Kolesterol ve Riskler

içerik

Yüksek Kolesterol Riskleri: En Büyük İki Teh

Kolesterol ve Riskler

Yüksek kolesterolün belirtileri kendini göstermez, ne var ki tehleri hayatın bir gerçeğidir ve bazen ölümcül bile olabilir.

İnsanlar yüksek kolesterolü ciddiye almaz. Ama ne var ki her beş kişiden birinde yüksek kolesterol bulunur. Gerçekten bir şey böylesine yaygın bir şekilde sağlık riski taşıyabilir mi?

Maalesef taşıyor. Kolesterol, felç ve kalp krizine yol açan kardiyovasküler hastalıkların en önemli tetikleyicisidir.

Dünya Sağlık Örgütüne göre, felç vakalarının yüzde 20’si ve kalp krizlerinin yüzde 50’si yüksek kolesterolle bağlantılıdır.

Ama size yüksek kolesterol teşhisi konulması halinde sakın umutsuzluğa kapılmayın. İşin iyi tarafı, yüksek kolesterol her ne kadar felç ve kalp krizi için bir risk faktörü olsa da bunu tersine çevirmek mümkün. Bu durum ciddi sorunlara yol açmadan önce, hemen şimdi bazı önlemler almanız gerekiyor.

Yüksek kolesterol seviyesi hakkında bilmeniz gerekenler

Yüksek kolesterol riski ortaya çıktığında bununla ilgili detaylı bilgiler elde edilmesi gerekir. Kolesterolünüzün iyi mi ya da kötü mü olduğu konusunda boş fikirlere kapılırız; fakat asıl bilmemiz gereken şeyi, değerleri doktorunuzun ofisinin önünde arabamızı park edene kadar aklımıza getirmeyiz. Yani, temel bilgileri edinmemiz çok önemlidir.

Kolesterol kanda dolaşan yağ benzeri bir maddedir. Bunun bir kısmı yediğiniz yiyeceklerden gelir. Ama büyük bir kısmı bünye içerisinde özellikle de karaciğerde yapılır. Kolesterolün bazı faydaları da vardır. Bazı hormonları yapar ve hücre içinde önemli görevleri bulunur. Ancak kan akışı içersinde gereğinden fazla bulunmaları bazı sorunlara yol açar.

Kolesterolün birkaç formu vardır ama doktorlar bunlardan ikisine, HDL ve LDL kolesterollerine yoğunlaşırlar.

  • LDL, kötü kolesterol olarak bilinir. Kalp damarlarını tıkar, bu da kalp krizi ve felç riskini artırır. Birçok kişi1 dL kanda bulunan kolesterol miktarını 100 mg/dL seviyesinin altında tutmayı hedefler. Ama kalp krizi geçirmiş kişilerin 70 mg/dL değerinin altında tutmayı hedeflemesi gerekir.
  • HDL, iyi kolesterol olarak bilinir. Kötü kolesterole saldırarak onu karaciğere taşır ve orada filtrelenerek vücudun dışına atılır. Böylece HDL kolesterolü kandaki kötü kolesterol miktarını azaltmış olur. HDL miktarını 60 mg/dL seviyesinde tutmayı hedeflemelisiniz.
  • Trigliseritler, kolesterol değildir ancak kan içerisinde bulunan başka tür yağlardır. Bunlar da tıpkı kötü kolesterol gibi kardiyovasküler sorunlara yol açar. Trigliserit değerlerinin de 150 mg/dL seviyesinde tutulması hedeflenmelidir.

Yüksek kolesterolden bahsediyor olmamıza rağmen, terimin yanlış bilindiğini görürüz. Aslında kastedilen, kötü kolesterol LDL ve trigliserit seviyesinin yüksek ve iyi kolesterol HDL seviyesininse düşük olmasıdır.

Ya total kolesterol? Total kolesterol HDL ve LDL kolesterollerinin toplamıdır. Herhangi bir şey 200 mg/dL seviyesinin altında hedeflenmiş olsa da çoğu uzman bu değere yoğunlaşmaz.

Ortalama bir kişinin total kolesterolünün 200 mg/dL seviyesinin altında bulunması bir şey ifade etmez, zira bu onun hala sağlıklı değerlere sahip olduğunu göstermez.

Çünkü HDL ya da LDL sağlıklı bir değerde olmayabilir.

Risklerin Fark Edilmesi: Yüksek Kolesterol Ne Kadar Zararlıdır?

Herkesin kanında kolesterol bulunur. Ama HDL yüksek bir değerdeyse, fazla kolesterol kalp damarlarının duvarlarında birikir, burada kolesterol ve diğer kalp damarını tıkar. Ayrıca, damar sertliğine ya da kalp damarlarının sertleşmesine ve esnek hale gelerek kırılgan bir dokuya dönüşmesine yol açar. 

Hastalık her yerde oluşabilir. Boyun bölgesinde, şah damarı yakınlarında oluşursa, boyun damarı hastalığı olarak adlandırılır.

Kalp kaslarına kan sağlayan atardamarlarda oluştuğundaysa koroner damar hastalığı olarak adlandırılır. Diğer organlarda olduğu gibi kalp de, çalışması için iyi bir kan tedarikine ihtiyaç duyar.

Yeteri kadar kan bulamadığında göğsü sıkan bir ağrıya ve diğer belirtilere neden olan anjina olursunuz.

Başka yüksek kolesterol riskleri de vardır. Bu sorunlar sık sık meydana gelmeye başladığında, kanda pıhtılaşmaya neden olur, kan pıhtısı da kalp damarlarını tıkar. Bunun sonucunda hücreler ihtiyaç duydukları besinleri ve oksijeni alamayıp ölür.

Kan pıhtısı beyni etkiler ve beyne kan akışını engellerse felce neden olur. Kalp damarlarına yerleştiklerindeyse kalp krizine yol açar.

Hastanizin yapılan bilateral ultrasonografi teşkilinde: Her iki meme parankimi fibroglanduler paterndedir. Sol meme iç we dış kadranlarda dağınık yerl… devamı

Yüksek Kolesterol Riskini Hafife mi Alıyoruz?

Yüksek kolesterol riski aslında oldukça belirgindir. Topluma baktığınızda, yüksek kolesterol ne kadar yaygınsa kalp ve damar hastalıklarının da o derece fazla olduğunu görürsünüz. Aslında mevzu bu derece basittir.

Ama uzmanlar yüksek kolesterol riskinin halk tarafından yeteri kadar ciddiye alınmadığını söylüyorlar. 2005 yılında yayımlanan bir rapora göre gelişmiş ülkelerdeki insanların yaklaşık dörtte biri, son 5 yılda kolesterolünü kontrol ettirmediğini söylüyor.

Başka bir sorun da yüksek kolesterolün insanların dikkatini çekecek bir belirtiye neden olmamasıdır.

İnsanlar dikkatlerini fark edilir belirtilere yol açan tıbbi durumlara yönlendirirler. Kolesterol seviyesinizin yükseldiğini fark etmediğinizden bununla ilgili olarak bir doktora gitmeyi de aklınıza getirmezsiniz.

Aynı sebeple, insanlar kolesterolle ilgili tedavilere de herhangi bir ağrılı rahatsızlıkta olduğu kadar sadık kalmazlar.

Kolesterolü düşürmek için tedavi gören insanlar durumun iyiye gittiğini fark etmezler. Bu tedavi, ağrıyan bir diz için ağrı kesici almaya benzemediğinden, işe yaradığı da anlaşılamaz. Neticede insanlar uzun dönemli bir tedavi programını takip etmezler.

Yüksek kolesterol riskleri birden ortaya çıkmaz. Zararın ortaya çıkması yıllar, hatta on yıllar sürer.

Söz gelimi 20’li ya da 30’lu yaşlarınızda meydana gelen yüksek kolesterolün etkileri 50’li ya da 60’lı yaşlarda kendini gösterir.

Etkilerinin görülmesi böylesine uzun bir süre aldığından, insanlar tedavi için herhangi bir aciliyet hissetmezler. Bu konuyla daha sonra ilgilenmeyi tercih ederler.

Doktorlar, “Ne yazık ki insanların çoğu yüksek kolesterol hakkında nedensel davranır. Bunu yıllar boyu göz ardı ederler ve ancak damar hastalıkları ortaya çıktığında dikkatlerini kolesterole yöneltirler,” diyorlar.

Yüksek Kolesterol Riskini Azaltmak İçin Alınacak Önlemler

Kalp hastalığı ve kolesterolün neden olduğu diğer hastalıklar için pek çok iyi tedavi yöntemi vardır. Ne var ki, hayatı tehdit eden bu hastalığı hayat tarzındaki değişikliklerle engelleme imkanı bulunduğu halde, işin buraya varmasını beklemek oldukça korkunç bir durumdur. Yüksek kolesterol riskini azaltmak çok önemli bir adımdır.

Öyleyse ne yapılmalı? Yapılacak ilk iş doktora gitmektir. Yetişkinlerin kolesterol testleri yaptırması gerekir. Her yetişkin 20 yaşından sonra en az her beş yılda bir kolesterol testi yaptırmalıdır.

Test sonuçları muhafaza edilmelidir. Şayet değerleriniz yüksekse, olması gereken değerlere getirmek için gerekli tedbirleri almalısınız.

Yüksek kolesterolünüz varsa bunu ciddiye almalısınız. Doktorunuzla görüşüp hedef seviyenin ne olması gerektiğini ve bu hedefe ulaşmak için yapmanız gerekenleri öğrenin. Hayat tarzınızda ne gibi değişiklikler yapmanız gerektiğini anladığınızdan emin olunuz. Kalp hastalığı ya da diyabet gibi başka risk faktörleri de taşıyorsanız daha fazla dikkatli olmalısınız.

Ne yaparsanız yapın ama yüksek kolesterol riskini göz ardı etmeyin. Sonra ki yıllarda da tedavileri terk etmeyin.

Источник: https://www.hemensaglik.com/makale/yuksek-kolesterol-riskleri-en-buyuk-iki-tehlike

Yüksek Kolesterol Nedir? Belirtileri Nelerdir? – APPVICE

Kolesterol ve Riskler

Kolesterol, karaciğerimiz tarafından üretilen, bal mumunu andıran, yağ benzeri bir maddedir. Hücre zarının, D vitamininin ve bazı hormonların vücutta üretilmesi için hayatidir. Kolesterol suda çözünmez, yani kendi kendine vücudumuzda dolaşamaz.

Kolesterolün kan dolaşımı içerisinde taşınmasını lipoprotein olarak adlandırılan parçacıklar sağlar. Lipoproteinlerin başlıca iki türü vardır.

Yüksek Kolesterol Tedavisi Beslenmesi İçin Diyetisyeninizle ile Bir Tuşla Hemen Görüşün:

Başla tuşuna basarak Appvice mobil uygulaması üzerinden diyetisyeninizle hemen görüşebilirsiniz.

Diyetisyene Sor

LDL Kolesterol Nedir?

Kötü kolesterol olarak bilinen düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL kolesterol), damarlarda birikerek, kalp krizi ve inme gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

HDL Kolesterol Nedir?

İyi kolesterol olarak bilinen yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL kolesterol), LDL’nin karaciğere taşınarak tasfiye edilmesinde yardımcı olur.

Çok fazla yağ içeren gıdalar tüketmemiz kanımızdaki LDL seviyesini yükseltir. Bu duruma yüksek kolesterol, hiperkolesterolemi ya da hiperlipidemi denir.

LDL kolesterol seviyesi çok yüksekse ya da HDL kolesterol değerleri çok düşükse, yağlı maddeler damarlarda bir tortu gibi birikir. Biriken bu tortu atardamarlarınızdan yeterli kanın geçmesini engeller. Bu bütün vücudunuzda, özellikle kalbiniz ve beyninizde çeşitli sorunlara, hatta ölüme yol açar.

Yüksek Kolesterol Belirtileri Nelerdir?

Kolesterol yüksekliği kendi başına belirtilere yol açmaz. Genel olarak kalp krizi ya da inme gibi acil durumlarda kendisini belli eder.

Bu tür acil durumlar, Yüksek kolesterol atar damarlarımızda plak oluşumuna neden olana kadar ortaya çıkmaz. Plak atar damarlarımızı daraltır, böylece damarlarımızdan daha az kan geçmesine neden olur. Plak oluşumu atar damarlarımızın içini kaplayan tabakanın bozulmasına sebep olur ve ciddi komplikasyonlarla sonuçlanabilir.

Kolesterolünüzün yüksek olup olmadığını anlamanın tek yolu kan testi yaptırmaktır. Kolesterol yüksekliği total kan kolesterolünün 240 mg/dL.yi (miligram/desilitre) aşması anlamına gelir. 20 yaşını geçkin biriyseniz, doktorunuza danışarak kolesterolünüze bakılmasını isteyebilirsiniz. En az her 4 ilâ 6 yılda bir kolesterolünüze baktırmanız gerekir.

Eğer ailenizde yüksek kolesterol sorunu yaşayan yakınlarınız varsa,  ya da aşağıdaki risk faktörlerine sahipseniz, doktorunuz kolesterolünüze daha sık baktırmanızı tavsiye edebilir:

  • Tansiyonunuz yüksekse
  • Kiloluysanız
  • Sigara içiyorsanız

Genetik bir hastalık olarak:

Ailevi hiperkolesterolemi denilen yüksek kolesterol hastalığı, genetik olarak aktarılır. Bu hastalığa sahip olan insanların kolesterol seviyeleri 300 mg/dL.nin üzerindedir. Bu kişilerde ksantoma, yani deride sarımsı renkte yağlı madde birikmesi sonucu oluşan yumrular gözlemlenebilir.

Koroner Arter (Kalp) Hastalığı

Kalp hastalığının kadın ve erkeklerde oluşturduğu belirtiler farklıdır. Buna karşı kalp hastalığı tüm dünyada ölüm nedenlerini başında gelir. En yaygın belirtiler

  • Anjin, göğüs ağrısı
  • Bulantı
  • Aşırı yorgunluk
  • Nefes darlığı
  • Boyun, çene, üst karın ya da sırt bölgesinde ağrı
  • El ve ayaklarda uyuşma ya da soğukluk

İnme

Yüksek kolesterole bağlı olarak damarlarımızda plak oluşumu, beynimizin önemli bir bölgesine giden kan akışını yavaşlatabilir ya da kesebilir. Bu durumda inme meydana gelir.

İnme tıbbî bir acil durumdur. Çevrenizdeki biri inme belirtileri gösteriyorsa hızlı davranmak ve hastayı hastaneye yetiştirmek çok önemlidir. Bu belirtiler arasında şunları sayabiliriz:

  • Ani denge ya da koordinasyon kaybı
  • Ani baş dönmesi
  • Yüzün yarısında his kuvvet kaybı
  • Vücudun yarısında felç
  • Sersemlik
  • Konuşma güçlüğü
  • Yüzde, kol ve bacaklarda, özellikle vücudun bir yarısında hissizleşme
  • Bulanık görme, çift görme ya da görme kaybı
  • Ani şiddetli baş ağrısı

Kalp Krizi

Kalbi besleyen damarlar plak oluşumuna bağlı olarak gittikçe daralabilir. Bu duruma aterosklerosis denir; yavaş gelişen bir kondisyondur ve belirti vermez. Neticede plağın bir parçası kopabilir. Parça koptuğunda plağın etrafında kan pıhtılaşmaya başlar. Böylece kalp kaslarına kan gitmemeye başlar, kalp kası oksijensiz ve besinsiz kalır.

Bu yoksunluğa iskemi denir. Oksijen alamadığı için, kalp zarar görmeye, kalbin belli bölgeleri için ölmeye başladığında  kalp krizi meydana gelir. Kalp krizinin tıptaki adı miyokard enfarktüsüdür.

Amerikan Kalp Derneğine göre ABD’de her 34 saniyede bir kişi kalp krizi geçirmektedir.

Kalp krizinin belirtileri şunlardır:

  • Göğüste ya da daralma, sıkışma ağrı veya sancı, kollarda ağrı veya sancı
  • Nefes darlığı
  • Anksiyete ya da ani panik
  • Mide bulantısı, mide ağrısı ya da midede yanma
  • Aşırı yorgunluk

Kalp krizi acil bir durumdur. Meydana geldikten sonraki birkaç saat içerisinde tıbbî müdahale başlamazsa kalpteki hasar geri döndürülemeyebilir, ölümle sonuçlanabilir.

Periferik Arter Hastalığı

Periferik arter hastalığı (PAD) atar damar duvarlarında plak birikimiyle oluşur. Böbreklere, kollara, mideye, bacaklara ve ayaklara giden kanın azalması ve/veya durmasıyla ayırt edilir.

Belirtileri arasında:

  • Kramplar
  • Ağrı
  • Yorgunluk
  • Hareket edince ya da egzersiz yaparken bacaklarda ağrı, intermittan klodikasyon
  • Bacak ve ayaklarda rahatsızlık hissini sayabiliriz

PAD ilerledikçe belirtiler daha sık, dinlenme sırasında bile görülmeye başlar. Hastalığın daha ileri aşamalarındaki belirtileri şunlardır:

  • Ayak ve bacak derisinde incelme, solgunluk ya da parlaklaşma
  • Dokuların ölmesinden kaynaklanan kangren
  • Bacaklarda ve ayaklarda iyileşmeyen ya da yavaş iyileşen ülserler
  • Dinlenirken bile kesilmeyen bacak ağrısı
  • Ayak parmaklarında yanma
  • Bacaklarda kramp
  • Ayak tırnaklarında kalınlaşma
  • Ayak parmaklarında morarma
  • Bacaklarda kıl kaybı
  • Bir bacağın alt kısımlarının ısısında diğer bacağa göre azalma

Periferik arter hastalığı olan insanların kalp krizi, inme geçirme ya da uzuv kaybına uğrama riskleri yüksektir.

Tanı

Yüksek kolesterolün teşhis edilmesi lipit profil testi ile çok kolaydır. Doktorunuz kan örneğinizi alır ve kan örneğiniz laboratuvarda analiz edilir. Doktorunuz testten 12 saat öncesinden itibaren hiçbir şey yememenizi ve içmemenizi isteyecektir.

Lipit profil testi, total kolesterolünüzü, HDL kolesterolünüzü, LDL kolesterolünüzü ve trigliseritlerinizi ölçer. ABD’deki Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezine göre normal seviyeler şunlardır:

  • LDL kolesterol 100 mg/dL.den az olmalıdır
  • HDL kolesterol 60 mg/dL.den fazla olmalıdır
  • Trigliserit 100 mg/dL.den az olmalıdır

Total kolesterol yüksekliği 200 ile 239 mg/dL. seviyesindeyse genel olarak “sınırda” olduğu düşünülür.

LDL kolesterol değerleri 130 ile 159 mg/dL seviyesindeyse “sınırda” olduğu düşünülür,bu aralığın altında ise LDL Kolesterol Düşüklüğü olarak adlandırılır.

HDL kolesterolünüz 40 mg/dL düzeyindeyse normalden “düşük” yani HDL Kolesterol Düşüklüğü olarak adlandırılır.

Kolesterol Seviyeleri Nasıl Takip Edilir?

Amerikan Kalp Derneği, 20 yaşını geçkin sağlıklı bir bireyseniz, kolesterol seviyenizi en az her 4 ilâ 6 yılda bir kontrol ettirmenizi önermektedir. Eğer yüksek kolesterol riskiniz yüksekse daha sık kontrol ettirmeniz gerekebilir.

Yüksek kolesterole ailevî yatkınlığınız varsa, ailenizde genç yaşında kalp krizi geçiren biri varsa, bu hastalıklar özellikle yakın aile bireylerinizi etkilemişse yine daha sık kontrol ettirmeniz gerekir.

Yüksek kolesterol erken aşamalarda hiçbir belirti göstermez. Bu nedenle kolesterolden korunmak için sağlıklı yaşamanız önemlidir. Sağlıklı beslenin, düzenli olarak egzersiz yapın ve kolesterol seviyenizi takip edin.

Bu makale Appvice Diyetetik Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Kolesterol : Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi

Kolesterol ve Riskler

Bir yağ türü, yani bir çeşit lipid olan kolesterol; hayvansal kaynaklı yiyeceklerde ve bütün hücrelerde yer alan, mumun yapısındaki yağlara benzer bir maddedir.

Bedendeki her hücrede yer alan ve önemli işlevlerin devamlılığını sağlayan bu madde, yüksek seviyede kendini göstermeye başladığında sağlığı tehdit eder.

Beden tarafından üretildiği gibi aynı zamanda kimi gıdalar aracılığıyla da vücuda dahil edilebilir.

Yoğunluk açısından kana kıyasla daha az kıvama sahip olan kolesterol, bu sebeple kana karışamaz. Su bazlı bir yapıya sahip olan kandaki görevini yerine getirmek için lipoproteinler tarafından taşınır.

Normal şartlar altında vücuda yararlı olan kolesterol, kimi durumlarda sağlığı tehdit eden ve yaşam kalitesini düşüren bir duruma dönüşebilir.

Birtakım belirtiler ile varlığını gösteren kolesterol, normal şartlarda tedavi ile kontrol altına alınabilir.

Kolesterol Nedir?

Bedenin bütün hücreleri içerisinde yer alan ve yağa benzeyen bir yapıya sahip olan maddedir. Aynı zamanda kolesterin adıyla da bilinir. Vücut hormonları, D vitaminini ve gıdaları sindirebilmek adına bu maddeye gereksinim duyar.

Hücre duvarlarının yapısında yer alan ve duvarı koruyan kolesterol aynı zamanda bağırsaklarda yer alan sindirim safra asitlerinin oluşumunda da önemli bir görev üstlenir.

Bedenin D vitamini üretimine destek olup bunların sindirimine katkı sağladığı gibi kimi hormonların üretiminde de pay sahibidirler.

İki çeşit lipoprotein aracılığıyla kana taşınan madde, LDL kolesterol ve HDL kolesterol olarak 2 ayrı türe sahiptir. LDL’de düşük yoğunluklu lipoprotein, HDL’de ise yüksek yoğunluklu lipoprotein söz konusudur. LDL kötü kolesterol olarak HDL ise iyi olarak bilinir.

Kolesterolün anlaşılmasında güçlüğe sebep olan faktör ise yüksek-düşük kavramlarının karmaşık bir şekilde kullanılmasıdır. Örneğin; yüksek kolesterol, kötü kolesterol olarak bilinen LDL’nin çok miktarda olması manasına gelir.

 Kolesterolün  yüksek seviyede olması ise kalp krizi, korner kalp rahatsızlığı gibi çeşitli kardiovasküler problemlerin meydana gelmesine neden olabilir. Ayrıca damarların içerisinde yağ birikimine de sebebiyet verebilen yüksek kolesterol, arterlerin içerisinden yeteri kadar kanın geçmesini engeller.

Yüksek kolesterol durumunda beyne yeteri kadar kan gitmediği için felç gibi durumların oluşumu da söz konusu olabilir.

Kolesterol Kaç Olmalı?

Karaciğere üretilen LDL, kan aracılığıyla kolesterolü taşıyan ve moleküler yapıda bir tip proteindir. LDL’nin yüksek seviyede olması halinde kötü kolesterol ortaya çıkar.

Kötü kolesterolün yüksek olması ile birlikte damar yapısı bozulur ve damar tıkanıklarına bağlı olarak birçok hastalık ortaya çıkabilir.

Bu yüzden kolesterol seviyenizin kaç olduğunu bilmek ve bu değerin hangi anlama geldiğini öğrenmek sağlığınız için son derece önemli bir adımdır.

  • 100 mg ve daha düşük; en sağlıklı seviyedeki LDL olarak kabul edilir.
  • 100-129 mg arası; sağlıklı LDL seviyesi olarak kabul edilse de kişinin biraz dikkatli olması önerilir.
  • 130-159 mg arası; sağlıklı LDL seviyesinin aşıldığını gösterir.
  • 160-189 mg arası; LDL değerinin olması gerekenden yüksek olduğu anlamına gelir.
  • 190 mg ve üzeri; LDL seviyesinin aşırı yüksek olduğunu anlamını taşır.

Kolesterolün, genetik faktörlerden kötü alışkanlıklara kadar birçok sebebi olabilir. Yüksek kolesterolün hayatı kötü etkilememesi için kötü alışkanlıklardan uzak durulmaya, kolesterolü yükselten yiyecekleri fazla tüketmemeye gayret gösterilmelidir. Genetik faktörler gibi sebepler yüzünden risk sınıfında bulunan hastaların kolesterole karşı çok daha bilinçli olması gerekir.

1. Kalıtım

Vücudun ne kadar kolesterol üreteceğini göz önüne aldığımız zaman genlerin önemli bir rol oynadığını görebiliriz.

Kötü kolesterol aileden kaynaklanan bir sorun olabilir ve bu durumda kalıtımsal faktörlerin hastalıkta kilit bir rol oynadığı bilinir.

Fakat her ne kadar kalıtım kaynaklı bir kolesterol ile karşı karşıya olsanız da hastalık karşısında asla yenilgiyi kabul etmemeniz gerekir. Kötü alışkanlıklardan uzak durup yiyip içtiklerinize dikkat ederek risk durumunu en aza indirebilirsiniz.

2. Beslenme alışkanlıkları

Vücuttaki kolesterolün yaklaşık olarak yüzde 85’lik kısmı vücut tarafından otomatik olarak üretilirken geriye kalan yüzde 15’lik kısım ise yiyeceklerden elde edilir.

Balık, tavuk, et, süt ve deniz ürünleri gibi kaynaklar, kolesterol üretimine katkı sağlar.

Diğer taraftan yumurtanın sarısı, kurabiye, hazır yiyecekler, kızartmalar, cipsler, şarküteri ürünleri ise kolesterol açısından riskli durumların ortaya çıkmasına sebep olabilecek ürünlerdir.

Kolesterol konusundaki şikayetlerin oluşumunda çok büyük bir pay sahibi olan beslenme alışkanlıklarına dikkat etmeniz halinde bu tip şikayetlerinizi azaltabilirsiniz.

Trans yağ ve doymuş yağ oranı yüksek bir beslenme alışkanlığına sahipseniz damarlarınızda plak oluşumu, sertlik ve tıkanıklık görülebilir. Kolesterol şikayetiniz varsa kötü kolesterolü artıran besinlerden uzak durup seviyenin düşmesini sağlayabilirsiniz.

Bunun için taze sebze ve meyvelerle beraber lifli gıdaları tercih edebilirsiniz.

3. Fazla kilolar

Hem kolesterolü yükselten hem de kalp krizi başta olmak üzere birçok hastalığın önünü açan fazla kilolardan ne kadar hızlı kurtulursanız sizin için o kadar iyi olur.

Kötü kolesterolü düşürürken iyi kolesterolü yükseltmenizi sağlayacak olan kilo verme işlemi sayesinde şikayetlerinizde önemli bir azalma gözlemleyebilirsiniz.

Erkekler için 102, kadınlar için ise 89 santimetreden daha kalın bel çevresine sahip olan kişiler yüksek kolesterol için risk sınıfı içerisinde yer alırlar.

4. Fiziksel aktivitelerin yeteri kadar yapılmaması

Hareketsiz bir hayat birtakım hastalıklara neden olabilir. Pek çok sağlık problemine davetiye çıkarabilen hareketsiz bir hayat tercihi, kötü kolesterolün yükselmesine de neden olabilir. Düzenli bir egzersiz programı uygulayarak hem fazla kilolarınızdan kurtulabilirsiniz hem de kötü kolesterol düzeyinin azalmasına yönelik süreci hızlandırabilirsiniz.

5. Yaş ve cinsiyet faktörü

Yaş ilerledikçe cinsiyet fark etmeksizin kolesterol seviyesinde bir artış görülür ve bu hastalığa ilişkin risk düzeyi de doğal olarak yükselir. Yaş; kalp krizi, felç gibi birçok hastalık için risk seviyesini yükselten bir faktör olduğu gibi kolesterole yönelik riskleri de artırır.

Felç ile Alakalı Daha Detaylı Bilgi Edinmek İsterseniz: Felç Rehberi

Diğer taraftan kadınların, erkeklere nazaran kolesterol riskinin daha yüksek olduğu da söylenebilir. Menopoz öncesi kadınların, yaşıtı erkeklere kıyasla daha düşük kötü kolesterole sahip olduklarını ama menopoz sonrasında ise kötü kolesterol seviyelerinin erkeklere nazaran daha yüksek olduğunu söyleyebiliriz.

6. Sigara kullanmak

Damar sağlığı için büyük zararlar doğuran sigara, onlarca farklı hastalığa sebep olabilir.

Sigara damarla sebep olduğu hasarlar yüzünden söz konusu damarların içerisinde kolesterolün birikme hızını artırır. Ayrıca kolesterol ile sigara arasındaki ilişki bununla da sınırlı kalmaz.

Vücutta sağlıklı işleyen fonksiyonlar için gereken kolesterol seviyesinin düşmesine de yine sigara sebep olur.

Hem yüksek kolesterol hastalığına yakalanmamak için hem de eğer bir kolesterol hastasıysanız bu hastalığın etkilerini azaltmak ve hızlı bir şekilde hastalıktan kurtulmak için sigarayı bırakmanız gerekir. Bu sayede sadece kolesterol hastalığından kurtulmakla kalmayıp aynı zamanda hayatınızı kötü etkileyen birçok sağlık probleminin de etkilerini kaybetmesine uygun bir zemin hazırlayabilirsiniz. 

7. Stres

Damar sağlığı ile doğrudan alakalı bir rahatsızlık olan yüksek kolesterolü tetikleyen faktörlerden birisi de strestir. Her geçen gün psikolojik sorunların önemli hastalıklara sebep olduğuna ilişkin yeni detayları öğrenmeye devam ediyoruz.

Çok stresli bir hayata sahipseniz ve stres yaşamınızda büyük yer kaplıyorsa potansiyel bir yüksek kolesterol hastası olabilirsiniz.

 Bu durumun önüne geçmek için kendinizi iyi hissetmek adına çeşitli faaliyetler yapmaya, hayatınızı güzelleştirmeye gayret göstermelisiniz.

8. Alkol alışkanlığı

Tıpkı sigara gibi yüksek kolesterol kaynaklı şikayetlerin artışına sebep olan bir diğer kötü alışkanlık alkoldür.  Alkol tüketmeden yaşayamayacağınızı düşünüyorsanız bile bu tüketimi minimum seviyede tutmaya gayret göstermeniz gerekir.

9. Bazı hastalıklar

Kronik böbrek rahatsızlıkları, hipotiroidi ve diğer böbrek hastalıkları başta olmak üzere kimi sağlık sorunları yüksek kolesterol riskinin artmasına sebep olur. Diyabetli hastaların bedeninde yüksek seviyede bulunan kan şekeri, iyi kolesterolün düşmesine sebep olurken kötü kolesterolün artmasına zemin hazırlar. Ayrıca yüksek kan şekeri, damar sağlığına da ciddi hasar verebilir.

Kolesterol Belirtileri Nelerdir?

Kolesterol hastalığına ilişkin belirtiler birçok durumda kendini gayet açık bir şekilde gösterir ve hastanın sağlığında bir şeylerin yolunda gitmediği yönünde izlenime kapılmasına sebep olur.

Siz de aşağıda sıraladığımız kolesterol belirtilerinden birine ya da birkaçına, altında başka bir sebep yatmadığını bilmeniz ve düşünmeniz halinde rastlıyorsanız yüksek kolesterol hastalığına yönelik bir şüpheye kapılıp uzmana danışmanız gerekebilir.

1. Yorgunluk ve halsizlik durumu

Eğer kanınızda kötü kolesterol seviyesi yükselirse damarlarınızda, kalbinizde ve arterlerde kimi hastalıklara yönelik belirtiler ortaya çıkar. Kolesterol seviyesinin artmasıyla beraber meydana gelen önemli problemlerden biri de vücutta yer alan organlara yeterli düzeyde oksijen ve kan taşınamamasıdır. Bunun neticesinde ise fazla yorgunluk ve halsizlik gibi durumlar ortaya çıkabilir.

Halsizlik ve yorgunluk başka bir hastalığa dönük semptom olabildiği gibi o gün içerisinde gerçekleştirilen eylemlere bağlı olarak da ortaya çıkabilir. Burada belirtinin doğru bir şekilde saptanması ve devamlılık gösterip göstermediğinin analiz edilmesi önemlidir.

2. Ayak ve bacaklarda oluşan yanma hissi

Ayaklar dolaşım sisteminin de en uç noktasında yer alan uzuvlardır. Kolesterol seviyesinin yüksek olmasıyla beraber damar ve arterlerde oluşan katı bir yağ buraları tıkayıp kan transferini engeller.

Damarlarda bir daralma meydana geldiği için kan dolaşımı çok düzgün bir şekilde gerçekleşemez.

Bununla beraber ayaklarınızda ve bacaklarınızda yeteri kadar kanın buralara ulaşamaması sebebiyle ateş basmaları ve yanmalar gözlenebilir.

3. Cildin solgun bir hal alması

Cildin solgunlaşması gibi belirtiler genelde kansızlık ile ilişkilendirilir. Ama diğer taraftan kolesterol seviyesinin yükselmesi ile de solgunluğun meydana geldiği durumlar mevcuttur.

LDL’nin yani kötü kolesterolün artış göstermesi ile beraber damarların tıkanıp kan dolaşımının engellenmesi yüzünden oksijen daha zor taşınır.

Gerekli bölgelere yeteri kadar kan ve oksijen ulaşmadığı için ciltte ve ten renginde bir solgunluk oluşur.

4. Yaraların geç iyileşmesi

Vücutta oluşan kesiklerin ve yaraların daha çabuk iyileşmesi için proteine gereksinim duyulur. Bunun yanı sıra kan dolaşımının da sağlıklı bir şekilde işliyor olması yaranın daha hızlı iyileşmesine katkı sağlar. Ama yüksek kolesterol neticesinde dolaşım negatif olarak etkilenir ve yaraların iyileşmesi daha uzun süreleri bulabilir.

5. Ayak tırnaklarının kalınlaşması ve parmaklarda morarma

Dolaşım sistemi kaynaklı problemlerin ortaya çıkması ile beraber ayak tırnaklarında kalınlaşma gözlenebilir. Bunun yanı sıra ayak parmaklarında bir morarma da oluşabilir. Bu belirtiler kolesterolün önemli göstergelerindendir.

6. El ve ayaklarda üşüme hissi

Vücuttaki kan dolaşımının en uç noktaları arasında yer alan eller ve ayaklar, yüksek kolesterol yüzünden dolaşımın kötü etkilenmesi sebebiyle standart kan geçişi meydana gelmediği için bazı olumsuzluklar yaşarlar. Yetersiz kan dolaşımı yüzünden el ve ayaklardaki damarlara kanın ulaşamaması sebebiyle üşüme hissedilebilir.

7. Nefes darlığı

Yüksek kolesterol yüzünden pek çok kalp ve arter rahatsızlığı meydana gelebilir. Nefes darlığı da bu tip kardiovasküler hastalıklardan birinin belirtisi olarak kabul edilir.

Kolesterol Tedavisi Nasıl Yapılır?

Normal şartlar altında ve hastalığın ilerlemediği durumlarda kolesterol, tedavi edilebilir bir hastalıktır. Eğer siz de yukarıda sıraladığımız belirtilere kendi bedeninizde rastlıyorsanız ve doktor tarafından bir teşhis aldıysanız tedaviye ihtiyaç duyabilirsiniz. Kolesterol nasıl düşürülür, öğrenmek isteyenler için bazı tedavi yöntemleri aşağıda listelenmiştir.

1. Yaşam tarzı değişikliği

Yüksek kolesterole ilişkin ortaya çıkan şikayetlerin en az seviyeye indirilmesi için ilk olarak uzman tarafından hastaya hayat tarzının değiştirilmesi tavsiye edilir. Zira birçok durumda beslenme ve hayat tarzı ile alakalı bir hastalık olan kolesterol, yaşam tarzında birtakım değişikliklere gidilmesi halinde daha hızlı çözümlenebilen bir problemdir.

Sigara ve içki tüketiminin bırakılması, olabildiğince sağlıklı besinler ile yeterli bir beslenme alışkanlığına sahip olunması, yağlı ve tuzlu yiyeceklerden olabildiğince uzak kalıp tam tahıl tüketimine daha çok şans verilmesi, doğal sebze ve meyve tüketiminin artırılması ve düzenli olarak egzersiz yapılması hastalığın birçok belirtisini ortadan kaldırabilir.

2. İlaçlar

Sadece yaşam tarzının değiştirilmesi ile kolesterole ilişkin rahatsızlıkların ortadan kaldırılması mümkün olmayabilir. Bu durumda doktorlar tarafından bu sefer hastalara ilaç takviyesi önerilir. Bu ilaçların düzenli kullanılması ve kullanım sürecinde doktorla iletişimin sürdürülmesi halinde orta vadede bazı şikayetler ortadan kaldırılabilir.

Kolesterol seviyesini dengelemek adına safra asiti bağlayıcı durumdaki reçineler, statinler, kolesterol emilimini destekleyen ihbitörler ve statinlerden oluşan ilaçlar tavsiye edilebilir. Bu ilaçları kullanmak, sağlıksız beslenme ve hayat tarzına devam edilebileceği anlamına gelmez. Hastalar ilaç kullandıkları süre zarfında hayat tarzlarına ve beslenme düzenlerine dikkat etmelidirler.

Источник: https://sebboy.com/kolesterol/

Kolesterol Hastalığı

Kolesterol ve Riskler

Fast food kültürünün tüm dünyada yayılması ile 30 yıldır birçok hastalık görülmeye başladı. Bu hastalıkların çoğu kalp ve damar hastalıkları ile ilgili. Çünkü fast food kültürü aşırı yağlı ve aşırı tuzlu yiyeceklerin üretilip tüketildiği bir alan.

Kişi tükettikçe doyma hissetmeyip daha da fazla tüketiyor. Bu durum insanların bedenini sindirim sisteminden tutun da nefes alıp vermeye kadar etkiliyor. Hal böyle olunca kroner kalp hastalıkları, kolestrol, kalp krizleri çok daha erken yaşlarda görülüyor.

Bu yazımızda sizlere kolesterol hastalığından bahsedeceğiz.

 Kolesterol hastalığı nedir, kolesterol hastalığı belirtileri ve sebepleri nelerdir, ayrıca kolesterol hastalığı tedavisi nasıl olur ve de kolesterol hastalığından korunma yolları nelerdir; tüm bu soruların cevaplarını bu içerikte sizler ile paylaşacağız.

Kolesterol hastalığının nedeni; bir yağ çeşidi olan kolesteroldur. Bu yağ hayvansal kaynaklıdır. İnsanların kolesterol bulunan hayvansal ürünleri aşırı tüketmesi sonucu, vücutta kolesterol birikmeye başlar. Kolesterol insan vücudunda iki şekilde tanımlanır: İyi Kolesterol ve Kötü Kolesterol olarak.

İyi Kolesterol yani LDL vücutta yağ seviyesinin normal olduğu durumları ifade eder. Yüksek kolesterol yani ”LDL ” Kötü Kolesterol anlamına gelir. Kötü Kolesterol, bu yağın kan damarlarında biriktiği ve hastalıklara sebebiyet vermesi ile bilinir. İnsanlarda LDL oranının yüksek HDL oranının düşük olması büyük bir risk durumudur.

Kan damarlarında birikmeye başlayan kolesterol damar yolunu kapatır. Bu yüzden kanın geçişi engellenir. Bu tür durumlarda ani kalp krizleri, felç riski, damar tıkanıklığı ve böbrek yetmezliği gibi hayati risk taşıyan hastalıklar görülür.

Günümüzde görülen kalp krizleri ve kalp damar yolu hastalıklarının en büyük nedeni üksek kolesterol yani ”LDL ” olarak kabul ediliyor.

Ülkemizde ölüm oranlarının en yüksek olduğu hastalıklardan biridir. Kolesterol dediğimiz yağ türü karaciğerden hücrelere, hücrelerden ise karaciğere kan yolu ile taşınır.

İyi kolesterol kan damarlarından hızlı bir şekilde taşınırken, kötü kolesterol kan damarlarının çeperlerine sürtünür ve sürtündükçe de burada ufak ufak birikmeye başlar.

Burada biriken kolesterol kanın akışının yavaşlamasına ve ileri durumlarda damar tıkanıklığına neden olur. İnsanların vücutlarında bulunması gereken kolesterol değerli aşağıdaki gibi verilmiştir.

Bu oranların kırmızı kısmında yer alan kişilerin doktor kontrolünde kolesterol seviyesini dengelemesi gerekir.

Aslında kolesterol hastalığının en önemli sebebi yemek yeme kültürü ve yemek alışkanlığıdır. Bundan kaynaklı birçok hastalık olduğu gibi, kolesterol hastalığı da en önemli hastalıktır. İnsanlarda kolesterol hastalığını sebepleri şunlardır;

  • Genetik faktörler,
  • Fast Food tüketmek,
  • Aşırı kilo- Obezite,
  • Aşırı yağlı yemekler tüketmek,
  • Bazı ilaçlar,
  • Bazı hastalıklar,
  • Stres,

Temelde bu faktörler kandaki kolesterol seviyesini etkiler. Kolesterol seviyesi kötü anlamda arttığında ise kişide çeşitli kalp ve damar problemleri görülmeye başlar. Bu yüzden sürekli olarak kolesterol ölçümleri yapılmalı. Sadece yaşlılar için değil çocuklarda bile sağlıksız beslenme sonucunda kolesterol ortaya çıkar ve buna bağlı ölümler yaşanabilir.

Kolesterol Hastalığının Belirtileri

Kolesterol Hastalığı diğer hastalık türlerinden biraz daha farklıdır. Diğer hastalık türlerinde var olan belli başlı belirtiler maalesef Kolesterol Hastalığından görülmüyor. Uzun yıllarca yüksek kolesterol ile yaşayıp bir kalp veya damar hastalığına yakalanmadıkça durumun farkında olmayabilirsiniz.

Çünkü kan dolaşımı sistemimizde hareket eden kolesterol bir farkına varmadan yavaş yavaş kan damarlarımızı tıkar. Bir belirtisi olmadığı için de günlük yaşamı etkilemez. Bu sinsice ilerleyen kolesterol ancak yapılan check-uplar yahut kolesterol testleri ile ortaya çıkar.

Çok fazla olmamak ile birlikte Kolesterol Hastalığı bulunan bazı kişilerin göz, ayak ve el çevresinde kabarıklar oluşur. Bu kabarıklıklar yağ bezesi şeklindedir.

Bu yüzden yaşınız kaç olursa olsun, kolesterol seviyenizi rutin olarak ölçtürmekte fayda var. Kalp ve damar hastalıkları ani ölümlere sebebiyet verecek türde tehli olduğu için kolesterol dengesinin sağlanması önem arz ediyor.

 Kolesterol Hastalığını önlemek için kolesterol ölçümü yapılır. Hastanelerde kan tahlili ile kolesterol seviyenizi öğrenebilirsiniz.

Daha sonra doktor kontrolünde kolesterol seviyenizin sizin için risk taşıyıp taşımadığını öğrenebilirsiniz.

Kolesterol Hastalığının Tedavisi

  • Kolesterol ciddiye alınması gereken önemli bir durumdur. Bu yüzden yapılan testler ve muayenelerde eğer kişinin kolesterol seviyesi yani kötü kolesterol olan LDL seviyesi yüksek ise acil müdahale edilmesi gerekir. Bu yüzden kötü kolesterol olan LDL seviyesinin düşürülmesi ve dengelenmesi için ilaç tedavisine başlanır. Piyasada kolesterol ilaçları kapsamında birçok ürün bulunuyor. Bu ilaçların hangilerinin ve nasıl kullanılması gerektiği kişiden kişiye değiştiği için mutlaka ama mutlaka doktorun önerdiği ilaçları kullanmak gerekir.
  • Bazı kişilerdeki kötü kolesterol olan LDL seviyesi riskli düzeyde olmayabilir. Bu durumda düşük kolesterol içere bir beslenme diyeti ile tedavi sağlanabilir. Daha lifli ve sebze- meyve ağırlıklı yiyecekler tüketmelisiniz. Bunun yanında doğal yağlar kullanmalısınız. Ayrıca hayvansal yağları ve ürünler tüketmeyi de en az indirmelisiniz. Beslenme diyeti ile  günlük kalori ihtiyacınızın %7’sinden az ve kolesterol tüketiminizin de günde 200 mg’dan düşük olmasını sağladığını takdirde olumlu sonuçlar almaya başlarsınız.
  • Kolesterol düşürücü ilaçlar kullanabilirsiniz. Statinler, fibratlar, nikotinik asitler ve omega-3 yağ asitleri kolesterol ve LDL üretimini azaltıyor. Bu sayede kolesterol oranı dengeleniyor.

Kolesterolü Yükselten Gıdalar

Birçoğumuzun bilmediği birçok ürün vücudumuzdaki kolesterolü yükseltiyor. Bu ürünleri iyi bilerek günlük diyetinizden çıkarmanız gerekir.

Kolesterol içerikli ürünler: Bu ürünlerin çoğunluğu hayvansal kaynaklı ürünlerdir. Balık, tereyağı, peynir, kaymak, kefir, yoğurt, krema veya süt , sakatat çeşitleri, deniz mahsulleri, yumurta sarısı, salam, sucuk , sosis veya pastırma gibi ürünler tüketildiğinde kolesterolün yükselmesi desteklenmiş oluyor.

Doymuş yağ oranı yüksek ürünler: Doymuş yağ oranı yüksek ürünler oda şartlarında katı olan ürünler olarak ifade edilir. Bunlar; kuzu veya sığır eti, palmiye ve Hindistan cevizi yağı, tereyağı gibi ürünlerdir.

Trans Yağ barındıran ürünler: Trans yağ insan vücudunda sindirilemeyen ve kolesterolü yükselten yiyeceklerdir. Trans yağ ; gıdalarda af ömrü uzasın diye hidrojenizasyon işlemi uygulanması sonucunda oluşur. Genel olarak; margarin, cipsler, kızarmış patates ve fast- food ürünler ile fabrikasyon pastane ürünlerinde bulunur.

Kolesterolü Düşüren Gıdalar

Kolesterol oranınız yüksek ise bu durumda sağlıklı ve doğal ürünler tüketerek kolesterol seviyenizi düşürebilirsiniz.

Balık; içerisinde yoğun oranda Omega-3 bulunur. Bu vitamin kandaki HDL yani iyi kolesterolü yükseltirken LDL yi ise düşürür. Bu sayede kan basıncı dengeye gelir ve damar tıkanıklığı riski azalır.

Yulaf; direkt olarak kullanımı ya da meyveler ile beraber tüketimi kandaki kötü kolesterol olan LDL’nin düşürülmesinde etkilidir.

Zeytinyağı; bu yağ diğer yağ türlerine göre hem bitkisel kaynaklı hem de az işlenmiş bir yağ çeşidi olduğu için kolesterol hastalarının yemeklerde bu yağı kullanması gerekir. Tabii ki azar azar oranlarda olmak kaydı ile.

Fındık; içerisinde yoğun oranda lif, doymamış yağlar ve E vitamini bulundurması yönü ile kandaki kolesterolü dengeler. Günlük beslenme diyetine 1 avuç badem ve fındık karışımını ekleyerek kolesterol seviyenizi dengeleyebilirsiniz.

Tüm bunların yanında; yeşil ve siyah çay, soya fasulyesi, yeşil meyve ve sebzeler, soğan ve sarımsak, tropikal ve turunçgillerde kolesterolü dengeleyen ürünlerdir.

Detaylı Bilgi İçin Tıklayınız!

Источник: https://evdesifa.com/kolesterol-hastaligi/

Kolesterol Hastalarında Beslenme ve Diyet Tedavisi

Kolesterol ve Riskler

Kalp ve damar hastalıkları deyince şüphesiz ilk akla gelen hastalık yüksek kolesteroldür. Normalde vücudumuzda belirli seviyelerde bulunan bu lipitler, kalıtsal ve çevresel bir çok faktörden etkilenerek yüksek düzeylere çıkabilmekte, başta damar sertliği ve buna bağlı olarak kalp krizleri olmak üzere bir çok olumsuz duruma neden olabilmektedir.

Sağlıklı beslenme ilkeleri ile kolestrolden korunmak ve yüksek kolesterolü yenmek hiç zor değil. Bu yazımızda kolestrol hakkında kısaca bilgi verip beslenme ve diyet tedavisi üzerinde duracağız.

Kolesterol Nedir

Kolestereol terimi sıklıkla kullanılsa da kolestrol nedir sorusu çoğu kişinin cevabını bilmediği önemli bir sorudur. Lipin grubundan biri olan kolesterol; Beyin, kalp, bağırsaklar ve karaciğer başta olmak üzere vücutta yaygın olarak bulunur.

Kolesterol vücutta hormon( kortizon, cinsiyet hormonu) D vitamini ve safra asitleri üretir. Bu işlemler için kanda az miktarda kolesterol bulunması gereklidir.

Eğer kanda yüksek miktarda kolesterol bulunursa kan damarlarında birikir, damarların sertleşmesine ve daralmasına(arterioskleroz) yol açar.

Kolesterolün bir kısmı diyetle alınır, bir kısmı da karaciğerde asetattan sentezlenir. Kolesterol, hücre zarı ve beynin myelin yapısına girer. Safra asitlerinin ve bazı hormonların öncüsüdür.  Kandaki kolesterol miktarının normal seviyelerde tutulması beden çalışması için gereklidir. Aşırı yükselmesi ise koroner kalp hastalıkları için risk faktörüdür.

Kolesterol Çeşitleri

Yaygın anlamda kolesterol HDL(iyi) ve LDL (kötü) olmak üzere 2ye ayrılmaktadır. LDL(düşük dansteli lipoprotein), arter duvarının içine kolesterol taşıyan başlıca lipoproteindir.

HDL(yüksek dansteli lipoprotein) ise intimadan kolesterolün geri çekilmesine veya serumdaki kolesterolün karaciğere taşınarak uzaklaştırılmasında görev alır. LDL kolesterolün yükselmesi aterosklerozu arttırırken HDL kolesterol ateroskleroza karşı koruyucudur.

Bu nedenle halk arasında LDL kolesterol ‘’kötü’’  HDL kolesterol  ‘’ iyi’’  olarak bilinir.

Ergenlik çağına kadar çocuklarda HDL kolesterol açısından cinsiyet farklılığı görülmez. Ergenlikten sonra kadınların HDL kolesterol seviyeleri erkeklerden daha yüksektir.

HDL kolesterolü arttıran başlıca faktör egzersizdir. HDL kolesterolün düşüklüğüne neden olan faktörler ise: şişmanlık, hareketsizlik, sigara içimi, androjen hormonu, trigliseridlerin yüksekliği ve kalıtımdır.

Kolestererol değerleri

Eğer ki kan kolesterol değeriniz aşağıdaki rakamların üzerinde beslenme ve diyetinize dikkat etmeniz gerekmektedir.

Kolesterol > 200 mg/dl

LDL kolesterol > 130 mg/dl

HDL kolesterol< 35 mg/ dl

Normal değerlerin üzerinde olan kişiler mutlaka bir diyetisyenden beslenme konusunda yardım almalıdır.

Çocuklarda LDL kolesterol düzeyinin 110 mg/dl ve altında tutulması istenir. Değerin 130 mg/dl üzerine çıkması ise risk sayılır. Çocukluk çağında LDL kolesterolün yüksek olması yetişkin yaşta hiperlipidemi gelişeceğinin işaretidir. Bu nedenle koruyucu önlemlere çocukluk çağında başlamak gerekir.

Risk Faktörleri

Değişebilir ve değişmeyen risk faktörleri olmak üzere iki çeşittir.

Değişebilen risk faktörleri ;

Erkeklerde risk  fazladır. Ayrıca menopoz sonrasında kadınlarda LDL kolesterol seviyesi daha yüksektir.

Yaş ilerledikçe risk artar. 45 yaş üstü erkekler ve 55 yaş üstü kadınlarda kolesterol riski fazladır.

Aile geçmişinde yüksek kolesterol olan bireylerde risk fazladır.

Değişebilen risk faktörleri;

Tüketilen besinlerde doymuş yağ miktarı artarsa toplam kolesterol ve LDL kolesterol seviyesi artar.

Fazla kilo LDLkolesterol seviyesinin artmasına ve HDL kolesterol seviyesinin düşmesine neden olur.

Fiziksel aktiviteyi arttırmak LDL seviyesinin düşmesine ve HDL seviyesinin yükselmesine neden olur. Aynı zamanda kilo vermeye de yardımcıdır.

LDL kolesterol risk faktörleri:

  • Sigara içmek
  • Hipertansiyon(kan basıncının >140/90 mm Hg)
  • Düşük HDL kolesterol düzeyi ( 45, kadınlarda >55)
TOTAL KOLESTEROL DÜZEYİ
Normal değer240 mg/dl
LDL KOLESTEROL DÜZEYİ
Optimal190 mg/dl
HDL KOLESTEROL DÜZEYİ
Düşük60 mg/dl
TRİGLİSERİD DÜZEYİ
Normal değer500 mg/dl

Kolesterol Belirtileri

Kolestrol başlangıçta belirti göstermeyen ve sinsi şekilde ilerleyen bir hastalıktır. Rutin kontroller veya kalp rahatsızlıkarı için yapılan muayene ve tetkiklerde ortaya çıkmaktadır. Kan kolesterol düzeyinin artması sonucunda aterosklreroz (Damar Sertliği) sıklıkla görülmektedir.

Damarlarda görülen bu plak birikimine bağlı olarak belirli periyotlarla, değişken uzunluklarda ve şiddetlerde göğüs ağrıları kolesterol belirtilerine örnek olarak gösterilebilir. Belirtilerden bir tanesi de aralıklarla rahatsız veren bacak ağrılarıdır.

Bu ağrılar da yine damarda plak ve kolestrollerin birikmesi ile oluşmaktadır.

Bazı kişilerde kolestrolün aşırı yükselmesi cildin çeşitli bölgelerinde ve genellikle göz çevrelerinde sarı lekeler şeklinde de kendini gösterebilmektedir.

Hastalığın Kontrol ve Tedavisi

Toplam kolesterol; VLDL, LDL, HDL dahil kanda kolesterol yüklü tüm moleküller içinde taşınan kolesterol miktarıdır. Toplam kolesterolün HDL kolesterole oranı ne kadar düşükse  koroner kalp hastalığı riski o kadar azdır.

  Bu oranın 3-4 olması düşük, 5 ve üzerinde olması yüksek riski gösterir. LDL kolesterol seviyesi yüksek riskli bireyler için 100 mg/dl altında tutulması gereklidir.  Diyet, egzersiz, ve gerektiğinde uygun ilaç kullanılarak LDL seviyesi uygun seviyeye düşürülür.

  Yüksek trigliserid koroner kalp hastalığı riskini önemli ölçüde arttırır.

Hastalıktan korunmak için trigliserid düzeyinin 150 mg/dl altına indirilmesi gerekir. Trigliserid düzeyini arttıran başlıca risk faktörleri; aşırı alkol alımı, karaciğer hastalığı, hipotroidizm ve diyabettir. Yüksek karbonhidratlı besinlerle beslenenlerde de trigliserid düzeyi yüksek olabilir.

Beslenme ve Diyet Tedavisi

Günlük alınan enerjinin doymuş yağdan gelen oranının %7 ye çekilmesi, günlük kolesterol alımının 200 mg ve altında tutulması, diyette çözünür posanın arttırılması ve günde 25 g kuru baklagil alımı LDL kolesterolde düşüş sağlamaktadır. Çözünür posanın en iyi kaynakları yulaf, kuru baklagiller, sebze ve meyvelerdir.  Ayrıca yoğurt çözünür posa ile birlikte alındığında kolesterolün düşürülmesine yardımcı olur.

Diyette kuzu etinden yapılan kebap yerine derisiz beyaz piliç veya hindi etinden veya ızgara(buğulama) balık yenmelidir. Yağlı süt-yoğurt yerine yağsız(ekstra light) tercih edilmelidir. Özellikle posa miktarı arttırılmalıdır.

Bu nedenle beyaz ekmek yerine esmer ekmek, pirinç ve makarna yerine bulgur tercih edilmelidir. Bir öğünde et, tavuk, balık yemeklerinden yenirse ikinci öğünde kuru baklagil yemeklerinden seçmek uygun olur.

  Ayrıca dolma ve sarmalarda kıyma yerine haşlanmış mercimek kullanılabilir.

Besin Hazırlama ve Pişirmede Dikkat Edilecek Hususlar

Yemeklerde ve salatalarda zeytinyağı, kanola yağı veya bitkisel sıvı yağ kullanılır. En iyisi yemeğe birini salataya birini kullanmaktır. Yemek yaparken yağda kızartma yönteminden sakınılmalıdır. Et ve tavuktan yapılan kebaplar ve köfteler yağda kızartılmamalıdır.

En iyi yöntem fırında veya ocak üzerinde kapalı olarak nemli ısıda pişirmedir. Izgara yöntemi de kullanılabilir. Izgara yaparken etle ateş arasında en az 15cm aralık bırakılarak etin yanmadan pişirilmesi sağlanmalıdır. Hamsi, istavrit gibi küçük balıklar buğulama yöntemiyle pişirilir.

Yemek yaparken bol soğan, sarımsak ve yeşilliklerden( maydanoz, nane, yeşil soğan vb.) yararlanılır.

Ev Dışında Yemek Seçimi

Birçok kişi en az bir öğününü ev dışında yer. Ev dışında diyete uygun seçimler aşağıda verilmiştir.

  • Piliç şiş
  • Tavuk veya hindi biftek
  • Balık ızgara, balık buğulama, fırında balık, kağıtta balık
  • Barbunya pilaki
  • Mercimek pilaki
  • Fasulye piyaz
  • Mercimek piyaz
  • Her türlü zeytinyağlı sarma, dolma ve sebze yemekleri
  • Her türlü meyve, kavun-karpuz
  • Bulgur pilavı
  • Esmer ekmek
  • Fırında sıvı yağ ve yağsız sütle pişirilmiş sebzeli börekler(ıspanaklı, kabaklı, lahanalı, pırasalı)
  • Az yağlı peynirli, sebzeli, mantarlı pide ve gözlemeler
  • Sebze çorbaları
  • Rus salatası dışındaki tüm salatalar.

Uygun Meze ve Çerezler

  • Yoğurtlu salatalık ezme
  • Humus
  • Yoğurtlu karnabahar ezme
  • Patlıcan salatası
  • Yoğurtlu havuç ezme
  • Kısır
  • Mercimekli köfte
  • Çerkez tavuğu
  • Her türlü söğüş sebze
  • Yağı az beyaz peynir
  • Leblebi, fındık, fıstık
  • Eğer kilo problemi varsa fındık, fıstık yerine leblebi tercih edilmelidir.

İçecek Seçimi

  • Şekersiz çay
  • Şekersiz kahve
  • Su
  • Maden suyu
  • Domates suyu
  • Taze sıkılmış meyve suları
  • Bitki çayları(ıhlamur, kuşburnu, adaçayı, nane, kekik vb)
  • Alkollü içecekler sınırlı alınır. Alınabilecek günlük miktarlar: bira 350 cc, şarap 150 cc, rakı cin viski 50 cc.

Kolesterolü Yükselten Yiyecekler 

  • Sakatatlat; karaciğer, yürek, böbrek, işkembe, kokoreç, paça, kelle, dalak, beyin vb.
  • Yağlı besinler; kaymak, krema, mayonez, pasta, soslar, tahin helvası, çikolata, sucuk, salam, sosis, pastırma, yağlı peynirler, çok yağlı etler.

  • Katı yağlar; margarin, tereyağı, kuyruk ve iç yağı.
  • Yağlı etler, kabuklu deniz hayvanları, karides, istiridye, kalamar, sardalya balığı.
  • İçecekler; kola vb, alkollü içecekler, hazır meyve suları.
  • Kızartmalar; yağda kızartılan her türlü besin.

  • Önerilenden fazla enerjili besinler, yağlı hamur işleri vb.

Sonuç Olarak

  • En az 2-4 porsiyon pişmiş sebze çiğ sebze ve meyve serbest olarak tüketilebilir.
  • Ekmek, kepekli ya da tam tahıllı olmalıdır.
  • Kabuklu yenen meyveler soyulmamalıdır.
  • Haftada en az 2-3 kez kuru baklagil yemeği (kuru fasulye, nohut, mercimek vb) tüketilmelidir.

  • Haftada birkaç kez kibrit kutusu kadar beyaz peynir ya da 1 köfte kadar et yerine 1 tam yumurta( haşlama ya da yağsız tavada) yenebilir.
  • Yumurtanın beyazı kolesterol içermediği için haftada 2-3 kez tüketilebilir.
  • Yemekler haşlama, ızgara, buğulama ve fırında pişirilmelidir.
  • Günlük öğün sayısı 4-6 olmalıdır.

Bu konuda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Beslenme Rehberim editörleri tarafından derlenmiş Spastik Kolon (İrritabl Barsak Sendromu) ve Beslenme başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

Источник: https://www.beslenmerehberim.net/kolesterol-beslenme-diyet/

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.

    ×
    Рекомендуем посмотреть