Sporcularda Diz Sakatlıkları

Sporcu Sakatlıkları Nelerdir?

Sporcularda Diz Sakatlıkları

Sporun fiziksel olarak sağladığı faydalarının yanında kendi içerisinde bazı risk faktörleri bulunmaktadır. Spor kazaları ve yaralanmaları bu faktörlerin başında gelmektedir. Bu yaralanma ve sakatlıkları iç ve dış faktörler olarak iki başlık altında değerlendirmek mümkündür.

İç ve dış faktörler ise yapılan spor branşına göre değişebilmektedir. Spor sakatlıkları kısa süreli olabildiği gibi spor hayatını tehdit edecek oranlarda da görülebilmektedir.

Performans sporcularında yaralanmaların ciddiyetine göre sporcunun yaptığı spora ara vermesi ya da tamamen spor hayatını bitirmesi gerekebilir.

Türkiye’de sporun gelişmesi ve günlük hayatta daha fazla yer tutmasıyla birlikte spor sakatlıklarının artması ve tedavi yöntemleriyle ilgili çalışmalar da hız kazanmıştır. Türkiye’nin basketbolla yani tanıştığı yıllarda karşılaşılan sakatlıkların tedavisi için daha çok yurt dışı sağlık hizmetlerine başvuruluyordu.

Ancak günümüzde ülkemizde spor hekimliğinin dünya standartlarına ulaşması ve sporcu sakatlıklarında gösterilen özenin artmasıyla birlikte bu alanda çok önemli yol kat edilmiştir. Hatta bugün hemen her spor kulübünün bir doktoru, bir fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı ve fizik tedavi merkezleri bulunmaktadır.

Günümüzde sportif organizasyonlar ülkelerin güç ve gövde gösterisi yaptığı arenalara dönüşmüştür. Spor ve sportif başarıya büyük önem verilmekte ve bu alana dev bütçeler ayrılmaktadır.

Başarılı ve şampiyon sporcular yetiştirmek için birçok bilim alanından destek alınmakta ve antrenman bilimi ile ilgili her geçen gün yeni yöntemler geliştirilmektedir.

Spora ayrılan bu büyük bütçelerde en büyük risklerden bir tanesi uzun yıllar ve büyük emeklerle yetiştirilen sporcuların sakatlanmasıdır. Dolayısıyla spor sakatlıklarından korunmak ve sakatlanan sporcuların rehabilitasyonu ve en kısa sürede tekrar sahalara dönmesi önem arzu edilmektedir.

Vücudun tamamının ya da bir bölgesinin normalden fazla bir kuvvetle karşılaşması sonucu dokuların dayanıklılık sınırının aşılmasıyla spor sakatlıkları ortaya çıkmaktadır.

Bunun yanı sıra sakatlığın oluştuğu günün ertesinde spora katılımı engelleyen durum olarak da tanımlanabilmektedir.

Amerikan Ulusal Spor Sakatlıkları Kayıt Sistemi ( NAIRS) örgütü bu yaklaşımla spor sakatlıklarını üç gruba ayırmıştır.

1. Küçük sakatlıklar: 1-7 gün süren minör sakatlıklardır.

2. Orta derecede sakatlıklar: 8-21 gün süren sakatlıklar

3. Ciddi spor sakatlıkları: 21 günden fazla spora katılımı engelleyen ya da kalıcı hasarlara neden olan sakatlıklardır.

Sakatlanmaya Neden Olan Faktörler

Sakatlanmaya neden olan faktörler iç (bireysel) ve dış (çevresel) etkenler olmak üzere iki ana başlık altında toplanır.

İç (Bireysel ) Etkenler

– Deformiteler: Pes planus, kavus, dizde varus, valgus

– Kondisyon, Dayanıklılık, Sürat, Beceri, Esneklik, Kuvvet

– Önceki Yaralanmalar

– Psikolojik Durum: Kişilik, Motivasyon, Konsantrasyon, Stresle başa çıkabilme

– Fiziksel yapı: Boy, Ağırlık, Eklem özelliği, Vücut kompozisyonu

– Yaş, Antrenman Yaşı

– Cinsiyet

Dış (Çevresel) Etkenler

– Spora Bağlı Etmenler: Spor Tipi, Dalı Risk alma süresi, Rakip ve rakibin durumu

– Spor Alanı: Sahası, Zemini, Kayganlık, Tutuculuk, Işıklandırma, Güvenlik önlemleri

– Donanım: Spor Araç Gereçleri, Koruyucu Giysileri, Genel amaçlı malzemeler

– Hava Koşulları: Sıcaklık, Nem, Rüzgâr, Jet lag, Yükselti

– Antrenör: Yönlendirme, Davranış, Antrenman yanlışlıkları

– Hakem ve Oyun Kuralları

Baş

Sportif faaliyetlerde çok sık karşılaşılan yaralanma tiplerinden biri baş bölgesi yaralanmalarıdır. Özellikle temas sporlarında ve topla yapılan sporlarda baş ve boyun yaralanmaları ortaya çıkabilir.

Yüz yaralanmaları ise göz yaralanmaları, burun yaralanmaları, kulak yaralanmaları, ağız ve diş yaralanmaları olarak farklılıklar barındırır.

Baş- boyun bölgesi, yalnız hareketliliği ile diğer bölgelerden farklı olmakla kalmaz, ayrıca mimik ve jestleri gerçekleştirmede de önem taşır.

Göz, hassas bir duyu organımız olması nedeniyle karşılaşacağı en ufak hasarın ciddi aşamalara ulaştığı yaralanmalara maruz kalınabilir. Göz yaralanmalarını ikiye ayırmak mümkündür: 1. Delici yaralanmalar: silah ok, kayak sopası, kılıç vb.

gibi spor araçlarının göze batmasıyla ya da gözlük ve sert lenslerin kırılmasıyla oluşur. 2. Delici olmayan yaralanmalar: tüm temas sporlarında ve tenis ya da masa tenisi gibi raketle oynanan sporlarda, topun veya raketin göze çarpmasıyla olur.

Alınacak önlem ve spor tekniğinin geliştirilmesiyle göz yaralanmalarından kaçınmak mümkündür. Bazı sporlarda kask ve maske takılması buna fayda gösterir.

Burun yaralanmaları sporda en çok karşılaşılan yaralanma tiplerinin başında gelir. Burun yaralanmalarında burun kemiğinin kırılması en çok rastlanan yaralanmadır. Burun kemiği kırığı, sporda düşme ya da buruna darbe gelmesi sonucunda oluşur (boks, su topu, motor sporu vb).

Bu sırada burun kemiği kırılabilir ya da sadece burun kıkırdağında kayma oluşabilir. Anatomik özelliği nedeniyle spor yaralanmalarının en sık görüldüğü yerlerden birisi burundur. Burun yaralanmalarına ani darbeler sebep olur.

Özellikle boks, taekwondo, güreş gibi sporlarda direkt darbe gelişinde bu risk en üst düzeydeyken basketbol, futbol, voleybol gibi sporlarda topun ani çarpması ile oluşabilen bir yaralanmadır.

Kulak yaralanmaları sportif faaliyetlerde karşılaşılan yaralanmalardandır. Hem iç hem de dış kulakta yaralanma meydana gelebilir. Dış kulak yaralanmaları daha ciddi kafa travmaları sırasında oluşabilir. İç kulak yaralanmaları ciddi baş boyun yaralanmaları ile birlikte görülebilir.

Spor esnasında kulağa gelen ani ve ciddi bir darbe veya kulak içine sivri bir nesnenin girmesi gibi nedenler kulak yaralanmalarını ortaya çıkarabilir.

Sporcuda kulak yaralanmasının görüldüğü durumlarda kulakta ağrı, şişme, kulak etrafındaki cildin morarması, kulak içi kanaması gibi belirtiler görülür.

Ağız ve diş yaralanmalarını ise; yaralanmalar, dudak ve diş eti kesikleri, dil kesikleri, yanak içindeki kesiler ve delinmeler şeklinde sıralamak mümkündür. Bu tip yaralanmalar dış etkenlerle ya da sporcunun kendi dişleriyle oluşabilir.

Omuz

Omuz eklemi, gevşek ve korunmasız bir anatomik yapıya sahip olması, üst ekstremitenin ağırlığını taşıması ve çok hareketli bir eklem oluşu gibi faktörlerin etkisiyle travmalara açıktır ve üst ekstremite yaralanmalarının önemli bir kısmı bu eklemde görülür. Omuz tendon sakatlıkları en sık olarak üst omuz kuşağı kaslarında görülür. Bu kaslar, kolu vücuttan uzaklaştıran ve rotasyon yaptıran kaslardır.

Dirsek

Birçok sportif aktivitenin olmazsa olmazı kusursuz dirsek eklemi fonksiyonudur. Dirseğin temel fonksiyonu elin uzaysal konumunun sağlanması için eklem hareket açıklığının stabil olarak sağlanmasıdır.

Tüm koruyucu refleks içgüdülere rağmen spor sırasında dirsek eklemi en sık yaralanan eklemlerdendir. Düşme veya çarpma gibi travmalar sırasında dirsek ekleminin pozisyonu, fleksör ve ekstantör kas gruplarının çekme gücü, kas tonusu vb.

gibi faktörlerin etkisiyle dirsek ve ön kolda yaralanmalar olabilir. Ağrılar el bileği ve omuza yayılır. Dirsek yaralanmalarında en çok karşılaşılan ve adına sıkça rastlanan yaralanma tipi tenisçi veya golfçu dirseğidir.

Tenisçi dirseği, dirseğe yapışan ön kol kaslarının inflamasyonuna verilen isimdir. Tenisçi dirseğinde ağrı dış tarafta iken golfçu dirseğinde ağrı iç tarafta görülür.

El, El bileği ve Parmaklar

El ve el bileği, sporcularda en çok yaralanan bölgelerdendir. Eldeki yaralanmalar daha çok düşme sonucu kişinin kendini korumak amacıyla elin ilk yere değen kısım olmasından ya da aşırı kullanıma bağlı olarak meydana gelir.

Tüm spor yaralanmalarının yaklaşık 1/3 kadarı bu bölgede olur. El bileği ve el yaralanmalarını el bileği ve ele ait kırıklar ve çıkıklar, sinir sıkışmalarına bağlı duysal anormallikler, aşırı kullanıma bağlı anormallikler, el parmak yaralanmaları gibi çeşitlilik gösterir.

Ancak el ve el bileği yaralanmaları basitçe ikiye ayrılır: Travmatik ve aşırı kullanım yaralanmaları. Travmatik yaralanmalar daha çok temas ve çarpışmanın olduğu sporlarda görülür. El bileğinde oluşan yaralanmaların pek çoğunda, enspeksiyon bulgusu saptanmaz.

Ancak tendon kopması, majör sinir ve damarların kesilmesi gibi durumlarda açık yaralanmalar meydana gelebilir.

Göğüs ve Karın

Özellikle temas sporu yapan sporcularda sıklıkla karşılaşılan yaralanmalardandır. Göğüs yaralanmaları, incinme, memede berelenme ve ezilmeler, kaburgaların blokajı, kas kopmaları, göğüs kemiği kırıkları gibi başlıklar altında görülebilir.

Bu bölgede meydana gelen spor yaralanmaları genellikle yumuşak doku yaralanmaları şeklindedir ve genellikle hafif seyrederler.

Kalp ve akciğerler göğüs boşluğu içerisinde yer aldıkları için göğüs bölgesine gelen kuvvetler, boyun ve omurgayı da etkileyebilir ve bu bölgede olan yaralanmaların olası acil bir duruma yol açıp açmayacağı incelenmelidir.

Göğüs bölgesine gelen yaralanmaların bakımı oldukça önemlidir. Bu bölgedeki yumuşak doku travmaları ağrıya neden oldukları ve bazen solunum zorluğu yarattıkları için spora katılımdan bir süre uzak tutulmayı gerektirebilir.

Karın yaralanmalarında karın duvarı ve iç organların değişik şekillerde yaralanmaları görülebilir. Çoğu karın bölgesi yaralanmaları hafiftir. Ancak zaman zaman delici yaralanmalar ve çok şiddetli çarpmalar hayati tehler yaratabilir.

Karın boşluğu oldukça fazla kan damarı içerdiği için yaygın kanamalar, iç organlarda yırtılmalar olabilir; bu da ciddi bir kanamaya ya da sindirim sıvılarının karın içine akmasına neden olabilir.

Karın yaralanmalarında basit kesikler, çizikler, ezilmeler gibi küçük yaralanmalar görülebilir.

Bunun yanı sıra karın bölgesinde dayanılmaz bir ağrı, kramp, geniş alanlara yayılan morarmalar, kusma, öksürme ile ağızdan kan gelmesi, karnın sert ve hassas olması, şok durumu; birden halsizleşme, hızlı ve hafif soluma, hızlı ve zayıf nabız durumu gibi bulguların ortaya çıktığı ağır ve ciddi yaralanmalar da görülebilir.

Kalça

Kalça ve kasık ağrısı tüm yaralanmaların sadece %5‟ini oluşturmasına rağmen sporcularda oyun zamanında ciddi kayıpların önemli nedenlerindendir. Bu sorunlar, uzayan rehabilitasyon süresi ve hatta sporu erken bırakmaya neden olabilir. Bu ağrıların tanı ve tedavisi spor yaralanmalarının zor ve karmaşık konularından birisidir.

Bu nedenle yanlış tanıdan kaçınarak doğru tedavi stratejileri saptamak için bölgedeki patolojilerin bilinmesi ve uygun tanı metodunun geliştirilmesi gerekir. Sporda kalça kemiğinin kırılmasından daha çok kalça çıkıkları görülür. Kalça çıkıkları genelde kemik kırılmaları, yırtılan bağlar ve tendonlarla birlikte oluşur.

Kemikte veya siyatik sinirde geçici veya kalıcı sakatlıklar oluşabilir. Kalça çıkığı acil 13 tıbbi müdahale gerektiren bir durumdur.

Sporcuda kalça çıkığı oluştuğu durumlarda kalçayı hareket ettirmek istediğinde ortaya çıkan dayanılmaz ağrılar, çıkma olan bölgede hassasiyet, şişlik ve berelenme, kalçanın çıkma noktasının alçında uyuşukluk ya da kısmi felç görülebilir.

Diz

Diz eklemi, vücuttaki en büyük eklemdir. Dizin kemik yapıları yukarıda femur distali (kondil bölgesi), aşağıda tibia proksimali (plato) ve önde patelladan oluşur. Diz eklemi hem bir menteşe eklem hem de bir döner eklem artikülasyonudur. Bu eklem, ekstansyon ve fleksiyon ile belirli konumlarda içe ve dışa rotasyon hareketleri yapar.

Diz sportif faaliyetlerde sıklıkla sakatlanmaya açık bir eklemdir. Direkt darbeler, zorlayıcı ters hareketler veya tekrarlayan aşırı yüklenmeler bu eklemde ki güçlü anatomik yapıların zedelenmesine yol açabilir. Dizin stabilitesi kapsül, yan ve çapraz bağlar ile çevredeki kaslara bağlıdır.

Diz bir sporcunun koşma, zıplama, dönme ve ani durma hareketleri yapmasını sağlayan kompleks bir eklemdir. Ancak sporlar sırasında, dizin karşı karşıya olduğu güçler nedeniyle, ne kadar hafif olursa olsun herhangi bir yaralanma, aktif bir kişinin egzersiz veya antrenman programını işlemez hale getirebilir.

Alt ekstremitelerle sakatlanmalarda en büyük pay diz eklemine aittir. Tüm spor sakatlıklarının yaklaĢık %20- 30 kadarını diz problemleri oluşturur.

Diz sakatlanmalarının birçok çeşidi vardır: diz burkulması, diz bursiti, diz çıkığı (tibia- femur, tibia- fibula), menisküs sakatlıkları, diz kontüzyonu, diz sinoviti 14 (dizde su toplanması), diz kapağı çıkığı ve kırığı, dizde bağ yaralanmaları, dizde kıkırdak yaralanmaları.

Ayak ve Ayak bileği

Ayak bileği eklemi menteşe tipi eklemdir.

Ayakta durma ve yürüme gibi statik ve mekanik fonksiyonlarımızla, bizim beden yükümüzü taşıyan ve hareket halinde birçok kas, tendon, bağ ve kemiklere dengeli ve eşgüdümlü iĢ bölümü ile uyum sağlayan ayağımız en çok travmaya uğrayan kısımlarımızdandır. Ayakta en sık karşılaştığımız sorunlar burkulma ve ezilmeler, kırık ve çıkıklar gibi travmatik olgular dışında, düz tabanlık, nasırlar, siğiller, çekiç parmak ve tırnak batmasıdır.

Bazı spor branşlarında yaygın görülen ayak ve ayak bileğine ait sakatlıkları şöyle özetleyebiliriz:

Atletizm – Ayak bileği burkulmaları, aşırı kullanım sakatlıkları, stres kırıkları.

Basketbol – metatars kırıkları, stres kırıkları, tendinit.

Bisiklet- Yırtılma, burkulma, incinme.

Futbol – Sesamoid kırığı, ayak bileği kırığı, burkulmalar.

Güreş – metatars kırıkları, aşil tendiniti, ayak bileği burkulması.

Kayak – Ayak bileği kırıkları, peroneal tendon çıkığı.

Tenis – Ayak bileği burkulmaları, aşil injurileri, tendinitler.

Ayak bileği eklemi menteşe şeklinde bir eklemdir. Talus kemiği, lateralde fibula, yukarda ve medialde tibianın oluşturduğu oluk şeklindeki yuva içinde hareket eder. Ayakta 21 kemik, 57 eklem vardır.

Ayak ve ayak bileği sakatlıklarında yüksek riskli branşlar; basketbol, beyzbol, futbol, buz hokeyi ve patendir. Ayak bileği burkulmaları genelde ayağın dışa doğru dönmesi sonucu meydana gelir.

Darbe sonucu meydana gelen ligament yırtığının boyutları, burkulmanın derecesini meydana getirir.

Источник: https://www.basketall.org/sporcu-sakatliklari-nelerdir/

Spor Sakatlıkları Nedir? Tanı ve Tedavi Rehberi

Sporcularda Diz Sakatlıkları

Bu makaleyi sakatlıkların teşhis ve tedavisi hakkında ilk adım rehberi olarak kullanabilirsiniz.

Spor yaralanmalarını akut ve kronik olarak iki başlığa ayırabiliriz. Akut yaralanmalar egzersiz ya da müsabaka sırasında meydana gelen ani sakatlıklardır. Kemik kırıkları , bel yaralanmaları ve ayak burkulmaları akut spor yaralanmalarına verebileceğimiz basit örneklerden.

Akut spor yaralanmalarında bulgular 

  • Ani ve şiddetli ağrı
  • Yaralanma bölgesinde şişme
  • Hassasiyet
  • Kemik ve eklemde anormal duruş
  • Hareket kısıtlılığı ya da hareket esnasında ağrı

Kronik spor yaralanmaları

  • Aktivite sırasında ve sonrasında geçmeyen uzun süreli ağrılar
  • Dinlenme ile belirginleşen eklem sertlikleri

Sakatlığınızı hissettiğiniz andan itibaren aktivitenizi durdurun.

Egzersize devam ettiğiniz taktirde vücudunuza daha fazla zarar verebilirsiniz. Bazı sakatlanmalar mutlaka doktor kontrolü gerektirirken bazıları ise kendi kendinize tedavi edebileceğiniz niteliktedir.

Ne zaman doktora görünmeliyim ?

  • Israrcı ağrılar , şişme , renk değişikliği ve uyuşma
  • Yaralı bölgede aşırı hassasiyet
  • Eklemlerinizde artmış hareket açısı
  • Doku altında basınç ile beraber duyulan ve hissedilen çıtırtılar ( toprak ufalar tarzda )

Sakatlığınız bu semptomlara sahip değil ise kendinizi evde tedavi edebilirsiniz. Unutmayın ! Şikayetlerinizin artması durumunda evde tedavinizi kesin ve en yakın zamanda doktorunuza başvurun.

Evde tedavi 

Ağrıyı , şişliği azaltmak ve hızla iyileşmeniz için ingilizcede RICE olarak tanımlanan ( Rest , Ice , Compression and Elevation ) 4 adımı Türkçe’ye  dinlen , soğuk uygula , kompres yap ve yukarıda tut olarak olarak çevirebiliriz.

  • Dinlenin Aktivitenizi azaltın. Ayak , bacak ve kalça sakatlığınız varsa kilo vermeniz sizi rahatlatacaktır. Ayrıca bir süre koltuk değneği kullanmanız sakatlığınızın iyileşmesini hızlandıracaktır.
  • Soğutun 20 dakikalık soğutma seanslarını günde 5-7 sefer uygulayın. Soğuk yanığından kaçınmak için soğuk kompresi deriniz ile olan temasını kesin. Havlu bu konuda işinize yarayacaktır.
  • Baskı uygulayın Sakatlanan bölgenin şişmesini engellemek için kan akımını yavaşlatmayacak biçimde elastik bir şal , hava basınçlı giysiler kullanabilirsiniz. En iyisine doktorunuz karar verecektir.
  • Yükseltin Ödemi engellemeniz için bir diğer yöntem ise sakatlanan uzvunuzu yada bölgeyi kalp seviyesinden yukarıda tutmaktır. Sakatlanan bölgeyi birkaç yastık ile desteklemek yeterli olacaktır. Böylece kan basıncı ile sıvıların damar dışına çıkışını azaltmış olacaksınız.

Kas ağrısını gidermek için yapabileceğiniz diğer uygulamalara buradan ulaşabilirsiniz.

Non steroid anti inflamatuar ilaçlar ( NSAİ )

Doktorunuzun önerisi ile beraber alacağınız NSAİ tipi ilaçlar ödemi ve acıyı azaltacaktır. Aspirin , ibuprofen , ketoprofen , naproxen sodyum en çok kullanılan NSAİ’lerden ; acetaminophen ise ağrınızı azaltmasına rağmen ödeminizi geriletmeyecektir.

Hareketsizlik

En sık uygulanan tedavilerden bir tanesidir. Amaç sakatlanan bölgeyi daha çok hasar almaktan alıkoymaktır .

Rehabilitasyon

Tedavide anahtar rolünü üstlenen rehabilitasyondur. Adım adım yaralanan dokuyu destekleyecek kasları ve yaralanan dokuyu çeşitli yöntemlerde güçlendirmeye çalışılır. Ayrıca sakatlık sonucunda oluşan skar dokusunun ağrı oluşturmasını , diğer kasları ve dokuları germesi rehabilitasyon ile engellenir.

Sakatlıkları önlemek için uygulamanız gerekenler

  • Bacaklarınızı esnetirken dizlerinizi bükmeyin
  • Egzersiz öncesi kaslarınızı ısıtın ve esnetin
  • Yaptığınız spora uygun ayakkabıları tercih edin
  • Koşmak için engebeli parkurları tercih etmeyin
  • Yer ile temas edeceğiniz egzersizler için yumuşak yüzeyler bulun , asla beton asfalt gibi alanları tercih etmeyin.

Yetişkinler için

  • Kendinizi hafta sonu canavarı olarak görmeyin. Bir haftalık aktivitenizi 2 güne sığdırmaya çalışmak büyük bir hata
  • Yaşınıza ve fiziksel kapasitenize uygun sporları deneyin. Vücudunuzu tanıyın
  • Egzersiz yoğunluğunu kademeli bir şekilde yükseltin.

Aileler ve antrenörler için

  • Takım sporlarında çocuklarınızı yaşlarına göre değil beceri ve vücutlarına göre gruplayın
  • Çocuklarınızı yetenekleri dahilinde zorlayın , aşırıya kaçmayın

Dr. Can Çiftçi Hakkında

Eğitimini Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde tamamlayan Dr. Can kar amacı gütmeyen ve tarafsız bir girişim olan Fitekran.com sitesini 2013 yılında kurdu. Obezite, onkoloji beslenmesi, fitoterapi, sporcu sağlığı, nadir hastalıklar, fonksiyonel tıp ve patofizyoloji ile ilgilenen Dr. Can kendi kliniğinde fitoterapi uzmanı ve konsültan hekim olarak çalışmaktadır.

Источник: https://www.fitekran.com/spor-sakatliklari-nedir-tani-ve-tedavi-rehberi/

Sporcu Sakatlıkları

Sporcularda Diz Sakatlıkları

Sporcuların en sık yaşadığı sakatlıkların başında diz sakatlıkları gelmektedir. Bu tür sakatlanmalar tedavi dilmediği takdirde ciddi sorunlar doğurabilir.

Memorial Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü uzmanları sporcu sakatlıkları ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi verdi.

Sakatlanmalar nasıl meydana gelmektedir?

Özellikle basketbolcular diz sakatlıkları yönünden risk altında olan sporcular arasındadır. Koşarken aniden durma, yana dönme, pivot hareketleri, zıplayıp yere düşmeler ve ani dönüşler sonucu sakatlık oluşabilir.

Bu tür sakatlıkların önlenmesi için neler yapılması gerekmektedir?

Diz eklemi vücuttaki en büyük eklemdir ve uyluk kemiğinin alt kısmı ile bacak kemiği arasında oluşur. Patella ya da ayna kemiği uyluk kemiğinin alt kısmındaki oyukta kayar.

Femur ve tibia'daki bağlar kemiğe yapışır ve dizi destekleyip stabilize ederler.

Tendonlar kemik ile adale arasındaki bağlantıyı temin ederler ve eklem içindeki kıkırdaklar hem yastık görevi | görüp kaymayı sağlar, hem de buraya binen kuvvetleri emip dizin stabilitesine yardımcı olurlar.

Dizde en sık görülen sakatlıklar nelerdir?

Dizde en sık olarak ön çapraz bağ zedelenmeleri, az olarak da kıkırdak zedelenmeleri görülmektedir. Kıkırdak değişik ebatlarda ve derinlikte zedelenebilir. Bu zedelenme, gençlerde fazla görülür ve ileri yaşlarda diz ekleminde kireçlenmeye kadar uzanabilir. Bu tür zedelenmeler eklem kıkırdağı ile birlikte alttaki kemiği de ilgilendirir. Bazen birkaç yerde birden bu zedelenme olabilir.

SPRAİNS

Bağın gerilmesi ya da yırtılmasına denir. Ciddi zedelenmelerde dizdeki bağların bir ya da birkaçının tamamen yırtığı olabilir. Çoğunlukla ön çapraz bağ zedelenmesi olur.

Koşarken aniden durma ya da yön değiştirme sonucu olur. Zedelenme anında dizden ses geldiği duyulabilir. Bundan sonra bilhassa hareket sırasında dizde ağrı duyulur, yürümekte zorluk çekilir ve dizde şişlik oluşur.

Dize yük verilmezse, boşlukta ve unstabil hissedilir.

STRAİN

Adale ya da tendonun zedelenmesine denir. Kısmi ya da tam olarak yırtık olabilir. Dizde yine şişlik, ağrı ve yürümede zorluk oluşur. Pateller tendinit ya da atlayıcı dizi, aşırı yüklenme sonrası en sık görülen zedelenmedir. Diz önünde ağrı olur. Yüklenmenin artması ya da devam etmesi ile tendondaki yırtıklar ve dejenerasyon artar.

Dizde meydana gelen bu rahatsızlıkların tanısı nasıl konur?

Dikkatli bir öykü, fizik muayene, röntgen, tomografi ve MRI ile tanı konulur.

Bu sakatlıkların belirtileri nelerdir?

Kişi ağrıdan şikayetçidir. Aktivite ya da idman, koşu, diz bükme, merdiven tırmanma ve spuad egzersizleri ile ağrı artar. Diz büküldüğünde dizden ses gelebilir. Uzun süre aynı pozisyonda oturma ya da ayakta durma bacakta sızıya neden olur ve ilk hareket ağrılı olur. Diz şişebilir ve rahatsızlık verir.

Diz sakatlıklarının tedavisi nasıl olur?

Tedavide özellikle idmanlara son verilir ve ayakkabılar değiştirilir. Quadriceps adalesi hem kuvvetlendirilir, hem de germeler iyi yapılır. Fizik tedaviye başlanır. İdman sonraları yapılacak buz kompresi şişlik ve ağrıyı azaltır. Antienflamatuvar ilaçlar alınabilir.

Bu tedavilere rağmen sonuç alınamaz ise artroskopik olarak patella arka eklem yüzü ve karşı eklem yüzü kontrol edilir. Patellanın olukta nasıl kaydığına bakılır, eğer kıkırdakta harabiyet varsa tıraşlama yapılıp, eklem yüzü düzgünleştirilir. Buna ilave yan bağlar gevşetilebilir. Dizdeki şekil bozukluğu için gerekirse kemik ameliyatı yapılabilir.

Eğer kıkırdak harabiyeti olan alan büyükse ve kemik açıkta ise matkap ile delinip kanatma işlemi, mikrokırık işlemi yapılır ve burası kanatılır, daha yumuşak bir kıkırdak teşkiline izin verilir.

Bazen bu işlemlerin yerine kıkırdak naklide (mozaikplasti) yapılabilir. Dizde ağırlık binmeyen kısımdan alınan kıkırdaklar bu kısma nakledilir ve yerleştirilir.

Bu ameliyat artroskopik ya da ufak bir ameliyat kesişinden yapılabilir.

Diz sakatlıklarını önlemek için neler yapılması gerekir?

Diz sakatlıklarını önlemek için uygun koruyucu ekipmanlar kullanmak şarttır. Tekmelik diz yastıkları dizi darbelerden korur. Aynı zamanda zemine uygun ayakkabı giyilmelidir.

Çalışma öncesi ısınma ve sonrası soğuma antremanları da çok önemlidir. Çalışma temposu her zaman çok yavaş bir şekilde artırılmalıdır. Yapılacak ağırlık çalışmaları adale kuvvetini, germe egzersizleri de adale esnekliğini artıracaktır. Böylece kuvvetli ve esnek adalelerle eklemler daha iyi korunmuş olacaktır.

Diğer bir önemli husus ise zedelenmeden sonra ağrı ile çalışmaya devam edilmesidir. Şayet herhangi bir zedelenmeden sonra spora devam edilirse, tedavi gerektirmeyen bir durum dahi tedavi edilemez bir hal alabilir, hatta ameliyat zorunlu hale gelebilir.

En ufak bir zedelenme ya da ağrıda mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Güncellenme Tarihi: 30 Nisan 2009Yayınlanma Tarihi: 30 Nisan 2009

Benzer Sağlık Rehberleri

Источник: https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberleri/sporcu-sakatliklari/

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.

    ×
    Рекомендуем посмотреть