri yaş hastalarda görülür.

Romatizma belirtileri

İltihaplı romatizma belirtileri : İltihaplı romatizmanın en önemli belirtileri arasında ağrı, halsizlik, yorgunluk, ateş yükselmesi gibi belirtiler ana belirtilerdir. İltihaplı romatizması olan birey günün sonunu getiremez ve öğleden sonraları çok halsiz düşer. Sabah saatlerinde yoğun eklem ağrıları vardır.

Mekanik romatizma belirtileri : Mekanik romatizmal hastalıklar denilen kireçlenme ile baş gösteren romatizmalarda halsizlik, yorgunluk çok rastlanan bir sorun değildir. Bu romatizma türlerinde sabah kalkıldığında çok fazla şikayetler oluşmaz.

Mekanik romatizmalarda eklemler yoruldukça ağrıda artış görülür. Mekanik romatizmalarda nefes alıp vermede güçlük, yan ağrısı, bazı böbrek hastalıklarına bağlı yüksek tansiyon, idrarda yüksek protein gibi belirtiler görülür. Bunun dışında bazı göz sorunları, deri sorunları ortaya çıkabilir.

Romatizma hangi eklemleri etkiler?

Romatizma

Romatizma yaklaşık tüm eklemleri etkiler.

Mekanik romatizmanın etkilediği eklemler : Mekanik romatizma daha çok diz, kalça ve el parmaklarında kendini gösterir.

İltihaplı romatizmanın etkilediği eklemler : İltihaplı romatizmalar daha çok el bileğinde, parmak eklemlerinde, dirsek eklemlerinde, diz eklemlerinde ve ayak bileği eklemlerinde kendini gösterir.Genellikle erişkin genç erkeklerde görülen ve iltihaplı romatizma türü olan ankilozan spondilit bel bölgesini ve kalça bölgesini etkiler.

İltihaplı romatizmalar sadece eklemleri değil, organları da tutabilir. Genellikle genç kadınlarda görülen lupus denilen romatizma türünde beyin, böbrekler, kan yapan organlar ve akciğer zarı tutulumu meydana gelebilir.

Romatizma ile karışan hastalıklar

Özellikle iltihaplı romatizmalar, diğer enfeksiyonel hastalıklar ile karışabilir. Fakat uzman bir romatolog hastayı iyi dinler ve değerlendirir ise diğer benzer hastalıklardan ayırt edilebilir. Ayırt etmekte güçlük çekilen diğer sorunlar ise, yaşlılarda oluşan tümörler ile benzerlik gösterebilir.

Örneğin ankilozan spondilit denilen omurga romatizmasında bağırsak problemleri görülebilir. Herhangi bir göz bulgusu, deri bulguları gibi sorunlarda da romatizmal bir hastalık göz önünde bulundurulmalıdır. Bazı nörolojik ve sinir sistemini ilgilendiren rahatsızlıklar da da romatizmal bir hastalıktan şüphelenilmelidir.

Romatizma teşhisi

Birçok başka hastalıklarda olduğu gibi, romatizmal hastalıkların tanısında da hastanın öyküsünün iyi alınması ve hastanın iyi bir fizik muayenesi, laboratuvar incelemelerinden daha iyi sonuç verir. Romatizmal hastalıklarda direkt tanı koyduran bir laboratuvar testi çok azdır. Romatizmal hastalıklar genellikle üniversite hastanelerinde ve romatoloji bölümlerinde araştırılır.

Romatizmal hastalıklarda kullanılan laboratuvar testleri akut faz proteinleri, hematolojik testler, biyokimyasal testler, immünolojik testler, mikrobiyolojik testler, histopatolojik testler gibi testler yapılır.

Laboratuvar testlerinin yanı sıra görüntüleme yöntemleri (direkt radyografiler, bilgisayarlı tomografik görüntüleme, manyetik rezonans görüntüleme ve dobler ile damarların incelenmesi gibi) sinir ileti sistemi testleri (elektromiyografi tetkiki) gibi radyolojik yöntemler de romatizmal hastalıkların teşhisinde kullanılan yöntemlerdir.

Romatizma tedavisi

Romatizma tedavisi

Romatizma tedavisinde ilaç tedavisi :Romatizma tedavisi sırasında sadece ağrı değil, diğer romatizmal bulgularda değerlendirilir. Ağrıyı azaltmak için nonsteroid antiinflamatuar denilen ağrı kesici ilaçlar verilir. Fakat bu ilaçlar hastalığın seyrinde çok fazla işe yaramaz. İltihaplı romatizmalarda kortizonlu ilaçlar, antiromatizmal ilaçlar da tedavide kullanılan ilaçlardır.

Romatizma tedavisinde fizik tedavi :Fizik tedavi daha çok iltihaplı olmayan ve mekanik romatizma olarak adlandırılan romatizma tedavisinde uygulanır. Kireçlenme tedavisinde, tendonda oluşan şişlik ve ağrı tedavisinde fizik tedavi gerekebilir.

Buna karşın iltihaplı romatizmalarda ve özellikle iltihabın belirgin olduğu zamanlarda fizik tedavi, hastalığı daha da şiddetlendirir. İltihaplı romatizmalarda iltihap baskılanırken fizik tedavi uygulanmamalıdır.

İltihap geçtikten sonra ve hastalık iltihapsız seyrederken, iltihaplı romatizması olan hastalar da fizik tedaviden fayda görebilir. Hasta fizik tedavi görürken doktorun verdiği ilaçları da düzenli kullanmalıdır.

Romatizma tedavisinde cerrahi tedavi :Romatizmal hastalıklarda gereken durumlarda cerrahi tedavi de uygulanabilir.

Kireçlenme nedeni ile eklem işlevini kaybetmiş ve hasta diğer tedavilerden fayda görmemiş ise ortopedi cerrahisinden yararlanılabilir.

En sık yapılan ortopedik cerrahi kalça ve diz kireçlenmeleri için uygulanan protez ameliyatları dır. Bunun dışında el eklemi iltihaplarında bu eklemleri düzelteme için cerrahi girişimler yapılabilir.

Romatizma tedavisinde kaplıca tedavisi :Termal suları fizik tedavi gibi değerlendirmek gerekir. İltihaplı romatizmalarda kaplıca tedavisi hastalığı daha da şiddetlendirir.

Örneğin, romatoid artrit, lupus, ankilozan sipondilit gibi iltihaplı seyreden romatizmal hastalıklarda kaplıca suları hastalara önerilmez.

Mekanik romatizmal hastalıklarda (kireçlenme, tendon hasarı gibi) kaplıca tedavisinden fayda görülebilir. Bu tedavileri doktor önerisi karar vermek önemlidir.

Romatizması olan hastalar nelere dikkat etmeli?

İltihaplı romatizması olan hastalar mümkün olduğunca dinlenmeli, yemek saatlerine dikkat etmeli, uyku saatlerine dikkat etmelidir. Bu hastaların mümkün olduğunca düzenli bir beslenme ve yaşam tarzı olmalıdır.

Mekanik romatizması olan hastalar mümkün olduğunca düşük kiloda kalıp eklemlerin üzerine binen yük azaltılmalıdır. Bunun yanı sıra iyi uyku, hastanın kendini iyi bakması, stresten uzak durması ve doktor kontrollerini ihmal etmemesi, ilaçlarını düzenli kullanması gibi durumları dikkat etmelidir. Özellikle lupusu olan hastalar güneş ışığına dikkat etmeleri gereklidir.

Romatizmal hastalığı olan kadınlar hamile kalabilir mi?

Romatizmal hastalığı olan kadınlar çok özel durumlar dışında hamile kalabilirler. Başta romatoid artrit olmak üzere birçok romatizmal hastalık hamilelikte yavaşlama gösterebilir. Fakat sistemik lupus eritematozus olarak tanımlanan ve iç organları da tutan romatizmal hastalık ise hamilelik sırasında şiddetini arttırdığı için bu dönemde yakın takip altında tutulmalıdır.

Romatizmal hastalığı olan ve hamile kalmayı düşünen kadınların dikkat etmesi gereken önemli bir nokta ise ilaç kullanırken hamile kalmamaya çalışmalarıdır. Bu kadınlar hamilelik planı yapmadan en geç 6 ay veya bir yıl önce kadın doğum uzmanının yanı sıra romatoloji bölümü ile de yakın irtibatta olmalıdır.

Romatizma ağrıları soğuk ve nemli havalarda artar mı?

Her türlü kas ve iskelet sistemi ağrıları nemli havalarda artış gösterir. Fakat soğuk ve nemli havalarda sadece romatizma ağrıları değil, daha önce geçirilmiş kazalar nedeni ile burkulma, incinme, çıkık, kırıklar gibi tüm eklem sorunlarında da ağrı oluşur. Ayrıca kireçlenmelerde de soğuk ve nemli havalar ağrıyı arttırır.

Romatizma hastalıkları ile ilgili benzer sağlık konuları

Источник: https://www.saglikocagim.net/romatizma-nedir-romatizma-belirtileri/

Romatizma Nedir? Romatizma Belirtileri ve Tedavisi

Gebelik ve Romatizma Hastalıkları

Romatizmahastalığı ,belirtileri ve tedavi yöntemleri hakkında Memorial Sağlık Grubu Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi Uzmanları bilgi verdi.

Romatizma Nedir?

Romatizma hemen hemen her yaşta görülen ve savunma mekanizmasında çeşitli bozukluklara yol açabilen bir hastalıktır.

Toplumda çoğunlukla romatizmaya sıcak ya da soğuk havanın neden olduğu düşünülse de bu yanlış bir kanıdır.

Romatizmakilolu kişilerde daha fazla ağrıya neden olup, eklemlerde şişlik, sıcaklık ve ağrı ile kendisini gösterir, tedavi edilmediğinde ciddi rahatsızlıklara neden olur.

Romatizmakelime olarak eski Yunan kökenli olup, eklemlerde kötü özellikli iltihaplı sıvı birikmesi anlamına gelir.

Romatizmal hastalıklar genel olarak kronik (süreklilik gösteren) hastalıklardır. Yani bir kişiye romatizmal hastalık tanısı konduğunda, bu kişi bir anlamda hastalıkla yaşamayı öğrenmelidir.

Romatizma sürekli ve düzenli olarak, doktor takibi ve ilaç kullanımını gerektirir.  

Romatizma Belirtileri

Romatizma belirtileriarasında kas güçsüzlüğü, kas ağrısı, sırt ve bel ağrısı, ciltte döküntüler, tırnak değişiklikleri, deri sertliği, gözyaşı azalması, ağız kuruluğu, gözlerde kızarıklık, görmede ani azalma ve kayıp, uzun süreli yüksek ateş, parmaklarda renk solması, solunum sistemi ile ilgili belirtiler (Nefes darlığı, kuru öksürük, kanlı balgam vb.) görülür. Aynı zamanda;

  • sindirim sistemi şikayetleri,
  • böbrek fonksiyonlarında azalma,
  • nörolojik belirtiler (Felç, bilinç değişiklikleri vb.)
  • kalp ve dolaşım sisteminde yaşanan olumsuzluklar (Damarlarda pıhtı oluşumu, nabız kaybı vb.)

da romatizmal hastalıklarının belirtilerindendir. Kendine has belirtileri bulunan ve organ tutulumlarına neden olan romatizmal hastalıkların tedavisi, günümüz koşullarında artık mümkündür. Eklem ve omurga romatizması yaşan kişilerde sıklıkla görülen şikayetler şöyle sıralanabilir;

  • Eklemlerde ağrı, şişlik, hareket kısıtlılığı
  • Sabahları eklemlerinde sertlik olması, daha sonra yavaş yavaş gevşemesi
  • El parmaklarında soğukta beyazlaşma, sararıp solma
  • Cilt altında bezeler
  • Güneşte ciltte aşırı duyarlılık ve yaralar gelişmesi
  • Ellerde veya vücudun herhangi bir yerinde deride sertlik
  • Güçsüzlük, merdiven inip çıkamama, oturup kalkamama ve kaslarında ağrı – özellikle sabahları daha belirgin bel ağrısı ve tutukluk hali – Gözlerinde sık sık iltihaplanma (üveit)

Romatizma Tedavisi

Romatizma tedavisinde son yıllarda yeni ilaçların da kullanımı ile önemli başarılar sağlanmaktadır. Ancak yine de çoğu romatizmal hastalığın tamamen ortadan kaldırılması söz konusu değildir. Romatizma tedavisi sürekli bir hekim-hasta işbirliği gerektirir.

Zaman zaman hastalığın alevlenebileceği bilinmelidir. Romatizma tedavisinin bazı vakalarda ömür boyu devam edebileceği unutulmamalıdır.

Romatizma tedavisinde amaç, şikayetlerin ortadan kaldırılması, olası ortaya çıkabilecek organ tutulumlarının önlenebilmesi ve hastanın yaşam konforunu en üst düzeyde sürdürmesini sağlamaktır.

Romatizmal hastalıkların tedavisinde başta romatoloji olmak üzere, fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı, ortopedi uzmanı ve gerektiğinde diğer uzmanlık dallarının ekip olarak çalışması gerekmektedir.

Romatizma, şeker hastalığı ve hipertansiyon gibi kronik bir hastalıktır. Bu nedenle romatizma tedavisi belli bir süre değil, ömür boyu sürebilir.

Tedavi sırasında hastalığın şiddetine göre zaman zaman az, zaman zaman çok ilaç kullanmak gerekebilir. Romatizma hastalığını tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmasa da kontrol altına alınabilir.

Kontrol altındaki romatizma birden alevlenebileceği için, hiçbir şikayet olmasa da sürekli doktor takibi şarttır.

İltihaplı Romatizma Belirtileri

Romatizma temel olarak iltihaplı romatizma ve iltihaplı olmayan romatizma olmak üzere 2’ye ayrılır.

İltihaplı romatizma mikropların neden olduğu, bağışıklık sisteminin bozulması ve ürik asit gibi maddelerin yaptığı hasar sonucu oluşur. Genellikle çok sancılıdır. Hemen hemen tüm organlarda kendisini gösterebilir.

Özellikle iltihaplı romatizma yaşlılara özgü bir hastalık değildir. Bebeklerde bile görülebilir. İltihaplı romatizmanın belirtileri arasında;

  • Ellerde ve ayaklarda şişme
  • His Kaybı
  • İştah kaybı
  • Şişkinlik
  • Deri altında oluşan şişlikler
  • Uykuda düzensizlik

görülmektedir. İltihaplı olmayan romatizma ise eklemlerde aşınma ve incelme ile görülüp kemik çıkıntısına neden olabilir. Genellikle kaza, düşme sonucu ortaya çıkar.

Romatizmal hastalıkları çeşitlerine göre 4’e ayrılır;

  • Yumuşak doku romatizması; Bu romatizma en çok görülen tip olup, en önemlisidir. Selülit, omuz eklemi rahatsızlıkları ve dirseğin sürtünmesi sonucu oluşan rahatsızlıklar bu gruba örnek olabilir. Aynı zamanda kireçlenme, belkemiği romatizması, SLE, gut ve akut eklem romatizması da bu şekilde oluşur.
  • Eklem romatizmaları.
  • İç organ romatizmaları.
  • Bunların bir arada olduğu tipler.

Romatizma Nedenleri

Romatizmal hastalıkların nedenleri genellikle vücutta eklemleri, kasları, kemikleri ve bunları birbirine bağlayan bağları etkileyen ve bu dokularda meydana gelen hasarlardır.

Bu hasarlar eklemlerde şişliklere, kızarıklığa, hareket kısıtlamasına ve hatta şekil bozukluklarına yol açabilen rahatsızlıklara neden olur.  Bazı romatizmalar sadece eklemleri değil, bağışıklık sistemini ve iç organları da etkiler.

Romatizmal hastalıkların çoğunun kesin nedeni bilinmese de genetik faktörler, cinsiyet, çevresel faktörler ve yaş faktörleri önemlidir.

Romatizma Ağrısı

Romatizma ağrısı romatizma hastalığına sahip kişilerin en çok yakındıkları konuların başında gelir. Her eklem ağrısı romatizma mıdır? Elbette değil.

Çoğu romatolojik hastalıkta ağrıya ek olarak eklemde şişlik, hareketlerinde kısıtlılık ve özellikle güne başlarken eklemlerinde sertlik hali söz konusudur. Toplumda çoğunlukla romatizma kelimesi ağrıyla eşdeğer şekilde kullanılmaktadır ama bu doğru değildir.

Ağrının romatizmal hastalığın göstergesi olup olmadığı hekim tarafından ayırt edilmelidir.

Soğuk havaromatizma ağrılarını tetikler mi sorusuna ise şöyle yanıt verilebilir; soğuk havalarda ve nem oranının yüksek olduğu hallerde, eklem içinde bulunan az miktardaki kayganlaştırıcı sıvının akışkanlığı ve dağılımı değişir. Bu nedenle ağrı ve sızı olması doğaldır. Bu durum sağlıklı bireylerde de görülür, kişisel duyarlılıklar önemlidir. Ancak soğuk hava romatizmaya neden olmaz ve tek başına romatizmayı düşündürmez.

Romatizma İlaçları

Romatizma tedavisinde romatizmanın temel etkili ilaçlarıve yardımcı ilaçlar kullanılır. Romatizma ilaçlarıbağışıklık sistemi üzerine etkilidir. Düzenli hekim takibi, kan testleri takibi gerektirir.

Romatizma tedavisinde kortizon çok sık kullanılan, kimi zaman hayat kurtarıcı bir ilaçtır. Romatizma ilaçlarının mutlaka doktor kontrolünde kullanılıp, doktor kontrolünde bırakılması gerekir.

Romatizma ilaçları hem hap şeklinde hem de iğne şeklinde kullanılabilir. Son yıllarda geliştirilen romatizma ilaçlarıyla romatizma tedavisinde çığır açılmıştır denebilir. Ayrıca egzersiz romatizma hastalıklarına egzersiz de çok iyi gelmektedir.

Hareketleri sınırlanmış eklem ve omurganın esnekliğine kavuşması için, kas ağrılarında spazmın çözülmesi için çok önemlidir.

Romatizma Yaşlılarda Mı Görülür?

Romatizma yaşlılarda görülür kanısı doğru bilinen bir yanlıştır. Çoğu romatizmal hastalık genç yaşlarda başlamaktadır.

Özellikle omurga romatizmaları genç erkekleri etkilerken, eklem romatizmaları doğurganlık çağındaki kadınlarda daha sık görülür.

Genç erkeklerde ortaya çıkan bel ve kalça ağrıları mekanik sebeplere ve bel fıtığına yorulur, romatizma genellikle düşünülmez. Bu da çok erken yaşlarda omurga hareketlerinin kısıtlanmasına ve kişinin sakat kalmasına neden olmaktadır.

Özellikle bel ağrısından şikayet eden genç yaş erkeklerin mutlaka omurga romatizması yönünden değerlendirilmesi gerekir. İleri yaşlarda özellikle yük taşıyan eklemlerde (diz, kalça, ayak bileği) başlayan ağrıların ve şekil bozukluklarının çoğunlukla nedeni kireçlenmedir.

Çocuklarda Romatizma Olur Mu?

Romatizma her yaşta olduğu gibi çocuklarda da görülür. Çocukluk yaş grubuna özgü romatizma tipleri bulunmaktadır. Eğer erken teşhis edilip tedavi edilmezse, kalıcı sakatlıklara ve gelişme geriliğine neden olabilmektedir.Çocuklarda romatizma konusunda daha fazla bilgi almak isterseniz makalemizi okuyabilirsiniz.

Romatizma Genetik Midir?

Romatizmal hastalıkların nedenleri arasında genetik yapının önemi büyüktür. Bu durumda ailede romatizmal hastalık olması aynı veya farklı bir romatizmal hastalık için yatkınlık olduğunu düşündürür.

Ama bu hiçbir zaman kesinlik taşımaz, bilenemeyen çevresel koşullara maruz kalınmazsa hastalık ortaya çıkmayabilir. Romatizmal hastalıktan kuşkulanılan kişinin ailesinde de romatizma olması tanıyı kuvvetlendirir.

Ancak ailesinde romatizma olduğu bilinen sağlıklı bir kişide romatizma gelişeceğinin göstergesi değildir.

Hamilelik ve Romatizma

Romatizması olan kadınların hamile kalmasında bir sakınca olmaması romatizmanın tipine göre, iç organlarda harabiyet olup olmamasına göre değişir. Hastalığının o dönemde aktivitesi azalmış ve kontrol altına alınmışsa, uzun süredir hastalık şiddetinde alevlenme olmamışsa ve bazı incelemelerden sonra gebeliğe izin verilebilir. Bu süreçte çok sıkı takip gerekir.

Bazı romatizmal hastalıklar gebelik esnasında alevlenip artış gösterirken, bazıları tamamen sessizleşir. Hekim onayı alınmadan gebe kalınmamalıdır. Tedavide kullanılan bazı ilaçların uzun süren etkilerinin olması nedeniyle ilaç kesildikten sonra da bir süre beklemek gerekmektedir. Bulaşıcılık gibi bir durum söz konusu değildir.

Ama anne kanından bebeğe geçebilen bazı maddeler nedeni ile bazı romatizmal hastalıklarda bebeğin ilk günlerinde olumsuzluklar olabilir, ancak bu geçici bir durumdur. Örneğin; lupuslu gebeden doğan bebek lupuslu doğmaz. Genetik yapıyı taşıyabilir ama ilerleyen yıllarda lupus hastası olup olmayacağı söylenemez.

Kaplıca tedavisi romatizmaya iyi gelir mi?

Genel olarak iltihaplı eklem romatizmalarına kaplıca ve sıcak uygulamalar iyi gelmez. Hatta aktif hastalık esnasında şikayetleri daha da artırabilir. Kireçlenmede ise yararlı olabilir. Kaplıcaya gitmeye karar vermeden önce doktor onayı alınması önemlidir.

Güncellenme Tarihi: 16 Kasım 2016Yayınlanma Tarihi: 16 Kasım 2016

Источник: https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberleri/romatizma-belirtileri/

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.