Tüberküloz Tanı ve Tedavisi

içerik

Tüberküloz

Tüberküloz Tanı ve Tedavisi

Tüberküloz hastalığı, Mycobacterium tuberculosis adlı mikrop ile oluşan bulaşıcı bir hastalıktır. Dünya nüfusunun üçte biri tüberküloz mikrobuyla karşılaşmıştır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her yıl yaklaşık 8,4 milyon insan bu hastalığa yakalanmakta ve 2 milyon insan bu hastalık nedeniyle ölmektedir. Tüberküloz ciddi bir halk sağlığı sorunudur.

Tüberküloz nasıl bulaşır?

Tüberküloz hastalığı, solunum yoluyla bulaşır. Hasta kişilerin öksürmesi, hapşırması, konuşması ile solunum yolu salgıları damlacık şeklinde havaya atılır. İçinde tüberküloz basilinin (mikrobunun) de bulunduğu bu damlacıkların solunması ile sağlıklı bireyler infekte olur.

İnfekte olan her kişide mutlaka hastalık gelişmez. Alınan basiller kişiyi hastalandırmaksızın vücutta saklı kalır ve vücut direncinin düştüğü bir anda hastalık oluşturur. Hastalık gelişme riskinin en yüksek olduğu dönem ilk iki yıldır.

İlk iki yılda %5 sonrasında %5 olmak üzere, yaşam boyu hastalık gelişme riski %10’dur.

Bulaşma açısından en riskli kişiler hastayla uzun süre aynı ortamda bulunan aile bireyleri ve yakın çalışma arkadaşlarıdır. Kaşık, çatal, bardak gibi yemek gereçleri, giysiler, çarşaflar gibi eşyalarla bulaşma olmaz.

Tüberküloz hastalığı gelişimi için risk faktörleri nelerdir?

Vücut direncinin düşük olduğu kişilerde hastalık gelişme riski yüksektir.

Bunlar:

  • Beş yaş altındaki çocuklar ve bebekler
  • Yaşlılar
  • Vücut direncini düşüren ek hastalığı (şeker hastalığı, kronik böbrek hastalığı, kanser, AİDS) olanlar
  • Organ nakli yapılan hastalar
  • İlaç ve alkol bağımlılığı olanlar
  • Bağışıklık sistemini baskılayan (kortizon gibi) tedaviler kullanan hastalar

Tüberküloz hangi organlarda hastalık yapabilir?

Tüberküloz basilinin giriş kapısı akciğerler olduğu için en çok hastalık görünen organ akciğerdir.

Ancak basiller solunum yoluyla alındıktan sonra kan ve lenfatikler yoluyla vücudun diğer tüm organ ve dokularına (Örneğin: lenf bezleri, beyin, böbrek, kemik,..

) yayılabilmekte ve hastalık oluşturabilmektedir. Hastalığın tuttuğu organlarda ağır bir iltihap tablosu olur ve organların fonksiyonları bozulur.

Tüberküloz hastalığının belirtileri nelerdir?

Tüberküloz hastalığının belirtileri, genel yakınmalar ve akciğere özgü yakınmalar olmak üzere iki grupta toplanabilir. Genel yakınmalar, özellikle akşama doğru yükselen ateş, gece terlemesi, kilo kaybı, iştahsızlık ve halsizliktir. Akciğere özgü yakınmalar ise iki haftadan uzun süren öksürük, balgam çıkarma, değişken miktarlarda kan tükürme, göğüste ağrı ve nefes darlığıdır.

Yakınmalar genellikle hafif başlar, yavaş ilerler. Hastalar bu yakınmaları başka nedenlere bağlayabilir ve doktora geç gidebilir. Bu durum hastalığın daha çok yayılmasına ve tutulan organın daha fazla tahrip olmasına neden olur.

Bu arada hasta çevresine mikrop saçar ve daha çok kişinin infekte olmasına neden olur.

Bu nedenle özellikle iki haftadan uzun süren öksürük ve diğer yakınmaları olan kişilerin en kısa zamanda sağlık merkezine başvurmaları çok önemlidir.

Tüberküloz tanısı nasıl konur?

Tüberküloz tanısı, balgamda tüberküloz basilinin gösterilmesi ile konur. Hastanın yakınmaları ve akciğer filmi bulguları şüphelenmeyi sağlar.

Şüphelenilen hastada kesin tüberküloz tanısı balgamın mikroskobik incelemesinde tüberküloz basilinin gösterilmesi ve besi yerinde basilin üretilmesi ile konur.

Tüberküloz hastalığının tanısı, tedavisi ve takibi ülkemizde yaygın olarak bulunan Verem Savaş Dispanserleri’nde ücretsiz olarak yapılmaktadır.

Tüberküloz hastalığı nasıl tedavi edilir? Doğrudan gözetimli tedavi (DGT) nedir?

Tüberküloz basiline karşı etkili olan güçlü ilaçların bulunmasından önce, tedavinin temelini iyi beslenme, istirahat ve uzun süreli sanatoryum tedavisi oluştururdu. Günümüzde tüberküloz basilini öldüren çok güçlü ilaçlar vardır.

Mikropları etkili bir şekilde öldürmek ve ilaçlara direnç gelişimini önlemek için tedavide 4 çeşit ilaç birlikte kullanılmaktadır. Tedavide kullanılabilecek temel ilaçlar: izoniyazid, rifampisin, etambutol, pirazinamid veya morfozinamid, streptomisin’dir.

Tedavi süresi altı aydır. Tedavinin ilk iki ayından sonra ilaç sayısı azaltılmaktadır. Bazı özel durumlarda tedavi süresi uzatılabilmektedir. Tedavinin her gün düzenli bir şekilde alınması çok önemlidir.

Düzenli tedavi hem hastanın iyileşmesini sağlar, hem de bulaşıcılığı hızla önleyerek toplum sağlığını korur.

Doğrudan gözetimli tedavi (DGT), hastalara her doz ilacın, bir görevli tarafından içirilmesidir. DGT’ye gerek duyulmasının temel nedeni, hastaların bir kısmının en 6 ay sürecek bir tedaviyi düzenli sürdürememesidir.

Hangi hastanın tedavisini düzenli kullanıp kullanamayacağı öngörülemeyeceğinden tüm tüberküloz hastalarına DGT yapılması gereklidir. Ülkemizde birçok ilde DGT başlamıştır.

Bu illerde hastaların ilaçları evlerine en yakın sağlık kuruluşu tarafından gözetim altında içirilmektedir.

Tüberküloz hastalığı iyileşir mi?

Tüberküloz kesinlikle iyileşebilen bir hastalıktır. İlaçlarını önerilen şekilde aksatmadan, yeterli süre içen hastaların hemen hepsi başarıyla tedavi edilir.

Tüberküloz hastalığı kimlerde iyileşmez?

  • İlaçlarını düzenli kullanmayan hastalarda iyileşmez.
  • İlaca dirençli tüberküloz hastaları bilinen temel ilaçlarla iyileşmez.

İlaca dirençli tüberküloz nedir?

  • Tüberküloz mikrobuna etkili olması beklenen bir ilacın etki etmemesi “ilaç direnci” olarak tanımlanır. İlaç direncinin nedeni önerilen tedavinin düzenli kullanılmamasıdır.
  • Verilen ilaçlar her gün içilmez veya bir kısmı içilip kalanı unutulur içilmez ise direnç gelişir. Bu durumda ilaçlar tüberküloz basilini öldüremez ve hastalık devam eder. Bu durumdaki hastalar ancak yan etkileri çok daha fazla olan, uzun süreli kullanım gerektiren (iki yıl), pahalı olan ikinci grup ilaçlarla tedavi edilebilir. Bu hastalarda bazen ameliyat da gerekebilir.

Çocukluk çağında tüberküloz tanısı nasıl konur ve tedavisi nasıldır?

Çocuklarda özellikler 5 yaş altındaki çocuklarda tüberküloz mikrobunu aldıktan sonra hastalık geliştirme riski erişkinlere göre çok daha yüksektir. 2-3 haftadan uzun süren öksürük, ateş, gece terlemesi, halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı gibi yakınmaları olan çocukta tüberküloz akla gelmelidir.

Ancak bazen bu yakınmalar erişkindeki kadar belirgin olmayabilir. Tüberküloz hastalığı varlığını düşündüren yakınmaları olan çocukta, akciğer grafisi bulguları ve tüberkülin cilt testi de pozitif ise kuvvetle tüberküloz düşünülür. Çocuğun tüberkülozlu bir erişkinle teması olması da önemlidir.

Tüberküloz düşünülen çocukta mutlaka aile taraması yapılmalıdır. Çocuk balgam verebiliyorsa balgam örneği ya da yutulan balgamları incelemek için mide suyu incelemesi yapılabilir. Çocuklarda tüberküloz tedavisi erişkinlerle benzerdir.

Ancak görme bozukluğunu ifade edemeyecek çocuklarda etambutol adlı ilacın kullanılmamalıdır.

Gebelerde tüberküloz nasıl tedavi edilir?

Tüberküloz tanısı konan gebede en kısa sürede tedaviye başlanmalıdır. Streptomisin dışındaki tüm temel ilaçlar gebelikte güvenle kullanılabilir.

Emziren annelerde tüberküloz nasıl tedavi edilir?

Emziren annelerde bütün temel ilaçlar güvenle kullanılabilir. Tüberküloz ilaçları anne sütünde çok düşük konsantrasyonlarda bulunur. Bunun bebeğe zarar verici etkisi yoktur.

Tüberküloz hastası hastanede yatarak mı tedavi edilmelidir?

Her hastanın mutlaka yatırılması gerekmez. Bilimsel olarak, hastanede veya ayaktan tedavi edilen hastalar arasında, hastalık iyileşmesi ve bulaştırıcılık açısından fark olmadığı görülmüştür.

Ancak genel durumu bozuk, yaygın hastalığı olan, aşırı kan tükürmesi olan, ek medikal problemi olan, ilaç yan etkisi çıkan ve tedaviye uyumsuz olan hastaların hastaneye yatırılarak tedavi edilmesi gerekir.

Bulaştırıcılık ne kadar sürer?

İlaç tedavisine başlandıktan sonra bulaştırıcılık hızla kaybolur. Eğer kullanılan ilaçlar etkili ise tedaviden 2-3 hafta sonra bulaştırıcılık büyük oranda yok olur.

Tüberküloz hastasının yakın çevresindekiler ne yapmalıdır?

Verem Savaş Dispanserine kontrole gitmelidir. Dispanserde yapılan kontrol sonrasında gerek görülen kişiler koruyucu tedavi almalıdır. Koruyucu tedavi de Verem Savaş Dispanserleri tarafından ücretsiz olarak verilmektedir.

Tüberküloz tedavisinin yan etkileri var mıdır? Yan etki çıkması halinde ne yapılmalıdır?

Tedavi sırasında yan etkiler ortaya çıkabilir. En sık görülen yan etkiler, cilt döküntüsü, kaşıntı, iştahsızlık, bulantı, kusma, karın ağrısı ve görme bozukluğudur.

Bu durumların ortaya çıkması halinde ilaçları derhal kesmeli ve doktorunuza başvurmalısınız. Tedavinin temel ilaçlarından biri olan rifampisin, idrar, göz yaşı ve büyük abdesti turuncuya boyayabilir.

Endişelenecek bir durum değildir.

Doğum kontrol haplarının tüberküloz ilaçları ile etkileşimi var mıdır?

Evet. Rifampisin adlı ilaç doğum kontrol haplarının etkinliğini azaltır. Bu nedenle ya farklı bir yöntemle korunmalı ya da doktorunuza danışarak östrojen içeriği yüksek olan doğum kontrol haplarından kullanmalısınız.

Tüberküloz tedavisi ile birlikte vitamin kullanmak gerekir mi?

Elli yaş üstü kişilerde, şeker hastalığı olanlarda, alkolizm öyküsü olanlarda, hamilelerde tüberküloz ilaçları ile birlikte B6 vitamini alınması gerekir.

Tüberküloz tedavisi başarısında beslenmenin önemi nedir?

Sağlıklı kişiler için gereken düzenli ve yeterli beslenme tüberküloz hastaları için de geçerlidir. Tedavi başarısında temel olan ilaç tedavisidir.

Verem aşısı (BCG) tüberküloz hastalığından korur mu?

  • Verem aşısı çocuk yaş grubuna uygulanan bir aşıdır. Çocuklarda akciğer tüberkülozundan değil, tüberkülozun ciddi formları olan kanla yayılan (milier) ve beyin zarını tutan (menenjit) tüberkülozu önler.
  • Erişkinlerde hastalık için koruyucu değildir.

Tüberküloz hastası evde nasıl ve nerede yaşamalıdır?

Tüberküloz hastası güneş gören ve sık havalandırılabilen bir odada kalmalıdır. Öksürürken, hapşırırken, konuşurken ağız ve burnunu kapatmalıdır.

Tüberküloz tedavisi sürerken çalışılabilir mi?

Fiziksel durumu uygun olan hastalar, balgamlarında tüberküloz basili olmadığı gösterildiğinde, ilaçları düzenli kullanmak koşuluyla çalışabilirler.

Tüberküloz cilt testi (PPD) nedir? Kimlere yapılır? Nasıl yorumlanır?

Tüberküloz cilt testi, tüberküloz basilinin hücre duvarından elde edilen ve antijenik özelliği olan bir proteinin, küçük bir iğne ile kol derisi içine uygulanması ve 2-3 gün sonra oluşan kabarıklığın değerlendirilmesi şeklinde yapılan bir testtir. Kabarıklığın oluşması tüberküloz basili ile karşılaşıldığını ve infeksiyon varlığını gösterir. Kabarıklık oluşmaması ise tüberküloz basili ile karşılaşılmadığı anlamına gelir.

Tüberküloz hastasının yapması gerekenler nelerdir?

  • Tüberküloz ilaçları her gün düzenli olarak alınmalıdır.
  • Tüberküloz ilaçları alırken, doktora danışmadan başka ilaçlar kullanılmamalıdır.
  • İlaçlara bağlı yan etki oluşması durumunda en kısa sürede doktora gidilmelidir.
  • Tedavi süresince düzenli kontrollere gidilmelidir.
  • Kadın hastalar, gebelik, emzirme, doğum kontrol yöntemleri ile ilgili durumlarını doktorlarına bildirmelidir.
  • Sigara ve alkol kullanılmamalıdır.

Источник: https://www.florence.com.tr/tuberkuloz

Tüberküloz Tedavisi, Nasıl Geçer?

Tüberküloz Tanı ve Tedavisi

Bulaşıcı bir hastalık olan tüberküloz, çoğunlukla akciğerleri etkileyen bir hastalıktır. Tüberküloz, dünya çapında tek bir bulaşıcı etken nedeniyle ölüme sebebiyet veren en büyük ikinci öldürücü hastalıktır. Hastalık 2012 yılında, 8.6 milyon tüberküloz hastasından 1.3 milyon kadarının hayatını kaybetmesine sebep olmuştur.

Doktorlar tüberküloz enfeksiyonunu iki farklı şekilde tanımlamışlardır; latent ve aktif. Latent tüberkülozda, tüberküloz bakterisi vücut içinde inaktif (etkisiz) şekilde bulunmaktadır.

Bu tür tüberkülozda herhangi bir semptom gözlenmediği gibi, bulaşıcılık durumu da yoktur. Fakat bu inaktif olan bakteri zamanla aktifleşebilmektedir.

 Aktif tüberkülozda semptomlar gözlenmekle birlikte hastalığın diğer insanlara bulaşması durumu da söz konusudur.

Dünya nüfusunun yaklaşık üçte birinin latent evre tüberküloz olduğuna inanılmaktadır. Normalde latent tüberkülozun aktif hale gelme ihtimali % 10’dur. Fakat, sigara kullanımı, yetersiz beslenme, bağışıklık sisteminin zayıf düşmesi ve HIV virüsü varlığı gibi etkenler nedeni ile bu olasılık artmaktadır.

Tüm yaş gruplarını etkileyebilen tüberküloz en fazla oranda yetişkin gençleri etkisi altına almaktadır. Tüberküloz özellikle de gelişmekte olan ülkelerde gözlenmektedir.

Oluşum Nedenleri

Mycobacterium tuberculosis bakterisi nedeni ile oluşan tüberküloz hastalığının çeşitli türleri bulunmaktadır. Buna göre bazı tüberküloz türleri ilaçlara karşı direnç göstermektedir.

Tüberküloza sebep olan bakteri hava yolu ile bulaşabilmektedir ve genellikle hapşırık, öksürük ya da konuşma esnasında diğer insanlara bulaşmaktadır. Hatta yakın mesafeden nefes yoluyla da bulaşabilme olasılığı vardır.

Tüberküloz bakterisi taşıdıkları halde, bağışıklık sistemi güçlü olan kişiler tüberküloz semptomlarını tecrübe etmeyebilirler. Bu duruma latent ya da inaktif tüberküloz denilmektedir. Bu tür inaktif tüberküloz hastalık gelişmesine sebep olmazken, aktif tüberküloz hastalık gelişmesine neden olmakla birlikte bulaşıcıdır da.

Tüberküloz Yayılma Şekli

Tüberküloz hava yolu ile bir kişiden diğerine geçebilmektedir.

Bu durumda akciğerlerinde ya da boğazında tüberküloz bakterisi bulunan hastalar öksürdüğünde, hapşırdığında, konuştuğunda ve hatta şarkı söyediğinde, bu bakteriler etrafa yayılmaktadır.

Yakın mesafeden nefes temasının olması halinde de tüberküloz yayılabilmektedir. Tüberküloz bakterisinin yayılmadığı durum ve koşullar ise şu şekildedir;

  • Tokalaşma
  • Yiyecek ya da içeceklerin paylaşılması
  • Çarşaf, nevresim ya da tuvalet ve klozet
  • Diş fırçasının paylaşılması
  • Öpme.

Tanı ve Testler

Tüberküloz hava yoluyla diğer insanlara da bulaşan bir hastalıktır. Tüberküloz tanısının ve tüberküloz bakterisinin belirlenebilmesi için iki farklı analiz kullanılmaktadır. Bu testler, tüberkülin cilt testi ve tüberküloz kan testleridir.

Tüberkülin cilt testi ya da tüberküloz kan testi sonuçlarının pozitif çıkması, sadece tüberküloz enfeksiyonu geliştiğini göstermektedir. Öte yandan bu testler bir kişide latent tüberküloz enfeksiyonu ya da ilerlemiş tüberküloz hastalığı var olup olmadığını tespit edememektedir.

Bunların dışında, göğüs röntgeni ve balgamdan numune alınması gibi diğer testler de, tüberküloz hastalığının tanılanmasında gereklidir.

Tüberkülin cilt testi: Tüberkülin cilt testi, kolun alt kısmındaki deri içine küçük bir miktar sıvı enjekte edilmesi yoluyla uygulanmaktadır. Bu test yapıldıktan 48 ile 72 saat içinde bir sağlık personeli gözetiminde kontrol edilmesi gerekmektedir.

Buna göre hastanın kolunda herhangi bir reaksiyon olup olmadığı kontrol edilmektedir. Daha sonra yine bir sağlık personeli, kol üzerinde meydana gelen sert, şişmiş ve kızarmış alanın boyutunu bir cetvel kullanarak ölçmektedir. Kızarıklık oluşması ise, tüberküloz enfektesi için tek başına geçerli olmayacaktır.

Tüberkülin cilt testi sonucu kol bölgesinde gelişen, sertlik ve şişmenin boyutuna bağlı olarak sonuçlanmaktadır.

Pozitif cilt testi: Bunun anlamı testi yaptıran kişide tüberküloz enfeksiyonun var olmasıdır. Başka ek testlere tabi tutularak latent tüberküloz ya da aktif tüberküloz olup olmadığı tespit edilebilmektedir.

Negatif cilt testi: Buna göre kişide latent ya da aktif tüberküloz gelişiminin olmadığı sonucu çıkmaktadır.

Tüberküloz kan testleri: Tüberküloz kan testleri, bağışıklık sisteminin tüberküloza sebep olan bakteriye karşı nasıl tepki gösterdiğini ölçmektedir. Bu testlerin diğer adı ise, interferon-gama salınım analizleri veya IGRA şeklindedir. Tüberküloz kan testleri laboratuvarda kan örneği alınması yolu ile yapılmaktadır.

Pozitif IGRA: Eğer tüberküloz kan testi pozitif sonuçlanmış ise, tüberküloz bakterisi mevcut demektir. Hastalığın latent evre ya da aktif olduğunu anlamak için ise ekstra testlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu analiz için de bir sağlık personeli gözetimi gereklidir.

Negatif IGRA: Negatif sonuçlanan IGRA testi, kişide latent ya da aktif tüberküloz olmadığını göstermektedir.

Bunların dışında tanılama işlemleri dahilinde, hastanın bazı durumları da kontrol edilmektedir. Bunlar;

  • Hastalık öyküsü
  • Fiziksel muayene
  • Tüberkülin cilt testi ve tüberküloz kan testi sonuçları
  • Göğüs röntgeni (X-ray)
  • Kendine özgü bazı laboratuvar testleri şeklindedir.

Tüberküloz Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tüberküloz, Mycobacterium tuberculosis bakterisi nedeni ile oluşmaktadır. Bu bakteri genellikle akciğerlere saldırmaktadır, fakat böbrek, omurga ve beyin gibi vücudun diğer kısımlarına da hücum edebilmektedir. Tüberküloz uygun şekilde tedavi edilmediğinde ölümcül olabilmektedir.

Tüberküloz bakterisi bulunan herkeste hastalık gelişmeyebilir. Bundan dolayı latent tüberküloz ve aktif tüberküloz şeklinde iki tür durum ortaya çıkmaktadır. Fakat her iki tür tüberküloz da tedavi edilebilmektedir.

1.Latent Tüberküloz Tedavisi

Bağışıklık sistemi zayıf olan bazı insanlarda ise tüberküloz gelişmesi riski yüksektir. Latent tüberküloz enfeksiyonu olan insanların vücutlarında TB (tüberküloz) bakterileri mevcuttur. Fakat bu bakteriler hastalık oluşturmamaktadır, çünkü aktif değillerdir. Bundan dolayı latent tüberkülozda hastalık bulgusu gözlenmez ve TB bakterileri diğer insanlara bulaşmaz.

Ancak TB bakterileri aktif hale geçebilmekte ya da miktarı artabilmektedir. Böyle durumlarda latent olan tüberküloz, giderek hastalık yapıcı tüberküloz haline dönüşmektedir. Bundan dolayı genellikle latent tüberküloz olan kişiler, hastalık ilerlemesinin engellenmesi için reçeteli ilaçlar ile tedavi edilmektedirler.

 Latent tüberküloz tedavisinde kullanılan ilaçlar ise şu şekildedir;

  • İzoniazid (INH)
  • Rifampin (RIF)
  • Rifapentine (RPT).

2.Aktif Tüberküloz Tedavisi

Tüberküloz bakterisi aktif olduğunda, bağışıklık sistemi bakterilerin gelişmesini durduramamaktadır.

TB bakterileri aktifleştiğinde ise tüberküloz hastalığı gelişmektedir ve bu kişi hasta olmaktadır. Aktif tüberküloz 6 ile 9 ay boyunca birkaç çeşit ilaç yardımı ile tedavi edilebilmektedir.

Buna göre, aktif tüberküloz tedavisinde kullanılan birinci basamak anti tüberküloz ajanlar şu şekildedir;

  • İzoniazid (INH)
  • Rifampin (RIF)
  • Etambutol (EMB)
  • Pirazinamid (PZA).

Tüberküloz tedavisinde hastaların ilaçlarını bitene kadar kullanması yani tam süresinde bitirmesi, doktorun uygun gördüğü şekilde kullanması ve vaktinden önce bırakmayacak şekilde kullanması çok önemlidir.

Çünkü aksi takdirde hastalık tekrarlayacaktır. Ayrıca, ilaçların doğru şekilde alınmaması halinde, TB bakterileri bu ilaçlara karşı dirençli hale gelecektir. Bu durum ise tedaviyi oldukça zorlayacaktır.

Belirtiler ve Semptomlar

Tüberküloz belirtileri, TB bakterisinin vücut içindeki geliştiği yere bağlı olarak değişmektedir. Genellikle akciğerlere yerleşen TB bakterisi sonucu oluşan tüberküloz belirtileri aşağıda belirtildiği şekildedir;

  • 3 hafta ya da daha uzun süre devam eden sert öksürük
  • Göğüs ağrısı
  • Kanlı öksürük ya da kanlı balgam (akciğerlerin derinlerinden gelen balgam)
  • Halsizlik ve bitkinlik
  • Kilo kaybı
  • İştahsızlık
  • Titreme
  • Ateş
  • Gece terlemeleri.

Risk Faktörleri

Bazı insanların bağışıklık sistemleri hastalık gelişmeden önce birkaç hafta kadar TB bakterileri ile mücadele etmektedir. Genel olarak, bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler, özellikle de HIV enfeksiyonu olan kişiler tüberküloz riski bakımından diğer insanlara göre daha riskli grupta yer almaktadırlar. Tüberkülozda risk grupları iki kategori altında incelenmektedir;

  1. Son zamanlarda TB bakteri enfektesi olan kişiler,
  2. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler.

Son zamanlarda TB bakteri enfektesine maruz kalan kişiler şu şekildedir;

  • Tüberküloz hastaları ile yakın temasta bulunan kişiler
  • Dünya genelinde tüberküloz vakalarının yaygın olduğu ülkelere göç eden kişiler
  • Tüberküloz testi pozitif sonuçlanan 5 yaşından küçük çocuklar
  • Evsiz insanlar, enjektörlü ilaç kullananlar ve HIV enfeksiyonu taşıyan kişiler gibi, TB bakterisi bulaşmasına yatkın kişiler
  • Hastane, evsiz barınakları, ıslah tesisleri, bakım evleri ve HIV hastaları için konut evleri gibi yerlerde çalışan kişiler.

Bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler ise şu şekilde risk grubundadırlar;

  • Bebekler ve küçük çocuklar
  • AIDS hastaları
  • Madde bağımlılığı olan kişiler
  • Akciğer fibrozis – silikoz (silis içeren toz solunması sonucu oluşan bir hastalık) hastalığı olanlar
  • Diyabet hastaları
  • Şiddetli böbrek hastalığı olan kişiler
  • Düşük vücut ağrılığı olanlar
  • Organ nakli yaşamış olan kişiler
  • Baş ve boyun kanseri hastaları
  • Kortikosteroid tedavisi gören hastalar
  • Romatizmal artrit ya da Crohn hastalığı nedeniyle özel tedavi gören hastalar.

Korunma Yöntemleri

Tüberküloz riski yüksek olan bölgelerde yaşayan insanlar için aşılanmak en doğrusudur. Aşılama, özellikle de bu bölgelerdeki çocuklar için önemli bir tedbir olacaktır.

Bacillus Calmette-Guerin ya da kısaca BCG adı ile bilinen aşı tüm tüberküloz türleri için koruma sağlayamaz.

Öte yandan, bir insanın vücudunda TB bakterisi bulunması, illa ki de aktif tüberküloz semptomlarının yaşanacağı anlamına gelmemektedir.

Doktorlar, TB bakterisinin aktifleşmesini önlemek için antibiyotik ilaç kullanılmasını uygun görebilmektedir.

 Bunların dışında, tüberküloz hastalarının insan arasına karışırken özel maskeler kullanması da, hastalığın diğerlerine bulaşmasını önlemeye yardımcı olmaktadır. Böylece TB bakterilerinin havaya karışması önlenmiş olunur.

 Ayrıca, aktif tüberküloz hastaları ile, tedavinin ilk üç ile dört haftası boyunca temas halinde bulunulmaması da, alınacak önlemlerden bir diğeridir.

Источник: https://evdesifa.com/tuberkuloz-tedavisi/

Tüberküloz (Verem) Hastalığı: Belirtileri, Nedenleri, Tanısı ve Tedavisi

Tüberküloz Tanı ve Tedavisi

Tüberküloz nedir?” Genellikle akciğerleri etkileyen bulaşıcı bir hastalıktır. Halk arasında “verem” olarak da bilinir. Tek bir bulaşıcı ajanın neden olduğu diğer hastalıklarla karşılaştırıldığında, tüberküloz küresel olarak ikinci büyük katildir.

Tüberküloz hastalığının tarihi: 2015 yılında, 1.8 milyon insan bu hastalıktan öldü ve 10.4 milyon kişi hasta oldu. 18 ve 19’uncu yüzyıllarda, Avrupa’daki ve Kuzey Amerika’da bir tüberküloz salgını fırladı. Alman mikrobiyolog Robert Koch, 1882’de tüberkülozun mikrobik nedenlerini keşfetti.

Koch’un keşfinden sonra, aşıların geliştirilmesi ve etkin ilaç tedavisi, hastalığın neredeyse yenildiğine olan inancın ortaya çıkmasına neden oldu. Gerçekten de, bir noktada, Birleşmiş Milletler, tüberkülozun (TB) 2025 yılına kadar dünya çapında ortadan kaldırılacağını öngördü. Bununla birlikte, 80’li yılların ortalarında tüberküloz vakaları tüm dünyaya yayılmaya başladı.

Bu nedenle, 1993’te Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) TB’nin küresel bir acil olduğunu ilan etti.

Neyse ki, uygun tedavi ile tüberküloz vakalarının büyük çoğunluğu iyileştirilebilir. Tüberküloz vakaları 1993 yılından beri Birleşik Devletler’de azalmıştır. Ancak hastalık halen endişe vericidir. Doğru tedavi olmadan, tüberküloza yakalanmış olan insanların üçte ikisinde hayati tehdit eder.

Tüberküloz Hakkında Hızlı Bilgiler:

Aşağıda tüberküloz (kısaca TB) ile ilgili bazı önemli noktalar kısaca listelenmiştir. Daha ayrıntılı ve destekleyici bilgi makalenin devamında yer almaktadır.

  • Dünya Sağlık Örgütü, yılda 9 milyon kişiye tüberküloz bulaştığını ve bunların 3 milyondan fazlasının sağlık sistemlerine görünmediği tahmin ediyor.
  • Tüberküloz, 15 ila 44 yaşları arasındaki kadınlar için ölümün en önemli üç nedeni arasındadır.
  • Verem belirtileri (öksürük, ateş, gece terlemesi, kilo kaybı, vb.) aylarca hafif olabilir ve tüberküloz hastası insanlar bir yıla kıyasla yakın temasta 10-15 kişiye bulaştırabilir.
  • Tüberküloz, havaya yayılmış bir patojendir. Yani tüberküloza neden olan bakterilerin hava yoluyla insandan insana yayılması mümkündür.

Tüberküloz (Verem) Nedir?

Doktorlar, iki tür tüberküloz enfeksiyonu arasında bir ayrım yapar: latent ve aktif.

  1. Latent tüberküloz: Bakteriler vücutta inaktif bir halde kalırlar. Hiçbir belirtiye neden olmazlar ve bulaşıcı değildirler, ancak aktif hale gelebilirler.
  2. Aktif tüberküloz: Bakteriler belirtilere neden olur ve başkalarına bulaşabilir.

Dünya nüfusunun yaklaşık üçte birinin latent verem olduğu düşünülüyor. Gizli tüberkülozun aktif hale gelme olasılığı yüzde 10’dur. Ancak bu risk, bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde, örneğin HIV veya malnutrisyon olan insanlarda veya sigara içenlerde daha yüksektir.

Verem, tüm yaş gruplarını ve dünyanın her yerini etkiler. Bununla birlikte, hastalık çoğunlukla genç yetişkinleri ve gelişmekte olan ülkelerde yaşayan insanları etkiliyor. 2012 yılında, bildirilen tüberküloz vakalarının yüzde 80’i sadece 22 ülkede gerçekleşti.

Tüberküloz Sebepleri Nelerdir?

Tüberküloz neden oluşur?” Mycobacterium tuberculosis bakterisi tüberküloz (verem) hastalığına neden olur. Tüberkülozlu (akciğerleri etkilenen) bir kişi öksürük, hapşırma, tükürme, gülme veya konuşma sırasında hava yoluyla yayılır.

Tüberküloz bulaşıcı mı?” Tüberküloz bulaşıcıdır. Ancak yakalanması kolay değildir. Tüberkülozu yaşadığınız ya da birlikte çalıştığınız birinden yakalanma riski bir yabancıdan daha yüksektir. En az 2 haftadır uygun tedaviyi gören aktif tüberkülozlu birçok insan artık bulaşıcı değildir.

Tüberkülozla mücadele için antibiyotikler kullanıldığından, bazı suşlar ilaçlara karşı dirençli hale geldi. Çok ilaca dirençli tüberküloz (MDR-TB), bir antibiyotik tüm bakterileri öldürmediğinde ortaya çıkar ve hayatta kalan bakteriler bu antibiyotiğe karşı direnç geliştirirken çoğu zaman diğerleri aynı anda direnç gösterir.

Kimler Verem Riski Altındadır?

Tüberküloz nasıl bulaşır?” Bağışıklık sistemi yetersiz olan insanlarda aktif tüberküloza yakalanma riski vardır.

HIV, bağışıklık sistemini baskılar ve vücudun tüberküloz bakterilerini kontrol altına almasını güçleştirir.

HIV ve tüberküloz ile enfekte olan insanların aktif tüberküloz bulaştırma olasılığı yüzde 20-30 kadarı HIV bulamayanlara göre daha yüksektir.

Tütün kullanımı da aktif tüberküloz gelişme riskini arttırdığı bulunmuştur. Dünya genelinde tüberküloz vakalarının %20’sinden fazlası sigara içimiyle ilgilidir.

Tüberküloz Belirtileri Nelerdir?

Gizli (latent) tüberküloz belirti içermezken, aktif tüberkülozun semptomları aşağıdakileri içerir:

  • Öksürmek, bazen mukus veya kanlı
  • Titreme
  • Yorgunluk
  • Ateşlenme
  • Kilo verme
  • İştahsızlık
  • Gece terlemesi

Tüberküloz genellikle akciğerleri etkiler, ancak vücudun diğer bölümlerini de etkileyebilir. Tüberküloz akciğerlerin dışına çıktığında, belirtiler buna göre değişir. Tedavi olunmadığında, kan dolaşımı yoluyla vücudun diğer bölgelerine yayılabilir:

  • Kemiklere bulaşan tüberküloz, omurga ağrısı ve eklem yıkımına yol açabilir.
  • Tüberküloz beyine bulaşarak, menenjite neden olabilir.
  • Karaciğer ve böbreklere bulaşan tüberküloz, atık filtrasyon işlevlerini bozabilir ve idrarda kan görülmesine neden olabilir.
  • Tüberküloz kalbe bulaşarak, kalbin kan pompalama yeteneğini bozabilir ve kardiak tamponad (kalp tamponadı) adı verilen, ölümcül olabilen bir hastalık ortaya çıkarabilir.

Tüberküloz Teşhisi Ve Tanı Kriterleri

Tüberküloz tanısı için akciğerler dinlenebilir ve lenf nodlarında şişme olup olmadığı kontrol edilebilir. Ayrıca belirtilerin ve tıbbi öykünün yanı sıra kişinin tüberküloza maruz kalma riski değerlendirilir.

Tüberküloz testi nasıl yapılır?” Tüberküloz için en yaygın tanı testi, bir deri testidir. Enjeksiyon bölgesi 2-3 gün sonra kontrol edilmeli ve eğer sert, kırmızı bir şişme belirli bir boyuta kadar şişmişse, tüberküloz teşhisi olasıdır. Ne yazık ki cilt testi yüzde yüz doğruluk vermez ve hatalı pozitif ve negatif okumalar verdiği bilinmektedir.

Bununla birlikte, tüberküloz hastalığını teşhis etmek için mevcut olan diğer testler de vardır. Kan testleri, göğüs röntgenleri ve balgam testleri, tüberküloz bakterilerinin varlığını test etmek için kullanılabilir ve cilt testinin yanında kullanılabilir.

Tüberküloz Tedavisi

Tüberküloz nasıl tedavi edilir?” Vakaların çoğunluğu, doğru ilaç mevcut olduğunda ve doğru şekilde uygulandığında iyileşebilir.

Antibiyotik tedavisinin kesin tipi ve uzunluğu bir kişinin yaşına, genel sağlık durumuna, ilaçlara potansiyel dirençliliğine, tüberkülozun gizli veya aktif olup olmadığına ve enfeksiyonun bulunduğu yere (örneğin akciğerler, beyin, böbrekler) bağlıdır.

Aktif TB (özellikle ÇİD-TB) olan insanlara sıklıkla birden fazla ilaç reçetesi gerektirirken, latent tüberküloz bulunan insanlara sadece bir tür tüberküloz antibiyotiği gerekebilir.

Antibiyotiklerin nispeten uzun süre alınması gerekir. Tüberküloz antibiyotiklerinin standart bir süresi yaklaşık 6 ay sürer.

Tüberküloz ilaçları karaciğer için toksik olabilir ve yan etkiler nadiren de olsa ortaya çıktıklarında oldukça ciddi olabilirler. Potansiyel yan etkiler doktora bildirilmelidir. Bu yan etkiler şunları içerebilir:

  • Koyu renk idrar
  • Ateşlenme
  • Sarılık
  • İştahsızlık
  • Mide bulantısı ve kusma

Tıbbi semptomlar ortadan kalksa bile, herhangi bir tedavi seyrinin tam olarak tamamlanması önemlidir. Tedaviden sağ kurtulan herhangi bir bakteri, öngörülen ilaçlara dirençli hale gelebilir ve ileride ÇİD-TB‘nin gelişmesine yol açabilir.

Web sitemiz, ziyaretçilerimize online reklamlar sunmaktadır. Lütfen reklam engelleyicinizi devre dışı bırakarak bize destek olunuz.

Источник: https://www.hastalopedi.com/tuberkuloz-verem-hastaligi/

Tüberküloz Tedavisi Nasıl Yapılır, Nelere Dikkat Edilmelidir?

Tüberküloz Tanı ve Tedavisi

Tüberküloz hastalığı ile alakalı tedavi sürecinde uzman hekimin verdiği ilaçların düzenli, aksatılmadan ve önerilen dozda kullanılması ile sorun ortadan kaldırılır. Bu şekilde başarıIı tedavi elde edilir.

 Semptomlar Ve Teşhis

Aktif tüberküloz hastalığının sık görülen semptomları balgam ve kanlı şekilde zaman zaman gelen  öksürüktür. Bunun dışında göğüs ağrısı, halsizlik, kilo kaybı, ateş ve gece terlemesi gibi sorunlarda ortaya çıkabilir.

Birçok ülkede halen TB’yi teşhis etmek için balgam yayma mikroskopisi ismi verilen, uzun zamandır kullanılan bir yöntem kullanır. Eğitimli laboratuvar teknisyenleri, Tüberküloz bakterilerinin var olup olmadığını görmek için balgam numunelerinin tamamına mikroskop altında bakar.

 Mikroskopi, TB olgularının yalnızca yarısı tespit ederken ilaç direncini tespit edemez.

Hızlı test Xpert MTB / RIF kullanımını, WHO’nun ilk önce önerdiği 2010’dan bu yana büyük ölçüde genişledi. Test aynı anda TB’yi ve en önemli TBC tıbbı olan rifampisine direnci tespit eder. Teşhis 2 saat içinde yapılabilir ve test TB’nin belirtileri olan tüm kişilerde ilk tanı testi olarak önerilir.

 Testi 100’den fazla ülke zaten kullanılmaktadır ve 690 milyon kartuş 2016 yılında küresel olarak satın alınmıştır. Çok ilaca dirençli ve geniş kapsamlı ilaca dirençli Tb’nin teşhis edilmesi ve HIV ile ilişkili TB, kompleksin teşhis edilmesi içinde kullanılır ve pahalı olabilir.

 2016’da DSÖ tarafından, Xpert MTB / RIF kullanılmayan periferik sağlık merkezlerinde TB tespiti için hızlı bir moleküler test, birinci ve ikinci basamak TB ilaçlarına karşı direnç tespit etmek için 3 test olmak üzere, 4 yeni teşhis testi önerilmiştir.

Tüberküloza çocuklarda tanı koymak özellikle zordur ve henüz pediatrik TB tanısına yardımcı olmak için yalnızca Xpert MTB / RIF testi mevcuttur.

En Çok Kim Risk Altındadır?

Tüberküloz çoğunlukla yetişkinleri en üretken yıllarında etkiler. Bununla birlikte, tüm yaş grupları risk altındadır. Vakaların %95’inden fazlası ve ölümler gelişmekte olan ülkelerdedir. HIV bulaşmış kişiler aktif TB gelişme olasılığının 20-30 kat fazla (bkz. TB ve HIV bölümü aşağıda).

 Aktif TBC riski, bağışıklık sistemini bozan diğer durumlardan muzdarip kişilerde daha fazladır. Bir milyon çocuk (0-14 yaş) TB ile hasta olmuş ve 2016’da 250 000 çocuk (HIV ile HIV ilişkili çocuklar da dahil olmak üzere) bu hastalıktan öldü. Tütün kullanımı, TB hastalığı ve ölüm riskini büyük ölçüde artırmaktadır.

Dünya genelinde TBC vakalarının %8’i sigara içiminden kaynaklanmaktadır.

Veremden Kurtulmak İçin Evde Uygulamaları

  • Beslenmeye düzenine dikkat edilmesi gerekir. Özellikle bitkisel ve doğal beslenmek çok önemlidir.
  • Balık, et, sebze ve meyve tüketimini dengelemek çok önemlidir.
  • Düzenli şekilde uyumak genel sağlık açısından da verem mikrobu açısından da oldukça önemlidir. Bir kişinin gün içinde 8 saat uyuması gerekmektedir.
  • Su tüketmek de genel sağlık açısından oldukça faydalıdır. Gün içinde en az 2 litre su içilmesi gerekir.
  • Stresten uzak durulması gerekir. Stresten uzak durmak konusunda zorlanıyorsanız yönetmeyi öğrenmeniz gerekir.
  • D ve C vitaminini düzenli bir şekilde tüketmek gerekir.
  • Sağlıklı yaşamak için düzenli egzersiz yapılması gerekmektedir.
  • 30 yaşını aşan kişilerin her sene düzenli bir şekilde check-up yaptırması gerekir. Bu sayede hastalıklara erken dönemde tanı koyulabilir.
  • Tüberküloz olan kişilerin uzman hekimin söylediklerine en ince detayına kadar dikkat etmesi gerekir. Bu sayede tedavi sürecinde ve hastalıkların ile alakalı başarı sağlanır.

Kaynaklar

(1 oy, ortalama: 5,00 puan
Loading…

Источник: https://akciger.info/verem-tedavisi.html

Tüberküloz nasıl bir enfeksiyondur? Dünyadaki sıklığı nedir?

Tüberküloz hastalığı, Mycobacterium tuberculosis adlı mikrop ile oluşan bulaşıcı bir hastalıktır. Dünya nüfusunun üçte biri tüberküloz mikrobuyla karşılaşmıştır.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her yıl yaklaşık 8,4 milyon insan bu hastalığa yakalanmakta ve 2 milyon insan bu hastalık nedeniyle ölmektedir. Tüberküloz ciddi bir halk sağlığı sorunudur.

Tüberküloz, en çok akciğerlerde olmak üzere bütün organlarda hastalık yapabilir. Organlara zarar verir. Tedavisiz bırakılırsa ya da kötü tedavi edilirse öldürücü olabilir.

Erken ve uygun tedavi başlanır, yeterli süre tedavi edilirse hastalar iyileşir.

Bulaşma açısından en riskli kişiler kimlerdir?

TB bulaşmasının önlenmesinde, bulaştırıcı olgulara hızla tanı konulması ve tedavi başlanması önemlidir. En çok bulaşma, tanı öncesinde olmaktadır. Özellikle de şüphelenilmeyip tanı konulmamış bulaştırıcı TB olguları dışarıda ve hastanede bulaştırmayı sürdürmektedirler.

Bulaşma açısından en riskli kişiler hastayla uzun süre aynı ortamda bulunan aile bireyleri ve yakın çalışma arkadaşlarıdır. Kaşık, çatal, bardak gibi yemek gereçleri, giysiler, çarşaflar gibi eşyalarla bulaşma olmaz.

Verem aşısı (BCG)  ne zaman yapılır? Tüberküloz hastalığından korur mu?

  • Verem aşısı çocuk yaş grubuna uygulanan bir aşıdır.
  • Doğumdan sonra 2. ayda 1 kez uygulanır.
  • Tekrarı gerekli değildir.

BCG aşısı çocuklarda özellikle tüberkülozun ciddi formları olan kanla yayılan (milier) ve beyin zarını tutan (menenjit) tüberkülozu önler. Erişkinlerde hastalık için koruyucu değildir.

  • Tüberkülozun ciddi formları olan menenjit ve milier TB’a karşı %86’ya kadar ulaşan bir koruma sağlar
  • Akciğer tüberkülozuna karşı %50 koruyucudur.

Hangi durumlarda BCG aşısı yapılmamalıdır?

  • Ateşli hastalığı olanlara,
  • Kızamık salgını sırasında (Kızamık aşısı yapılmamış olanlar),
  • İmmün yetmezliği olan hastalara,
  • Tüberküloz hastalığı geçirenlere,
  • Deri hastalığı olanlara (egzema vs.

    ),

  • Kortizon grubu ilaçlarla tedavi görenlere,
  • Tüberkülin cilt testi pozitif olanlara.

BCG diğer aşılarla aynı anda yapılabilir.

Canlı virüs aşılarıyla birlikte, aynı anda farklı kollardan uygulanabilir; birlikte uygulanmamışsa, dört hafta ara ile yapmak uygun olur.

Tüberküloz cilt testi  (PPD) nedir ?  Kimlere yapılır ? Nasıl yorumlanır ?

Tüberküloz cilt testi, tüberküloz basilinin hücre duvarından elde edilen ve antijenik özelliği olan bir proteinin, küçük bir iğne ile kol derisi içine uygulanması ve 2-3 gün sonra oluşan kabarıklığın değerlendirilmesi şeklinde yapılan bir testtir. Kabarıklığın oluşması tüberküloz basili ile karşılaşıldığını ve infeksiyon varlığını gösterir. Kabarıklık oluşmaması ise tüberküloz basili ile karşılaşılmadığı anlamına gelir.

Tüberküloz tanısı almış bir hastada bulaştırıcılık ne kadar sürer?

İlaç tedavisine başlandıktan sonra bulaştırıcılık hızla kaybolur. Eğer kullanılan ilaçlar etkili ise tedaviden 2-3 hafta sonra bulaştırıcılık büyük oranda yok olur.

Sağlıklı kişiler için gereken düzenli ve yeterli beslenme tüberküloz hastaları için de geçerlidir. Tedavi başarısında temel olan ilaç tedavisidir.

Tüberküloz tedavisi sürerken çalışılabilir mi ya da okula devam edebilir mi?

Fiziksel durumu uygun olan hastalar, balgamlarında tüberküloz basili olmadığı gösterildiğinde, ilaçları düzenli kullanmak koşuluyla çalışabilirler ya da okula devam edebilirler.

Güncellenme Tarihi: 03 Şubat 2012Yayınlanma Tarihi: 03 Şubat 2012

Benzer Sağlık Rehberleri

Источник: https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberleri/tuberkuloz/

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.