Mevsimsel Depresyon Nedir?

Depresyonda mıyım? Mevsimsel depresyon nedir?

Mevsimsel Depresyon Nedir?

Özellikle mevsim geçişlerinde daha sık yaşanan duygu durum bozuklukları ilkbaharda da ortaya çıkabiliyor. Her yaşta, hatta çocuklarda bile görülebilen bu hastalık insanları çok çeşitli şekillerde etkiliyor. Emsey Hospital’dan Psikiyatri Uzmanı Uzm. Dr. Orhan Karaca, hayatımızı psikolojik, sosyal ve fiziksel açıdan etkileyen depresyon ile ilgili görüşlerini paylaşıyor.

En az 2 hafta süren duygu durum çökmeleri depresyon olarak adlandırılır. Duygusal olarak çöken hasta karamsarlaşmaya ve zihinsel olarak (kendine zarar verme dahil) kötü düşüncelerle meşgul olmaya başlar. Vücudunda ağırlık ve yavaşlama ortaya çıktığı için, davranışları da içe kapanma yönünde değişir. Gün içindeki gelip geçici moral bozulmaları depresyon olarak adlandırılmaz.

Mevsimsel Depresyon: En az iki yıl üst üste olmak kaydıyla, yılın belli dönemlerinde ortaya çıkan, sebep olarak herhangi bir yaşam olayının gösterilemediği duygu durum çökmelerine mevsimsel depresyon denir.

Gün ışığının azalmaya başladığı sonbahar ve kış ayları mevsimsel depresyon açısından yüksek risk taşıyan dönemlerdir. Ancak, ilkbahar ve yaz aylarında da görülebilir.

Soygeçmişte Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluk), depresyon gibi hastalıkların olması, kadın cinsiyet, zor yaşam koşulları, ağır fiziksel hastalıklar, gün ışığından az yararlanan bölgeler (kutuplara yakın olan bölgeler gibi) mevsimsel depresyon açısından riski artırır.

Mevsimsel depresyon, diğer depresyon türlerinden farklı mı?

Yılın belli dönemlerinde, yaşam olaylarından bağımsız oluşu ve gün ışığının arttığı dönemlerde düzelme olması mevsimsel depresyonu diğer depresyon türlerinden ayırır.

Beynin kimyasını bozabilen depresyonun başlıca nedenleri

Beyindeki kimyasal dengenin bozulması bu hastalığın oluşmasında önemli yer tutar. Beyinde bulunan seratonin ve noradrenalin adını verilen kimyasal maddelerin sinir hücreleri arasındaki sinaps ismi verilen boşluktaki miktarları azalır. Bu azalma, depresif bulguların ortaya çıkmasına neden olur.

Kimi zaman kendiliğinden olan bu azalma, kimi zaman da bazı zorlayıcı yaşam olaylarından sonra gerçekleşir. Geçmişte yaşanan travmalar, kayıplar, üzüntü ve zorlanmalar, hala devam eden sorunlar, yeni ortaya çıkmış zorlayıcı yaşam olayları, düşük eğitim düzeyi, yoksulluk da depresyona neden olabilir.

Ailesinde depresyon olan kişi depresyon açısından risk altındadır, yani kalıtsallık bu hastalığın önemli nedenlerindendir.

Kadın cinsiyeti erkeklere göre daha fazla depresyona girme riski taşır.

Bunun nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte hormonal, kadının günlük yaşamdaki yükünün fazla oluşu, sorumluluğunun artması, erkeklere göre psikiyatriye daha kolay başvurmaları (tanı konulan vaka sayısının çok oluşu), erkeklerin depresyonlarında görülen alkol ve madde kullanımının depresyon tanısını koymayı geciktirmesi olabilir.

Hormonal bozuklukların içinde özellikle hipotiroidi (tiroid bezinin yavaş çalışması) önemli bir depresyon nedenidir. Tiroid hastalığı düzelen vakalarda depresyon da düzelebilir. Bazı vakalarda depresyon ilerler ve ağırlaşır. Bu durumda, tek başına hipotiroidi tedavisi yeterli olmaz.

Yas yaşayan bazı kişiler yas sürecinin beklenenden daha uzun sürmesi sonucunda depresyona girebilirler. Ağır düzeydeki kaygı bozukluklarında da bireysel ve sosyal yaşam bozulacağı için depresyon ortaya çıkabilir. Sosyal fobide depresyon görülme sıklığı %40’tır. Bu oran eş hastalanmanın (sosyal fobiye bağlı depresyon ortaya çıkması gibi) önemini vurgulaması açısından çarpıcıdır.

Depresyonda olduğumuzu nasıl anlarız?

Kişide gün boyu süren bir depresif duygu duruma ek olarak, ilgi ve istek kaybı, ze alamama, kilo kaybı ya da artışı, uykusuzluk ya da uyku artışı, hareketlerde yavaşlama, yorgunluk, bitkinlik, enerji kaybı, huzursuzluk, değersizlik ve suçluluk duyguları, odaklanma zorluğu, kararsızlık, kendine zarar verme düşünceleri varsa kişi depresyonda olabilir.  Ancak depresyon denebilmesi için, bu belirtilerin iki haftadan daha fazla sürmesi gerekir.

Depresyon kimlerde görülür, kimler risk altındadır?

Depresyon kadınların %20’sinde, erkeklerin %10’unda, ergenlerin ise %5’inde görülür. Özelllikle son dönemlerde yaygın bir hastalık olarak göze çarpan depresyon hastalığı ile ilgili yapılan araştırmalar, insanların yaklaşık %15’inin hayatlarının bir döneminde major depresyon geçirdiğini ortaya koymaktadır.

Kadınların depresyon sıklığı erkeklerden iki kat daha fazladır. Genelde görülme yaşı 20 ile 50 arası olsa da, yaşlılarda bu hastalığın sıklığı artmaktadır. Boşanmış, ayrılmış kişiler, sosyoekonomik düzeyin düşük olması ve işsizlik, sosyal ve çevresel desteğin az oluşu, uzun süren zorlayıcı yaşam tarzı da depresyon riskini artırır.

Depresyon tedavisi

Seratonin ve noradrenalin isimli kimyasal maddelerin miktarlarını düzenleyen antidepresanlar, bu hastalığın tedavisinde sıklıkla kullanılmaktadır. Bazı vakalarda anksiyolitik (kaygı gidericiler), antipsikotik (psikotik belirtiye yönelik ya da tedavi güçlendirici olarak kullanılanlar), tiroid hormonu, lityum kullanılabilir.

Kimi ağır vakalar yatarak tedavi edilir. Bunun dışında psikoterapi (özellikle bilişsel davranışçı psikoterapi) depresyon tedavisinde önemli yer tutar. Ancak bu terapi yöntemi tek seçenek değildir ve uygun olan vakalarda diğer terapi yöntemleri de tercih edilebilir.

Kişinin keyif aldığı ve işlevselliğinin arttığı uğraşılar da tedavide yarar sağlar.

Depresyon riski azaltılabilir

Kişinin kendini işlevsel hissettiği bir yaşam tarzı seçmesi gerekir. Yaşamlarında zorluklar olan kişilerin zorluklarla baş etmek için yakınlarından destek alması, bu konuda yeterli desteği yoksa uzman yardımı alması yararlı olur.

Kişinin iş yaşamı kadar dinlendiği, mola verdiği tatil süreçlerine de dikkat etmesi, kendine zaman ayırması depresyon riskini azaltır. Tekrarlayan depresyonu olanlarda ilaç tedavisinin düzenli yapılması da depresyonu önlemede önem taşır.

Kişinin yaşamı (geçmişi, bugünü, geleceği) yorumlayış biçimi de depresyona neden olabilir. Bu nedenle, bilişsel davranışçı terapi başta olmak üzere terapilerin kişinin düşünce dünyasını ele almada ve gereken değişme ya da esnemelerin yapılmasında önemli rolleri vardır.

Источник: https://indigodergisi.com/2016/03/mevsimsel-depresyon-nedir/

3 Adımda Mevsimsel Depresyondan Kurtulma

Mevsimsel Depresyon Nedir?

Her insanda muhtemel olarak yazın bitmesi ile sonbahara girmemiz ile birlikte bir takım ruhsal değişikler yaşanabilir. Sonbahar ile birlikte kış aylarının yaklaşmaya başlaması ile birlikte günlerinde kısalmasını buna eklediğimizde özellikle çalışanların yaz tatilinin sona ermesi neticesinde bir burukluk oluşabilir.

Bir depresyon uzmanı olan Dr. Kelly Rohan’ın bu konu hakkında bizlere verdiği bazı ipuçları var. Bu ipuçlarına geçmeden önce depresyon hakkında bilmek isteyebileceğiniz her şeyi öğrenebileceğiniz makalemizi okumak isterseniz aşağıdaki karta tıklamanız yeterlidir.

8 Adımda Depresyon, Depresyon Nedir? Depresyon Belirtileri Nelerdir?mevsimsel depresyon

Mevsimsel Depresyon Nedir?

İlk olarak mevsimsel depresyonun kısaca ne olduğunda bahsedelim. Mevsimsel Depresyon genelde depresyon belirtileri ile aynı belirtileri gösteren bir duygu durum bozukluğudur. Mevsimsel Depresyon olarak da bilinen bu depresyon türü sonbahar gelmesi ile birlikte başlar ve yaz ayları başına kadar sürebilir.

Mevsim değişikliğine bağlı olarak saç dökülmeleri, iştahsızlık, mide problemleri, baş ağrıları gibi bazı rahatsızlar ile birlikte görülebilir ve genellikle her yıl aynı dönemlerde tekrar etmektedir.

Mevsimsel Depresyon ‘a bağlı olarak hatta cinsel istekte azalma, sıkıntı ve çaresizlik duygusu, neşesiz ve sinirli bir ruh hali, uykusuzluk çekmek ya da aşırı derecede uyuma isteğinin olması, sabahları yorgun ve bitkin bir şekilde uyanma, hareketlerde yavaşlama gibi etkilerde olabilir. Hatta geçmişe dönük pişmanlık ve suçluluk duyguları depresyon belirtileridir ve özellikle sonbahar aylarında bu belirtlere daha sık bir şekilde rastlanmaktadır.

Mevsimsel Depresyon Kimlerde Görülür?

Mevsimsel depresyonun toplumda % 5 – 6 oranında bir sıklıkta görüldüğü tahmin edilmektedir ve bu oran yaşanılan bölgenin ekvatora uzaklığı arttıkça yükselmektedir.

Her yaştan insanda mevsimsel depresyon görülebilmekle birlikte ilk şikayetlerin ortaya çıkma yaşı ortalama 22- 23 tür ve diğer depresyon biçimleri gibi kadınlarda erkeklere oranla yaklaşık 4 kat daha sık görülür.

Ailesinde veya yakın akrabalarında depresyon hikayesi bulunan kişilerde olma ihtimali yüksektir.

Ayrıca kişisel biyolojik yapı, beyin kimyası, aile geçmişi, çevresel etkiler ve hayat tecrübesine bağlı olarak bazı belirli kişiler diğer depresif hastalıklara olduğu gibi mevsimsel depresyona da daha kolay yakalanabilirler. Bunun yanısıra klinik olarak depresyon veya bipolar bozukluğu olan kişilerde depresyon şikayetleri mevsimsel olarak daha da kötüleşebilir.

Mevsimsel Depresyonun Sebepleri Nelerdir?

Neden ve nasıl olduğu henüz kesin olarak bilinmese de uzmanlar mevsimsel depresyonun, beyinin sonbahar ve kış aylarında günışığının azalmasına verdiği tepki ile tetiklendiğini düşünmektedirler. Beyinde bulunan iki özel kimyasal madde olan Serotonin ve Melatonin’in düzeylerindeki değişikliklerin mevsimsel depresyonla bağlantısı olduğuna inanılmaktadır.

Bu iki kimyasal madde insanda uyku ve uyanıklık döngüsünün, enerjisinin ve ruh halinin düzenlenmesinde rol oynarlar. Sonbahar ve kış aylarındaki günlerde kısalma, günışığında azalma ve uzun karanlık saatler melatonin düzeylerinde artışa ve serotonin düzeylerinde azalmaya sebep olabilir ve bu da depresyonun oluşması için gereken biyolojik şartları yaratabilir.

Melatonin uykuyla bağlantılı doğal bir hormondur. Karanlıkta veya gündüzler kısaldığında vücut büyük miktarlarda melatonin üretir ve bu yüksek düzeydeki melatonin insanda uykuya meyil, rehavet ve uyuşukluğa neden olur.

Beyindeki kimyasal bir madde (nörotransmiter) olan serotonin insanın ruh halini keyfini etkiler. Güneş ışığına maruz kalındığında serotonin üretimi artar. Sonbahar ve kış aylarında günler kısaldığında ve karanlıkta azalabilir. Serotonin düzeyindeki düşüklüğün depresyonla ilişkili olduğu düşünülmektedir ve serotoninin artışı depresyonla mücadele etmeye yardımcı olmaktadır.

Mevsimsel Depresyonun Semptomları Nelerdir?

Depresyona ait aşağıdaki bulgulardan bazıları veya hepsi görülebilir.

Sonbahar ve kış aylarında görülen semptomlar:

    null

  • Depresyon, üzüntülü hassas ve asabi olma hali,
  • Umutsuzluk, ağlama krizleri
  • Anksiyete,
  • Enerji eksikliği veya yokluğu, yorgunluk, halsizlik
  • Kollarda veya bacaklarda kurşun gibi ağırlaşma,
  • Sosyal hayattan kendini geri çekme,
  • Aşırı uyku,
  • Önceleri ze alınan şeylerden artık ze alamama,
  • İştah ve yeme değişiklikleri, özellikle karbonhidratlı gıdalara aşırı istek ve düşkünlük,
  • Kilo alma, aşırı yemeye bağlı,
  • Konsantrasyon zorluğu, okul ve iş hayatında performans düşüklüğü,
  • Cinsel isteksizlik.

İlkbahar ve yaz aylarında görülen mevsimsel depresyonda (yaz depresyonu) ise aşağıdaki bulgular görülebilir:

    null

  • Anksiyete,
  • Uyku sorunları, insomnia (uykusuzluk),
  • Asabilik,
  • Ajitasyon,
  • İştah kaybı,
  • Kilo kaybı,
  • Cinsel dürtüde artış.

Diğer depresyon biçimlerinde olduğu gibi mevsimsel depresyonun semptomları da hafif, orta ve ağır derecede veya aralarda bir yerde olabilir. Hafif semptomlar insanın günlük yaşantısını sürdürme becerilerini daha az etkilemesine rağmen ağır derecede olan semptomlar daha çok engeller. Ağır vakalarda mevsimsel depresyon madde bağımlılıklarına ve intihar düşüncelerine sebep olabilir.

Mevsimsel depresyonu diğer depresyon biçimlerinden ayıran farklılık semptomların (en az iki yıl arka arkaya) mevsim içinde yalnızca birkaç ay sürmesi, diğer mevsimlerde olmamasıdır.

Bipolar Bozuklukta Mevsimsel Değişiklikler

Bipolar bozukluğu olan bazı kişilerde ilkbahar ve yaz ayları mani semptomlarını veya hipomani denilen daha hafif bir mani formuna neden olabilir. Bu “Reverse Seasonal Affectif Disorder” yani zıt mevsimsel depresyon olarak bilinmektedir ve bulguları şunları içermektedir:

    null

  • Sürekli keyifli ruh hali,
  • Hiperaktivite,
  • Ajitasyon,
  • Olaylara ve ortama uymayan orantısız ölçüsüz aşırı coşku hali,
  • Hızlı düşünceler ve konuşmalar.

Mevsimsel Depresyon Nasıl Teşhis Edilir?

Mevsimsel depresyonu teşhis edebilmek için doktorunuz ya da psikiyatrsitiniz aşağıdakileri içeren detaylı bir inceleme yapar:

Detaylı sorgulama: Düşüncelerinizde ya da davranışlarınızdaki mevsimsel değişiklikler hakkında ve ruh haliniz hakkında sorular sorar. Uyku ve yeme düzeniniz, ilişkileriniz, işiniz ve hayatınız hakkında sorular sorup psikolojik bir testten geçmenizi isteyebilir.

Fizik muayene: Doktorunuz veya psikiyatristiniz depresyonunuzla ilişkili olabilecek altta yatan başka fiziksel sorunlar olup olmadığını anlamak için bir fizik muayeneye gerek görebilir. Bir çok diğer rahatsızlık ve hastalık iştah değişikliklerine, uyku bozukluklarına ya da aşırı yorgunluklara neden olabilir.

Laboratuar testleri: Mevsimsel depresyonu teşhise yönelik herhangi bir laboratuar testi bulunmamaktadır.

Ancak doktorunuz depresyona neden olabilecek ya da bulguların şiddetini arttırabilecek başka bir fiziksel rahatsızlıktan şüphelenirse altta yatan olası sorunları tespit edebilmek için sizden kan testleri ya da başka testler isteyebilir.

Yorgunluk, halsizlik ve enerji düşüklüğü hipotiroidi (tiroid bezinin az çalışması), hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü) ya da enfeksiyoz mononükleoz (viral hastalık) gibi başka hastalıkların bulguları olabilir.

Mevsimsel depresyon, depresyonun veya bipolar bozukluğun bir alt formu olarak nitelendirilmektedir. Detaylı bir inceleme ve değerlendirmeye rağmen bazen psikiyatristiniz için mevsimsel depresyon tanısını koymak zor olabilir çünkü depresyonun diğer formları ve diğer ruh hastalıkları da benzer bulguları gösterebilmektedir.

Mevsimsel depresyon tanısı koyabilmek için psikiyatristlerin büyük bir kısmı aşağıdaki kriterlerin bulunup bulunmadığına bakmaktadırlar:

    null

  • En az iki yıl arka arkaya, yılın aynı zamanında depresyon ve diğer bulgulara sahip olunması,
  • Depresyon dönemlerinin ardından depresyon olmayan dönemlerin gelmesi,
  • Ruh halinizdeki ve davranışlarınızdaki değişiklikleri açıklayacak başka bir neden olmaması.

Mevsimsel Depresyonun Tedavisi Nedir?

Mevsimsel depresyonun tedavisinde ilaç tedavisi, psikoterapi ve ışık tedavisi kullanılabilmektedir. Eğer bipolar bozukluğunuz varsa doktorunuz ilaç tedavisi(antidepresan) ve/veya ışık tedavisi önerirken bunların manik nöbetleri tetikleme riski potansiyeli olduğundan dikkatli davranacaktır, bu nedenle tedavinizin bir psikiyatrist tarafından düzenlemesi önemlidir.

Mevsimsel depresyon teşhisi konulduktan sonra psikiyatristiniz size aşağıdaki tedavilerden biri veya birkaçını önerebilir

İlaç tedavisi: Mevsimsel depresyonu olan bazı hastalar özellikle de semptomları ağır olanlar antidepresan ilaçlardan çok fayda görmektedirler. Antidepresan ilaçlar beyindeki, ruh halini ve enerjiyi düzenleyen serotonin ve diğer nörotransmitterlerin dengelerinin düzeltilmesine katkıda bulunmaktadırlar. Bu ilaçlar psikiyatristiniz tarafından yazılmalı ve izlenmelidir.

Doktorunuz antidepresan tedavisine her seneki tipik şikayetleriniz ortaya çıkmadan başlamanızı ve semptomlarınız geçse de tedavinize bir süre daha devam etmenizi önerebilir. Unutmayınız ki antidepresan ilaçlardan tam fayda görebilmek için birkaç hafta geçmesi gerekebilir.

Ayrıca buna ilaveten size en faydalı olabilecek ve en az yan etkisi olacak bir ilacı bulabilmek için değişik ilaçları denemeniz gerekebilir.

Psikoterapi: Psikoterapi hastaların kendilerini kötü hissetmelerine neden olan olumsuz düşünce ve duygular üzerinde odaklanarak bunları öğrenmelerine, tanımalarına, anlamalarına ve değiştirebilmelerine yardımcı olur ve gelecekteki mevsimsel depresyon nöbetlerini engelleyebilmelerine ya da minimize edebilmelerine katkıda bulunur. Aynı zamanda sıklıkla depresyonla birlikte gelen tecrit olma ya da kendini yalnız hissetme duygusunu yenmelerine yardımcı olur. Hastalar mevsimsel depresyon ile başa çıkmanın sağlıklı yollarını öğrenirler.

Fototerapi (ışık terapisi): Mevsimsel depresyonun semptomlarını karanlık veya ışık azlığı tetiklediği için ve alınan ışık miktarı arttırılınca semptomlar azaldığı ya da iyileştiği için tedavide kış aylarında daha fazla ışık tedavisi önerilmektedir. Semptomları hafif olan kişilerde açık havada dolaşmak, bazen egzersizler yapmak, fırsat buldukça yürüyüş yapmak yeterli olabilmektedir.

Mevsimsel Depresyon (SAD- Seasonal Affective Disorder) uzmanı Dr. Kelly Rohan, bu bozukluğu “ilkbahar ve yaz aylarında tam iyileşme dönemleri gösteren sonbahar ve kış aylarında majör veya minör depresif dönemlerin gözlenebildiği düzenli mevsimlik örüntü” olarak tanımlamaktadır.

Dr. Rohan kış depresyonu ile baş etmek için aşağıdakileri öneriyor:

  • Sabah ışığında yürüyüş yapın. Bu, genel olarak depresyonun tedavi edilmesine yardımcı olduğu kanıtlanan ve gerekli olan egzersizin yapılmasını sağlar. Ayrıca kış aylarında depresif ruh halini etkili bir şekilde tedavi etmek için çalışmalarda da gösterilen daha fazla güneş ışığını almanıza da vesile olur.
  • Aktivitelerinizi kış ayına göre ayarlayın. Mevsimine göre hobiler edinmeye çalışın.
  • Aileniz ve arkadaşlarınızla birlikte zaman geçirebileceğiniz düzenli etkinlikler organize ederek kış canavarlarının en büyüğü olan depresyonu uzaklaştırın.

Günışığı Tedavisi / Floresan Işık Kaynağı Tedavisi

Fototerapide günışığını taklit eden özel ışık kaynakları kullanılmaktadır ve günde yaklaşık 30-40 dakika bu ışığın önünde oturulur. Semptomlar bazı hastalarda birkaç gün içinde diğerlerinde de birkaç hafta içinde iyileşebilmektedir.

Doktorlar ışık tedavisine devam etmeyi genellikle dışarıda güneş ışığı yeterli derecede oluncaya kadar tavsiye etmektedirler. Diğer tüm tedaviler gibi ışık tedavisi de bir doktorun gözetiminde yapılmalıdır.

Özellikle başka tip bir depresyon hastalığı olanlar, ışığa hassas cildi olanlar veya ışıktan zarar görebilecek bir göz rahatsızlığı olanlar için bu çok önemlidir. Bu ışık kaynakları zararlı UV ışınları filtreleyebilmelidir.

Bronzlaşma sistemleri bu amaçla kullanılmamalıdır.

Depresyonun her formu ciddi olabilir. Eğer herhangi bir şekilde depresyon bulgularınız olduğunu düşünüyorsanız size en iyi yardımı sağlayabilecek kişi olan bir psikiyatrist ile görüşünüz.

Download WordPress Themes FreeDownload WordPress Themes FreeDownload WordPress Themes FreeDownload WordPress Themes FreeZG93bmxvYWQgbHluZGEgY291cnNlIGZyZWU=Free Download WordPress Themesudemy paid course free download

Источник: https://livodi.com/yasam/mevsimsel-depresyondan-kurtulma.html

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.