Solunum Yoluyla Bulaşan Hastalıklar

Bulaş

Solunum Yoluyla Bulaşan Hastalıklar
RU | UK | KK | BE | EN |
bulaşık makinesi, bulaşık makinası Medyayı oynat Salvador, Bahia, Brezilya. İlk dang salgını mekansal difüzyon modeli 17.

yüzyılda bir doktorun vebadan korunmak için giydiği elbise

Biyoloji ve tıpta bulaş bir bulaşıcı hastalığın enfekte konakçıdan, doğal konaklardan, vektörlerden veya portörlerden başka canlılara geçmesine denir.

Hastalık bulaştıran canlı bazı durumlarda hasta olmayabilir (örn: subklinik enfeksiyon)

Terim genellikle mikroorganizmaların bir canlıdan başka canlıya aşağıdaki yollarla geçmesine denir :

  • Damlacık teması– Öksürmeyle veya hapşırmayla
  • Doğrudan fiziksel temas – Hasta kişiye dokunmayla veya cinsel temasla
  • Dolaylı fiziksel temas– Genellikle toprak kirliliği ya da kirli yüzeylerden (fomite)
  • Hava yoluyla – Mikroorganizmalar uzun süre havada kalırlarsa
  • Fekal-oral bulaş– Genellikle sanitasyon ve hijyen eksikliğinden dolayı kirlenmiş gıda ve su kaynakları , Birçok gelişmekte olan ülkelerde ana bulaş yoludur, gelişmiş ülkelerde çok az görülür.

Bulaş başka bir organizma veya bir vektörle (örn: sivrisinek, kene) ya da bir ara konakla(örn: pişmemiş domuz eti yiyen insanlara tenya bulaşabilir) dolaylı yoldan da olabilir. Dolaylı bulaş yoluyla bazı zoonoz hastalıklar ve daha tipik olarak makroparazitler (Örn: bit, pire, kene) gibi bazı büyük patojenler bulaşabilir.

İçindekiler

  • 1 Yatay ve dikey bulaş
  • 2 Bulaş, virülans ve sağkalım
  • 3 Giriş kapısı
  • 4 İletim yolları
    • 4.1 Hava yoluyla bulaş
    • 4.2 Damlacık temasıyla bulaş
    • 4.3 Fekal-oral bulaş
    • 4.4 Cinsel yolla bulaş
    • 4.5 Oral bulaş
    • 4.6 Direkt temas yoluyla bulaş
    • 4.7 Dikey iletim
    • 4.8 İatrojenik bulaş
    • 4.9 Vektör kaynaklı bulaş
  • 5 Enfektivite
  • 6 Ayrıca bakınız
  • 7 Kaynakça

Yatay ve dikey bulaş

Hastalıklar doğrudan iki şekilde bulaşabilirler:

  • Yatay hastalık geçişi-Bir kişiden, aynı guruptaki diğerlerine (mesela aynı yaş gurubundaki insanlar) bulaşmasına denir. Öpme, dokunma, ısırma, yalama veya hava temasıyla (öksürük, hapşuruk)

(vektörler ya da fomitler, fiziksel temas olmadan da hastalık bulaşmasında neden olabilirler).

  • Dikey hastalık geçişi – Hastalığın anneden veya babadan yavrularına geçmesine denir, (doğum öncesi hastalık geçişi gibi)

Bulaş, virülans ve sağkalım

Hastalık etkenlerinin türlerini devam ettirebilmeleri için bir canlıdan diğerine sürekli bulaşmaları gerekir. Enfeksiyöz ajanlar genelde en az bir bulaş yollunda uzmanlaşmışlardır. Örnek olarak bazı bakteri ve virüsler solunum yoluyla yayılmak için öksürük ve hapşuruğa neden olurlarken, bazıları ise ishale neden olurlar.

Virülans ve bulaş arasında karmasık bir ilişki vardır ve etkenlerin uzun süreli değişimleri açısından önemli sonuçları bulunmaktadır.

Bir patojene bağışıklık kazanmak nesiller alır ve hastalığa ilk zamanlarda birçok kurban verilebilir. Genelde hastalığın ilk dalgasında ölüm oranı oldukça yüksektir.

Bir hastalık hastayı hızla öldürüyor ise, etken başka bir canlıya bulaşmadan önce hasta ölebilir.

Giriş kapısı

Patojenlerin vücuda girdiği yere giriş kapısı denir.

  • Damlacık temasında ve hava yoluyla bulaşmada genelde solunum sistemi giriş kapısıdır.

Hava yoluyla bulaş

Öksürük, hapşuruk yoluyla havaya saçılan ve uzun süre havada kalabilen etkenler solunum yoluyla alınırlarsa enfeksiyona neden olurlar.”

Bu tür hastalıllara örnekler:

  • Bakteriyel Menenjit
  • Su çiçeği
  • Nezle
  • Grip
  • Kabakulak
  • Streptokok farenjiti
  • Tüberküloz
  • Kızamık
  • Kızamıkçık
  • Boğmaca
  • SARS
  • Cüzzam

Damlacık temasıyla bulaş

Hapşurmayla hastalık bulaşması

Damlacık temasıyla bulaşımada, öksürük, hapsuruk veya hasta kişiyle konuşma sırasında, konuşanın mukozalarına (göz, burun, ağız) tükrük sıçratma gibi durumlar rol oynar.

Etken barındıran damlacılarla kirlenmiş yüzeylere temasla da iletim sağlanır. Damlacıklar büyük oldukları için havada asılı kalmazlar ve genelde sınırlı bir alana saçılım gösterirler.” (https://www.nhmrc.gov.

au/_files_nhmrc/publications/attachments/cd33_icg_clinical_ed_guide_web.pdf)

Bu tarz hastalıklar:

  • Solunum yolu virüsleri (örn: Grip, parainfluenza virüsü, adenovirus)
  • Bordetella pertusis
  • Pneumococcal pneumonia
  • Difteri
  • Boğmaca
  • Kızamıkçık

Fekal-oral bulaş

Hijyen eğitimi önemlidir

Gelişmiş ülkelerde ender görülen bir bulaş yoludur, fakat gelişmekte olan ülkelerde ve özellikle varoşlarda, hiyjen ve sanitasyon yetersizliğinden dolayı sıklıkla görülmektedir. Bu tür enfeksiyonlar kanalizasyon sisteminin yetersiz olması, içme sularının temizliğinin sağlanamaması, insanların hijyen kurallarına uymaması ve çeşitli imkansızlıklar nedeniyle artış göstermektedirler.

  • Kolera
  • Hepatit A
  • Çocuk felci
  • Rotavirüs
  • Salmonella
  • Parazitler (örn: Bağırsak solucanı)

Cinsel yolla bulaş

Cinsel birleşmede kondom kullanımı hastalıkları büyük ölçüde azaltmatadır. Vanuatu, 2007. Fotoğraf- Rob Maccoll

Vajinal, anal ve daha az olarak oral seks sonucunda bulaşan hastalıklara cinsel yolla bulaşan hastalıklar denir.

Etkenler: Cinsel yüzeylerin direkt temasıyla yüzeylerden, genital salgılar yoluyla, penis, vajina veya anüsteki küçük yırtıklar veya yaralar sonucu çıkan kandan bulaşma gösterirler.

Vajina rektumdan daha elastik yapıda olduğu için daha kolay uyum sağlar ve yırtılmalar çok daha az görülür, bu yüzden anal seks daha tehlidir.

Bazı hastalıklar şunlardır:

  • HIV/AIDS
  • Klamidya
  • Genital siğiller
  • Belsoğukluğu
  • Hepatit B
  • Frengi
  • Herpes
  • Trichomoniasis

Oral cinsel bulaş

HIV ve Hepatit B gibi cinsel yolla bulaşan hastalıkların normalde ağızdan ağıza temasla bulaşmadıkları düşünülmektedir, ancak bazı hastalıklar ağız-genital organ teması yoluyla bulaşmaktadırlar. HIV olgularında bu olasılık düşünülmüştür. Ağız-genital organ teması sonucu ağız enfeksiyonların ayol açan herpes simplex virus 1 insidansında artış görülmüştür.

Oral bulaş

Tüberkülozlu ebeveynlerin çocuklarını öpmemesi ve dikkatli olmaları gerekir.

Öpüşme gibi direkt temas yoluyla ya da sigara, bardak gibi kişisel eşyaların paylaşımıyla dolaylı yoldan bulaşan hastalıklarıdır.

  • Sitomegalovirüs infections
  • Herpes simplex virus (özellikle HSV-1)
  • Infectious mononucleosis

(herpes virusün tüm formları.)

Direkt temas yoluyla bulaş

Direkt temasla bulaşan hastalıklara kontagiyöz hastalıklar denir.

(kontagiyöz hastalıkla buaşıcı hastalık aynı şey değildir; tüm kontagöyöz hastalıklar bulaşıcı olmalarına rağmen tüm bulaşıcı hastlıklar kontagiyöz değildir) Bu tür hastalıklar yeteri kadar temizlenmeden kullanılan bir vücut havlusu veya giysilerle bulşabilirler (örn: şiddetle hasta bölgeye sürtülmüş çorap). Bu yüzden kontagiyöz hastalıklar okullar gibi kişisel eşyaların sıklıkla paylaşıldığı yerlerde çokça görülmekteedirler.

Direkt tema ile bulaşan bazı hastalıklar:

  • Ayak mantarı
  • Impetigo
  • Frengi (Hastanın şankrına temas olursa)
  • Siğiller
  • Konjunktivitis

Dikey iletim

Bu tarz enfeksiyonlar doğumdan önce, doğum sırasında veya doğumdan sonra (anna sütüyle) anneden bebeğine bulaşırlar.

Bu yolla bulaşan enfeksiyon hastalıklarına örnek: HIV, Hepatit B and Frengi.

İatrojenik bulaş

Enfekte materyalin enjeksiyonuyla veya transplantasyonuyla meydana gelen bulaşma.

Örnekler:

  • Büyüme hormonu enjeksiyonu sonrasında Creutzfeldt-Jakob Hastalığı
  • MRSA enfeksiyonu

Vektör kaynaklı bulaş

Bir doktor, sağım hizmetçisinin elinde sığırçiçeği virüsünün etkilerini incerken Chagas hastalığının bulaşma yolları

Kendisi hasta olmadan, etkenleri diğer canlılara taşıyarak onlarda hastalık oluşmasına sebebiyet veren canlılara vektör (eklembacaklılar, vektör. Omurgalılar, portör) denir.

Enfektivite

Bir etkenin organizmalara giriş şekli, sağkalım gücü, konakçı türlerinin çokluğu, bulaşma kolaylığı gibi parametrelerinin diğer etkenlerle karşılaştırılması sonucu çıkan sonuca etkenin enfektivitesi denir. . Etkenlerin, direkt temas, vücut sıvıları, hava yolu, ya da vektörler aracılığıyla olmak üzere birçok yoldan bulaşma şekilleri vardır.

Kaynakça

  1. Bush, A.
  2. Horizontal Disease Transmission, online-medical-dictionary.org.
  3. Routes of transmission of infectious diseases agents from Modes of Introduction of Exotic Animal Disease Agents by Katharine M.
  4. Vertical transmission (definition — medterms.com)
  5. https://www.nhmrc.gov.

    au/_files_nhmrc/publications/attachments/cd33_icg_clinical_ed_guide_web.pdf

  6. Pathogens and vectors.
  7. “Glossary of Notifiable Conditions”. Washington State Department of Health. 13 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20120313083454/http://www.doh.wa.gov:80/notify/other/glossary.htm.

    Erişim tarihi: 2010-02-03. 

  8. Ryan KJ; Ray CG (editors) (2004). Sherris Medical Microbiology (4th bas.). McGraw Hill. ISBN 0-8385-8529-9.

     

bulaşıcı hastalıklar, bulaşıcı hastalıklardan korunma yolları, bulaşık deterjanı, bulaşık makinası, bulaşık makineleri, bulaşık makinesi, bulaşık makinesinde yemek, bulaşık sepeti, bulaşık yıkama oyunu, bulaşıklık

Bulaş Hakkında Bilgi

Bulaş

Bulaş
Bulaş konusunu görüntülemektesiniz.
Bulaş nedir, Bulaş kimdir, Bulaş açıklaması

There are excerpts from wikipedia on this article and video

Источник: https://www.turkaramamotoru.com/bulas-347831.html

Hava yoluyla bulaşan hastalıklar solunum yoluyla bulaşan hastalıklar

Solunum Yoluyla Bulaşan Hastalıklar

  • Grip
  • Nezle
  • Bademcik iltihabı
  • Bronşit
  • Faranjit
  • Orta kulak iltihabı
  • Zatürre

Hava ve solunum yoluyla bulaşan hastalık nedir?

Havaların soğuduğu mevsimlerden itibaren, özellikle kış aylarında havayla ve solunum yoluyla bulaşan hastalıklar konusunda çok ciddi artışlar meydana gelmektedir. Aslında bu hastalıkların artmasının asıl nedeni özünde soğuk havalar olarak bilinse de, işin içeriğinde bu tip havalarda havaya yayılıp solunmak zorunda kalınan bakteriler ve virüslerdir.

Bu tip zorlu kış şartlarında insanlar dışarıda kendilerini üşütmemek için kapalı ortamlara kaçsa da aslında kendileri için daha zararlı bir durum yaratmaktadırlar. Bunun sebebi gidilen kapalı ortamlar alışveriş merkezi, kapalı gösteri alanları, sinemalar vb.

alanlar olduğu için bu tip bölgelerin havalandırma şartları çok daha kötü olmakta ve her türlü virüs, bakteri çok daha kolaylıkla yayılıp çoğalmaktadır.

Havaların soğukluğu, burundan akciğere kadar devam eden solunum yolunun enfeksiyonlara karşı hazırlıksız kalmasına neden olmaktadır.

Yani bağışıklığını kaybeden vücut her türlü hastalık mikrobuna açık hale gelerek çok kolay bir şekilde hasta olmaktadır.

Bunun dışında hareketsiz yaşam, havaların sürekli soğuk olmasından mütevellit vücudun güneş ışığının direnç kazandırma durumundan mahrum kalması gibi durumlar da bu tip hastalıklara yakalanmamıza zemin hazırlamaktadır.

Bahsi geçen havayla solunarak bulaşan hastalıklardan hastalığa kapılmadan önce kış ayları başlangıcında yakalanılmak istenmeyen hastalığa bağışıklık kazandıracak aşılardan yaptırmak engelleyici yöntemler arasında en işe yarayanlardır. Ancak aşı olunmaya geç kalınmışsa ve vücutta hastalık başlamışsa, o süreçte de sadece doktorun verdiği doğru ilaçları dozunda ve saatinde kullanarak hastalıklardan kısa bir sürede kurtulmak mümkün olmaktadır.

Bu tip hastalıkların genel adına “akut solunum yolu enfeksiyonları” ismi verilmektedir. Vücudumuzda solunum yolu olarak adlandırılan kısımlar; kulak, burun, ağız, boğaz, bademcikler, geniz, ses telleri, sinüsler, soluk borusu ve akciğerdir.

Saydığımız tüm bu kısımlarda bir nedenden dolayı ortaya çıkan hastalıklar iltihaplanmayla birlikte akut solunum yolu enfeksiyonları kıstasında değerlendirilmektedir.

Bu enfeksiyonlar halk arasında grip, nezle, bademcik iltihabı, bronşit, faranjit, orta kulak iltihabı ve zatürre olarak bilinmektedir.

Hava ve solunum yoluyla bulaşan hastalıkların nedenleri nelerdir?

Grip : Grip hastalığına bakıldığında, solunum sistemi hastalıklarından en çok bulaşan tipte bir hastalık olduğu öğrenilir.

Grip olan kişi soğuk soğuk terlemekte, ateşi çıkmakta, kaslarında ağrılanmalar oluşmakta ve halsizlik sıkıntısından yakınmaktadır.

Gribe müdahale edilmezse ilerleyerek bronşite, zatürreye, kulak iltihabına ve hatta kalp yetmezliğine varabilecek sonuçlara yol açabilir.

Nezle : solunum yollarında iltihap oluşması sonucunda sıvı salınımı durumuna denilmektedir. Soğuk algınlığının sebep olduğu nezle, burunda burun çukuru denilen alanların kurumasıyla ve rahatsız edici bir kaşıntının başlamasıyla devam eder, hapşırma ve sürekli burun akıntısıyla devam eden bir süreç ortaya çıkartır.

Bronşit : Bronşit hastalığı, vücudumuzda bulunan bronşların (hava yolu olarak da adlandırılır) iltihaplanmasıyla ortaya çıkmaktadır. Zamanında müdahale edilmezse “pnömoni” de denilen zatürre hastalığına dönüşebilmektedir.

Özel olarak sigara içen bireylerde çok daha sık olarak ortaya çıkmakta ve tehli olabilmektedir. Bronşit olan kişilerin hem boğaz ağrısı çektikleri hem de burun akıntısı sorunu yaşadıkları bilinmektedir. Bu durumların ardından gelen kuru öksürük kişinin boğazını ve gırtlağını da rahatsız etmektedir.

Kuru öksürük zamanla artarak öksürük krizlerine ve balgamlı öksürüklere de dönüşebilmektedir.

Zatürre : Son olarak zatürre hastalığından bahsedecek olursak, enfeksiyon durumunun akciğerleri etkilemesiyle birlikte akciğerlerde iltihaplı bir tabakanın oluşması sonrasında meydana gelmektedir.

Zatürre hastası olan bir kişinin akciğer yapısında bulunan hava keseleri normal insanlarınkinden farklı olarak hava yerine iltihap ile dolmaktadır. Durum böyle olunca da metabolizmada kan yapısına yeterli oksijen verilemeyerek hücrelerde sıkıntılar meydana gelmektedir.

Bir kişinin zatürre olduğunda gösterdiği belirtiler şiddetli bir şekilde öksürük krizleri, aniden gelen ağır öksürükler, terleme durumu, ateşlenme durumu, çok koyu renkli balgam atma, kusma durumları, göğüs ağrısı ve halsizlik görülebilmektedir.

Hatta bazı hastalarda balgam yapısı kanlı olarak bile atılabilmektedir.

Hava ve solunum yolu ile bulaşan hastalıklardan nasıl kurtulunur?

Kişilerin bu tip hastalıklarından korunmak içini öncelikle bu tip hastalıklara  yakalanmamak için yazımızın başında da söylediğimiz gibi aşı uygulaması yaptırılması gerekmektedir.

Eğer süreç olarak geç kalındıysa veya vücudumuzun aşıya karşı bir çeşit alerjisi bulunuyorsa, bu sefer hastalığa yakalanma aşamasını düşünerek önlem alınmalıdır.

Bu tip bir hastalığa kişi kendisi yakalandıysa kalabalık yerlerde mutlaka ağzını kapatarak öksürmeli veya hapşırmalı, eğer kendisi değil de ortamda başka biri hasta ise o kişiyi uyararak ağzını kapatmasını söylemelidir.

Sümüklü ya da balgamlı hastalıklarda asla dışarıda yerlere tükürülmemeli, hatta mümkün oldukça bu tip sorunlar peçete vasıtasıyla halledilmelidir. Evdeki odalardaki halılar, perdeler toz yaratmayacak şekilde temizlenmeli ve odalar hastalık süresince havada sürekli virüs ürediği için havalandırılmaya özen gösterilmelidir.

Hasta olunan dönemde veya hastalığa kapılınması muhtemel olan süreçlerde mümkün oldukça bakteri ve virüs bulaşacak kapalı ortamlara gidilmemeli, beden temizliği unutulmamalı ve doktora gidilerek onun verdiği ilaçlar eksiksiz olarak kullanılmalıdır.

Источник: https://www.mailce.com/hava-ve-solunum-yoluyla-bulasan-hastaliklar.html

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.