Uykuda Öğrenmek Mümkün Mü?

Uyku Esnasında Öğrenme Mümkün mü? »

Uykuda Öğrenmek Mümkün Mü?

Uyudunuz ve Fransızca konuşabilir bir halde uyandınız, harika olmaz mıydı? Tamam, belki Fransızca olmayabilir, fakat daha yaygın bir dil ya da bir beceri seti ya da daha önce sahip olunmayan bazı entelektüel bir birikime sahip halde uyansanız nasıl olur? Aslında bir nevi bu mümkün.

Hipnopedi olarak bilinen uyku öğrenmesi kavramı; beynin uyku esnasında uyaranlara tepki vermesi ve bilgiyi işlemesi durumudur.

Uyku öğrenmesinin ilk örneği 1920’lerin sonlarında Alois Benjamin Saliger öncülüğüyle gerçekleştirilmiştir. “Psycho Phone” isimli bir cihaz icadıyla denekleri uyku esnasında subliminal olarak etkilemeyi başardı. Saliger; doğal uykunun hipnotik uyku ile benzer olduğunu ve doğal uyku sırasında bilinçaltının önerilere en açık halde olduğunu söylüyor.

Peki Saliger haklı mıydı? Bilimin bugün geldiği noktada, Saliger’ın belli noktalarda haklı olabileceği söyleniyor.

Uyku sırasında beynimiz şaşırtıcı bir şekilde aktif durumdadır ve yeni bilgiyi öğrenme kapasitesine sahiptir, hatta yeni hafızalar bile oluşturabilir. İşte uyku esnasında öğrenebildiğimize dair araştırmalar tarafından gösterilen üç yol:

Yabancı Diller

Uyku sırasında beyin aktif ve bilgiyi alır haldedir. Fakat, bazı şeyler diğerlerine kıyasla daha fazla kafamıza girer. Örneğin; uyku anında dinlediğiniz bir dilin tamamını öğrenemezsiniz, fakat tek tek bazı kelimelere aşina olabilirsiniz.

Yeni bir deneyde, bilim insanları, ana dili Almanca olan deneklere, temel kelime hazinesiyle Flemenkçe (Hollanda dili) öğrettiler.

Araştırmacılar; deneklerin bazıları uykudayken onlara belli etmeden bazı kelimelerin seslerini dinlettiler.

Deney sonucunda; subliminal olarak etkilenmeyen deneklere kıyasla, manipüle edilmiş seslere maruz kalan deneklerin uyandıklarında belirli kelimeleri daha iyi çevirdikleri ve tanımlayabildikleri görüldü.

Ayrıca uykunun önemini vurgulamak için, bilim insanları test grubuna yürüdükleri anda kelimeleri dinlettiler.

Sonuçta ise; deneklerin yürür halde iken dinletilen kelimeleri hatırlamada, uyur haldeki deneklere kıyasla daha başarısız oldukları görüldü.

Böylece, esas itibariyle, birazcık aşina olduğunuz yabancı dilin kelimelerinin yer aldığı ses kayıtlarını dinlerseniz, uyandığınızda bu kelimeleri daha kolay hatırlayabilirsiniz.

Müziksel Yetenek

Evet, uyku sırasında Les Paul gibi bir tıngırdatma yetisine sahip olabilirsiniz.

Nature Neuroscience ‘da Haziran 2012 ‘de yayımlanan bir çalışmada, araştırmacılar; katılımcılara iki basit gitar melodisinin nasıl çalınacağını öğrettiler.

Sonrasında denekler kısa bir kestirme aşamasına geçtiler. Uyudukları sırada deneklere, melodilerden birisi defalarca dinletilirken diğer melodiler dinletilmedi.

Denekler uyandığında, büyük ihtimalle beyinleri uykunun yavaş dalgalı anında pekiştirdiği için, uyku esnasında dinledikleri melodiyi çalmada farkedilir bir gelişme sergilediler. Uykunun teorize edilen görevlerinden birisi öğrenilen gerçekleri güçlendirmek olduğundan, çalmaya çalıştığınız bir şarkıyı uyku esnasında dinlemek onu daha da kökleştirir.

Hafızalar

Hayır, Inception filmindeki gibi bir hafıza naklinden bahsetmiyoruz. Fakat uyku ve sesin kombinasyonu belirli hafızaları güçlendirebilir. Araştırmacılar; insanların belirli bir hafıza (anı, yaşan bir durum) ile ilişkili bir ses dinlediğinde bu hafızayı (anıyı) hatırlamada daha iyi oldukları bulgusuna ulaştılar.

Deney şu şekilde yapıldı: İlk olarak, çalışmaya katılanlar bilgisayar ekranı üzerinde belirli yerlere nesneler (ikonlar) yerleştirdiler. Her nesne yerleştirildiğinde, bilgisayar bir ses (örneğin; kedi resmi için “miyav”, zil için “ding” sesi çalacaktı, vs.) çalacaktı.

Sonrasında, denekler uyurken, onların haberi olmadan seslerin bazıları tekrarlandı.

Denekler uyandığında, sesleri duyanlar, nesnelerin hepsini hatırlamada daha iyi bir performans sergilediler. Bu da bir sesin birden fazla hafızayı tetiklediğini gösteriyor. 2007 yılında yapılan benzer bir çalışmada da, sesler yerine koku kullanılarak koklama ve bellek arasındaki bağ doğrulandı.

Peki bu durum neden işliyor? Araştırmalar; uykunun beynin dinlenmesine müsaade ederken aynı zamanda da uzun süreli hafızaları güçlendirmeye yardımcı olduğunu ortaya koyuyor.

REM uykusu örtülü bellek — hakkında düşünmeden yapabildiğimiz görevler– ile ilişkilidir ve yavaş dalga uyku ise açık bellek –bilinçli olarak hatırladığımız gerçekler– ile ilişkilidir. Ve her ikisinin de bizi subliminal olarak etkileyebileceği kanıtlanmıştır.

Yani bir dahaki sefere, bir toplantı sırasında uykuya dalmış vaziyette yakalanırsanız, beyninizin uyanıkken bilgiyi almakta güçlük çektiğini söyleyebilirsiniz çünkü artık bilimsel bir dayanağınız var, hatta işten atılırsanız tazminat bile alabilirsiniz. –ülke bu halde iken son kısımdan emin değilim–

Kaynak: Van Winkle’s, “Three Things That You Can Learn in Your Sleep Tonight”, http://vanwinkles.com/three-things-you-can-learn-in-your-sleep-tonight

Bu içerik BilimFili.com yazarı tarafından oluşturulmuştur. BilimFili.com`un belirtmiş olduğu “Kullanım İzinleri”ne bağlı kalmak kaydıyla kullanabilirsiniz.

  • Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?
  • Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.
  • Destek Ol

Источник: https://bilimfili.com/uyku-esnasinda-ogrenme-mumkun-mu/

UYKUDA ÖĞRENMEK MÜMKÜN MÜ?

Uykuda Öğrenmek Mümkün Mü?

Uykuda öğrenmek – Oh, ne güzel! Hem uyuyorum, hem öğreniyorum, mu?

Şaka değil, araştırma bulgularına göre, uykunuzu, gün içinde gerçekleştirdiğiniz öğrenmeyi yeniden etkinleştirme aracı olarak kullanabilirsiniz.  Yani uykunuzu bir öğrenme yolculuğunun devam eden sanal ortamı gibi düşünebilirsiniz.

Bu iddiayı, bu konuda yapılmış iki çalışma bulguları destekliyor.

UYURKEN ÖĞRENMEK MÜMKÜN MÜDÜR?

Uykuda öğrenmek mümkün mü konusu, sıklıkla gündeme gelen bir konudur. Başlıktaki soru bu konuda sorulmuş en derli toplu sorudur. Böyle sorular her zaman sorulmuştur. Bu konudaki çalışmalar da hep popüler konular olmuştur. Özellikle yabancı bir dili öğrenmede uykuyu bir ders aracı olarak kullandığını iddia edenler de az değildir.

Uykuda öğrenmek konusu yeni bir konu değil. Bundan 30 yıl önce de konuşuluyordu.

Şöyle söylenirdi: Siz uyurken hemen yanı başınızda öğrenmenizi istediğiniz konuları seslendiren bir kasetiniz çalacak; böylece bilgiler beyninize zahmetsizce sızacak! Bu fikri en çok yabancı bir dili öğrenmeye veya öğretmeye çalışanlar seslendiriyordu. Bu konuda, o zamanlar yapılan araştırmalar, bu tür düşünceleri reddetti. Zaman içinde de sessizliğe gömüldü.

Bu konu solmuş olsa bile hala araştırılmaya devam ediyor. Nitekim bu makalede uykuda öğrenmeye dair eski tartışmanın yeniden alevlendiği görülüyor. Belki de kim bilir, bu görüşü savunanlar haklı mıydı acaba, bakalım mı?

UYKUDA ÖĞRENME MÜMKÜN AMA ŞARTLARI VAR

Uykuda öğrenme çalışmasına, birinci grup olarak, yaş ortalamaları 21 olan 16 genç yetişkin katıldı. Katılımcılar, dörtlü tuş basımıyla 12 çeşit dizilimden üretilen 2 melodiyi, ‘çalmayı’ öğrendi. Amaç,  müzisyenlerin müzik çalmayı öğrendiğinde ortaya çıkan “sensörimotor (duyumotor)” entegrasyon türünü taklit etmekti.

Katılımcılar 3 grup olarak bellir şartlarda teste tabi tutuldu. Birinci grup ve ikinci grup öğrenmeden sonra 90 dakikalık bir şekerleme uykusu aldılar. Bu uyku, “Yavaş dalga uykusu”ydu.

Uyku sırasında, birinci gruba öğrendikleri iki melodiden her biri dört dakikalık sürelerle 20 kez tekrar tekrar çalınıırken, ikinci gruba bu uyku sırasında hiçbir melodi çalınmadı. Üçüncü grup 90 dakikalık bir şekerleme uykusu almadı.

 Üçüncü bir grup ise sadece uyanık kaldı ve 90 dakikalık süre boyunca zorlu bir “çalışma hafızası” görevi oynadılar. Arka planda beyaz ses (white noise) çalındı ​​ve öğrenilen iki melodi bu beyaz ses dalgasına gömüldü.

Uyku şekerlemesinden sonra, yani öğrenmeden 90 dakika geçtikten sonra, tüm grupların melodileri çalma yetenekleri yeniden test edildi.

Sensörimotor Nedir?

Beyin korteksindeki hem motor hem de duyusal (sensory) alana verilen isimdir.

Yavaş Dalga Uykusu Nedir?

Yavaş beyin dalgaları olarak bilinen, geceleri 5-6 saat süren, genellikle  uykunun derin ve rüyasız olan bölümüdür.

Çalışma Hafızası (Working Memory)

Hemen farkında olduğunuz bilgileri içerir. Bilgi “geçici hafızaya” alınır; çalışma hafızasında tutulur. Çalışma hafızasının kapasitesi – bir seferde ne kadar bilgi tutabileceği – ciddi ölçüde sınırlıdır.

Uykunun sensörimotor entegrasyonu için özellikle yararlı olduğu ve uyku sırasında hafızadaki bilgilerin canlandırılması, bu hatıraların yeniden aktive edilmesi fikrine uygun olarak; “yavaş dalga uykusu” sırasında çalınan iki melodinin daha iyi hatırlandığını gösterdi. Ayrıca, gelişme miktarı, yavaş dalga uykusunda geçen süreyle olumlu bir ilişki içindeydi.

Birinci grubun öğrenme düzeyi uykuda Kendilerine melodi çalınmayan ikinci grubun gelişim oranın iki katı seviyede oluştu.

Bulgular, ilk gruptaki yavaş dalga uykusunun öğrenilen melodilerle ilgili bellek güçlendirmesindeki rolünün de daha etkili bir şekilde arttığını gösterdi. Bu çok özel becerilerde (melodi çalma becerisi) görülen faydalar, maalesef diğer alanlarda  (dil öğrenme gibi) görülmemektedir.

BİR BAŞKA ÇALIŞMA

Bununla birlikte, yakın zamanda yapılan bir başka çalışma, nesne-yer ilişkileri üzerinden bir süreç yürütmüştür. Nesneler bilgisayar ekranında belirli konumlarla ilişkilendirildi ve aynı zamanda kendilerine özgü sesler (örneğin, Miyavlayan bir kedi ve kaynadığında ıslık sesi çıkaran bir su ısıtıcısı) sunuldu.

Katılımcılar önce bir MR tarayıcıda nesne-yer ilişkilendirmesini öğrendiler. Sonra 2 saatlik Yavaş dalga uykusu uyudular. Yavaş dalga uykusu sırasında, öğrenilen ilişkilerin kendisine özgü sesler yanında, daha önce karşılaşılmamış “kontrol amaçlı” başka sesler de çalındı.

Katılımcılar kısa bir mola ve duştan sonra test edildi.

Test sonucunda, beyin aktivitesinde, daha önce karşılaşılmış nesneyle ilgili sesler ile kontrol amaçlı sesler arasında bir fark bulundu.

Nesneyle ilgili sesler sağ parahippokampal kortekste artmış aktivasyon üretti. Bu durum derin uykuda bile beyinde bir çeşit farklı işlem yapıldığını gösterdi.

Ayrıca, ilişkili sesler uyku sırasında çalındığında, görsel işlem bölgeleri ile parahippokampal bağlantı artmıştır.

Parahippocampal:  Limbik lobda bulunur. Son araştırmalar, burada simge yapılara duyarlı nöronlar buldu.

Sonuç: Çabasız Öğrenme Olmaz!

Bunların hepsi çok heyecan verici, ama elbette, çaba göstermeden ve daha önceden öğrenmeden öğrenmek akıllı bir strateji değildir. Kalıcı da mümkün de değildir. Kesinlikle, bilinçli ve özenli bir şekilde öğrenmeniz gerekiyor.

Ancak bu bulgular, öğrenme malzemesini uyku sırasında tekrar çalarak konsolidasyon şansımızı artırabileceğimizi gösteriyor. Elbette, bununla ilgili iki pratik sorun var: Bir, öğrenme malzemesinin bir şekilde işitsel bir bileşene dönüştürülmeye ihtiyacı vardır.

İki, bir şekilde uyku döngünüzde de doğru zamanda tekrarlamayı yönetebilmelisiniz.

Konunun farklı bir açıdan özetini aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz.

UYKUDA İNGİLİZCE ÖĞRENMEK MÜMKÜN MÜ? MEGA HAFIZANIN HAZIRLADIĞI VİDEOYU İZLEYİN!

Kaynaklar 

Antony, J. W., Gobel, E. W., O’Hare, J. K., Reber, P. J., & Paller, K. A.. (2012).Cued memory reactivation during sleep influences skill learning. Nature Neuroscience.

van Dongen, E. V., Takashima, A., Barth, M., Zapp, J., Schad, L. R., Paller, K. A., & Fernández, G.. (2012). Memory stabilization with targeted reactivation during human slow-wave sleep. Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(26), 10575 – 10580.

Yorumlar

beyin öğrenme uyku uykuda öğrenme

Источник: https://www.kisiselgelisim.com/uykuda-ogrenmek-mumkun-mu/

Uyku Esnasında Öğrenme Mümkün mü? – Güncel

Uykuda Öğrenmek Mümkün Mü?
28.07.16, Perşembe

Uyudunuz ve Fransızca konuşabilir bir halde uyandınız, harika olmaz mıydı?

Tamam, belki Fransızca olmayabilir, fakat daha yaygın bir dil ya da bir beceri seti ya da daha önce sahip olunmayan bazı entelektüel bir birikime sahip halde uyansanız nasıl olur? Aslında bir nevi bu mümkün.

Hipnopedi olarak bilinen uyku öğrenmesi kavramı; beynin uyku esnasında uyaranlara tepki vermesi ve bilgiyi işlemesi durumudur.

Uyku öğrenmesinin ilk örneği 1920’lerin sonlarında Alois Benjamin Saliger öncülüğüyle gerçekleştirilmiştir. “Psycho Phone” isimli bir cihaz icadıyla denekleri uyku esnasında sübliminal olarak etkilemeyi başardı. Saliger; doğal uykunun hipnotik uyku ile benzer olduğunu ve doğal uyku sırasında bilinçaltının önerilere en açık halde olduğunu söylüyor.

Peki Saliger haklı mıydı? Bilimin bugün geldiği noktada, Saliger’ın belli noktalarda haklı olabileceği söyleniyor.

Uyku sırasında beynimiz şaşırtıcı bir şekilde aktif durumdadır ve yeni bilgiyi öğrenme kapasitesine sahiptir, hatta yeni hafızalar bile oluşturabilir. İşte uyku esnasında öğrenebilidiğimize dair araştırmalar tarafından gösterilen üç yol:

Yabancı Diller

Uyku sırasında beyin aktif ve bilgiyi alır haldedir. Fakat, bazı şeyler diğerlerine kıyasla daha fazla kafamıza girer. Örneğin; uyku anında dinlediğiniz bir dilin tamamını öğrenemezsiniz, fakat tek tek bazı kelimelere aşina olabilirsiniz.

Yeni bir deneyde, bilim insanları, ana dili Almanca olan deneklere, temel kelime hazinesiyle Flemenkçe (Hollanda dili) öğrettiler.

Araştırmacılar; deneklerin bazıları uykudayken onlara belli etmeden bazı kelimelerin seslerini dinlettiler.

Deney sonucunda; sübliminal olarak etkilenmeyen deneklere kıyasla, manipüle edilmiş seslere maruz kalan deneklerin uyandıklarında belirli kelimeleri daha iyi çevirdikleri ve tanımlayabildikleri görüldü.

Ayrıca uykunun önemini vurgulamak için, bilim insanları test grubuna yürüdükleri anda kelimeleri dinlettiler.

Sonuçta ise; deneklerin yürür halde iken dinletilen kelimeleri hatırlamada, uyur haldeki deneklere kıyasla daha başarısız oldukları görüldü.

Böylece, esas itibariyle, birazcık aşina olduğunuz yabancı dilin kelimelerinin yer aldığı ses kayıtlarını dinlerseniz, uyandığınızda bu kelimeleri daha kolay hatırlayabilirsiniz.

Müziksel Yetenek

Evet, uyku sırasında Les Paul gibi bir tıngırdatma yetisine sahip olabilirsiniz.

Nature Neuroscience ‘da Haziran 2012 ‘de yayımlanan bir çalışmada, araştırmacılar; katılımcılara iki basit gitar melodisinin nasıl çalınacağını öğrettiler.

Sonrasında denekler kısa bir kestirme aşamasına geçtiler. Uyudukları sırada deneklere, melodilerden birisi defalarca dinletilirken diğer melodiler dinletilmedi.

Denekler uyandığında, büyük ihtimalle beyinleri uykunun yavaş dalgalı anında pekiştirdiği için, uyku esnasında dinledikleri melodiyi çalmada farkedilir bir gelişme sergilediler. Uykunun teorize edilen görevlerinden birisi öğrenilen gerçekleri güçlendirmek olduğundan, çalmaya çalıştığınız bir şarkıyı uyku esnasında dinlemek onu daha da kökleştirir.

Hafızalar

Hayır, Inception filmindeki gibi bir hafıza naklinden bahsetmiyoruz. Fakat uyku ve sesin kombinasyonu belirli hafızaları güçlendirebilir. Araştırmacılar; insanların belirli bir hafıza (anı, yaşan bir durum) ile ilişkili bir ses dinlediğinde bu hafızayı (anıyı) hatırlamada daha iyi oldukları bulgusuna ulaştılar.

Deney şu şekilde yapıldı: İlk olarak, çalışmaya katılanlar bilgisayar ekranı üzerinde belirli yerlere nesneler (ikonlar) yerleştirdiler. Her nesne yerleştirildiğinde, bilgisayar bir ses (örneğin; kedi resmi için “miyav”, zil için “ding” sesi çalacaktı, vs.) çalacaktı.

Sonrasında, denekler uyurken, onların haberi olmadan seslerin bazıları tekrarlandı.

Denekler uyandığında, sesleri duyanlar, nesnelerin hepsini hatırlamada daha iyi bir performans sergilediler. Bu da bir sesin birden fazla hafızayı tetiklediğini gösteriyor. 2007 yılında yapılan benzer bir çalışmada da, sesler yerine koku kullanılarak koklama ve bellek arasındaki bağ doğrulandı.

Peki bu durum neden işliyor? Araştırmalar; uykunun beynin dinlenmesine müsaade ederken aynı zamanda da uzun süreli hafızaları güçlendirmeye yardımcı olduğunu ortaya koyuyor. REM uykusu örtülü bellek — hakkında düşünmeden yapabildiğimiz görevler– ile ilişkilidir ve yavaş dalga uyku ise açık bellek –bilinçli olarak hatırladığımız gerçekler– ile ilişkilidir.

Ve her ikisinin de bizi sübliminal olarak etkileyebileceği kanıtlanmıştır. Yani bir dahaki sefere, bir toplantı sırasında uykuya dalmış vaziyette yakalanırsanız, beyninizin uyanıkken bilgiyi almakta güçlük çektiğini söyleyebilirsiniz çünkü artık bilimsel bir dayanağınız var, hatta işten atılırsanız tazminat bile alabilirsiniz.

–ülke bu halde iken son kısımdan emin değilim–

Gürkan Akçay

Kaynak: Van Winkle’s, “Three Things That You Can Learn in Your Sleep Tonight”, http://vanwinkles.com/three-things-you-can-learn-in-your-sleep-tonight

Uyku Esnasında Öğrenme Mümkün mü?

Источник: http://ulkemiz.com/uyku-esnasinda-ogrenme-mumkun-mu

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.