Yaşlılarda Uyku Bozukluğu (Insomnia)

içerik

Uyku Bozuklukları Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi – Sağlık Ocağım .NET

Yaşlılarda Uyku Bozukluğu (Insomnia)

Uyku insan yaşamının 3 te birini kapsayan fizyolojik bir ihtiyaçtır. Uyku bozuklukları, birçok psikolojik veya nörolojik rahatsızlıklara bağlı ortaya çıkabileceği gibi, sadece uyku bozukluğu olarak da görülebilir.

Uyku sadece zihinsel yaşamın bir parçası değil, aynı zamanda hormonal düzlemde de önemli rol oynayan bir süreçtir, bu nedenle uyku bozukluğunun nedenleri bulunarak en kısa zamanda tedavi edilmelidir. Depresyon, bipolar bozukluk, şizofreni gibi hastalıklar uyku bozuklukları yapar. Bu gibi psikolojik rahatsızlıkların nedeni saptanmalı ve nedene yönelik tedavi uygulanmalıdır.

Uyku bozukluğu neden olur?

Uykusuzluğa neden olan faktörler oldukça fazladır. Uykusuzluk eğilimi kalıcı stres, alkol, sigara, kafein, çalışma saatleri, egzersiz, uyku hapları, fazla sesli ortam, ışık ve benzeri birçok faktör nedeni ile oluşabilir.

Uykusuzluk eğiliminin neden olduğu uyku bozukluğu nedir? Bazı insanlar stresli ve sıkıntılı dönemlerde diğer insanlara göre daha fazla uyku bozukluğu yaşarlar. Kişinin uykusuzluk geliştirmeye yatkın olduğunu ve bunun çok uzun sürmeyeceğini bilmesi, uykusuzluk geliştiğinde bu durum ile baş etmede faydalıdır.

Kalıcı stres kaynaklı uyku bozukluğu nedir?: Aile problemleri, ciddi bir hastalığı olan çocuk varlığı veya sevmediği bir işinin olması uyku bozukluğu yaşamada etkilidir. Bu gibi durumlarda stres ile başa çıkmayı öğrenmek uykusuzluğu önlemede yardımcıdır.

Alkol kaynaklı uyku bozukluğu nedir? Yatmadan önce içilen bir bardak şarap uyumaya yardımcı zannedilse de, kişiyi tüm gece boyunca sık sık uyanma problemleri yaşatır.

Kafein kaynaklı uyku bozukluğu nedir? Kafein insanları uyanık tutar. Eğer gece kahve içilirse uykuya dalmada sıkıntı oluşturmasa bile, uykunun daha az dinlendirici olmasına sebebiyet verir.

Çalışma saatlerine bağlı uyku bozukluğu nedir? Vardiyalı olarak çalışılıyor ise uyku problemi yaşanması kaçınılmazdır. Bu durum, çalışma saatleri sürekli değişen kişiler için daha fazla sorun haline gelir.

Hafta sonlarında da hafta içinde yaşandığı gibi yaşamak, uyku problemi yaşamamak için önemlidir. Bu sayede vücut, ne zaman uyanık kalacağını ve ne zaman uyuyacağını karıştırmaz ve uyku sorunu daha az olur.

Her sabah aynı saatlerde uyanmak ve her akşam aynı saatlerde yatmak uyku bozukluğu yaşanmasını önleyebilir.

Egzersiz kaynaklı uyku bozukluğu nedir? Dinlenme ve sakin bir yaşam tarzı ile uykusuzluğun önlendiği düşünülse de, çok az ya da hiç egzersiz yapmayan insanlar geceleri uykuya dalma güçlüğü çekerler.

Her gün düzenli olarak yapılan egzersiz ve yürüyüş sayesinde daha iyi uyumak mümkündür. Egzersiz yapmak için gün içinde en uygun zaman öğleden sonradır. Yatma zamanına yakın egzersiz yapılmamalıdır.

Yatma zamanı ile egzersiz arasında en az 2 saat geçmelidir.

Uyku hapları kaynaklı uyku bozukluğu nedir? Doktor tavsiyesi olmadan uyku hapı kullanılmamalıdır. Bazı uyku ilaçları her gün kullanıldığında, birkaç hafta sonra hiç bir fayda sağlamaz.

Ses (gürültü) kaynaklı uyku bozukluğu nedir? Yatak odası mümkün olduğunca sessiz olmalıdır. Yakın yerden gelen araba sesleri, uçak sesleri, televizyon sesi ve diğer sesler uyanmaya neden olmasa da uyku kalitesini bozarlar.

Işık (aydınlık) kaynaklı uyku bozukluğu nedir? Yatak odası mümkün olduğunca karanlık olmalıdır. Gündüzleri uyunacak ise perdeler, panjurlar iyice kapatılarak oda karanlık hale getirilmelidir. Işık gözler kapalı olduğu halde gözlere ulaşır ve uykuyu dağıtabilir.

Uyku bozukluğu neden olur

Gündüzleri aşırı uyku hali neden olur?

Kişi uyanıkken dayanamadığı uyku isteği yaşıyor ise bu durum hastalık belirtisi olabilir. Gündüzleri meydana çıkan bu durum pek çok hastalığa bağlı gelişebilir.

  • Narkolepsi
  • Fokal lezyon
  • Prader-Willi sendromu
  • Miyotonik distrofi (kas hastalığı)
  • Ensefalit (beyin iltihabı)
  • İMSS hipersomnisi
  • Serebral palsi
  • Kafa travması
  • Serebral radyoterapi
  • Nörolojik hastalıklar
  • Yüksek ateş
  • Metabolik hastalıklar
  • Endokrin hastalıklar
  • Sistemik hastalıklar
  • İlaçlar
  • Psikiyatrik hastalıklar
  • Şizofreni
  • Mevsimsel affektif bozukluk (mevsimsel depresyon)
  • Uyku deprivasyonu
  • Sosyal faktörler
  • Sirkadyen ritim bozukluğu
  • Geceleri uyku bölünmesi varlığı
  • Geceleri ışıklı ve gürültülü ortamda uyuma
  • Geceleri ağrı çekme
  • Geceleri huzursuz olma
  • Jet lag gibi bir çok neden ve rahatsızlık gün içinde kişinin kendisini hep uykusuz hissetmesine ve gün boyunca uyku haline neden olur.

Uyku bozukluğu türleri

Genel olarak tüm dünyada yaygın kabul edilen ICSD-2 uyku bozukluğu sınıflaması 85 uyku bozukluğu tipini içermekte ve 8 ana grup sınıflandırmadan oluşmaktadır.

  1. İnsomnialar
  2. Uykuda solunum bozuklukları
  3. Solunum bozukluğuna bağlı olmayan uyku bozuklukları
  4. Hipersomnialar
  5. Sirkadyen ritim bozuklukları
  6. Parasomniler
  7. Uyku ile ilişki hareket bozuklukları
  8. İzole semptomlar ve normal varyantları
  9. Diğer uyku bozuklukları şeklinde sınıflandırılır.

İnsomnia nedir? İnsomnia veya uyuyamama hastalığı bir uyku sorunudur. Uykuya dalamama ya da gece boyu sürekli uyuyamama sorunlarını içerir. Hastalar genellikle gözlerini kapatamadığından veya yatakta sürekli dönmekten şikayet ederler.

Uykuda solunum bozuklukları nedir? : Uykuda solunum bozuklukları denildiğinde, uykuda solunumun kesilmesi ile ilgili 13 farklı hastalıktan bahsedilir. Uykuda solunum bozuklukları önemli bir hastalık grubudur. Uykuda solunum bozukluğu uyku sırasında ardı sıra tekrarlayarak nefesin tamamen durması, nefes alıp vermenin azalması, solunumun sığlaşması söz konusudur.

Bu durumda kanda oksijen düşer, bazı hastalarda kanda karbondioksit yükselir, kalp ritmi bozulur, beyne giden oksijen azalır. Yani uykuda solunum bozukluğunun tipi ne olursa olsun, vücutta, beyinde ve özellikle kalp damar siteminde fırtınaların koptuğu anlamına gelebilir. Uykuda solunum bozuklukları belirtileri benzer özellik gösterirken, tedaviler farklı olabilir.

Hipersomnia nedir? Hipersomnia gün içinde çok fazla uyuma ya da gece uykusunu gündüze çevirmektir. Hipersomnia sorunu olan kişi geceleri yeteri kadar uyusa da, gün içinde uyuma isteğini karşı koyamaz. Hipersomnia tedavisi mümkün bir uyku bozukluğudur.

Sirkadyen ritim bozukluğu nedir? Sirkadyen ritim merkezi beynin orta bölümünde bulunan bir nevi saat görevi yapan bir bölümüdür. Bu saat dış ortamlardan ve vücuttan algıladığı sinyallere göre uykunun başlamasını veya bitmesini sağlar. Bu saat, ışık ve karanlık sistemine göre kendini ayarlar.

Sirkadyenin ritminde gelişen değişiklikler, kişisel uyku sirkadyen sürecinin 24 saatlik sosyal ve fiziksel çevre arasındaki ayar bozukluğuna neden olarak tekrarlayıcı veya uzun süreli uyku ritmi bozukluğu ile seyreden hastalıklara yol açar. Uyku ritim bozukluklarında ana belirtiler; uyunması gereken saatlerde uyuyamama, uyunmaması gereken saatlerde uyanık kalamama gibi belirtilerdir.

Parasomnia nedir? Genellikle çocukluk çağlarında başlayan, erişkinlik döneminde kendiliğinden azalan, bazen erişkinlikte de ortaya çıkan uyku sırasında davranış bozukluğudur. Parasomnilerin gelişimi hakkında net bir bilgi yoktur.

Bazı verilere göre merkezi sinir siteminin olgunlaşma dönemi ile ilgili olduğu bildirilmektedir. Parasomnia genel olarak 4 türde kendini gösterir.

Kabus bozukluğu, uyku terörü bozukluğu, uyurgezerlik bozukluğu ve adlandırılamayan parasomnia gibi türleri vardır.

Uyku ile ilişkili hareket bozuklukları nedir? Uyku ile ilişkili hareket bozuklukları uykuya dalma ve sürdürmeye neden olan huzursuz bacaklar sendromu dışında, kişinin kendisinin fark edemeyeceği ve kötü kaliteli uykuya neden olan hastalıklardır.

Uyku ile ilişkili hareket bozuklukları (huzursuz bacaklar sendromu, uykuda periyodik hareket bozuklukları, uyku ile ilişkili bacak krampları, uyku ile ilişkili diş gıcırdatma, uyku ile ilişkili ritmik hareket bozuklukları) şeklinde sınıflandırılabilir.

Uyku bozukluğu türleri

Uyku bozuklukları nasıl teşhis edilir?

Uyku şikayeti haftalarca, aylarca sürüyor ise mutlaka bir hekime baş vurmak gerekir. Öncelikle aile hekimine danışarak hangi bölüme gidileceği hakkında bilgi edinmek önemlidir. Uyku şikayetleri ev ile ilgili, iş ile ilgili, eş ile ilgili veya benzeri durumlar ile ilgili ise tedavi bu durumlara yönelik ya da kısa süreli ilaç kullanımı ile yapılabilir.

Haftalarca, aylarca süren uyku bozukluğu sorunu için uyku merkezlerine ya da bu konuda deneyimi olan psikiyatriste başvurulması ve nedenin iyi araştırılarak nedene yönelik tedavi edilmesi gereklidir.

Uyku bozuklukları tedavisi

Uyku bozukluklarının tedavisi hastalığın türüne, nedenlerine ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı değişiklik gösterir. Eğer uykuya dalma zorlukları psikiyatrik sıkıntılara bağlı ise öncelikle bu psikiyatrik bozukluklar tedavi edilir.

Uyku bozukluğu, uyku apnesi gibi horlama, ritim bozukluğu, gece uykuda nefes kesilmesi gibi bir duruma bağlı ise bu durum gerekli uzmanlar tarafından teşhis edilir ve nedene yönelik tedavi yapılır.

Stres ile veya psiklojik sorunlar ile ilgili uykuya dalma ya da uyanma sorunları var ise bu durum psikiyatrist veya psikoloğun birlikte çalışması ile tedavi edilir.

Yani uyku bozuklukları tedavisi hastalıklara ya da bu duruma neden olan durumlara yönelik yapılır.

Yeterli uyku süresi nedir?

Bir insanın dinlendirici bir uyku uyuyabilmesi için hem uyku süresinin yeterli olması hem de uyku kalitesinin iyi olması gerekir. Her insanın uyuması gereken süre genetik olarak belirlenir. Bazı insanlar 3-4 saat, bazı insanlarda 8-12 saat uyuyabilir. Uykunun süresi kişiden kişiye farlılık gösterir. Bu nedenle insanlar kendisi için uygun süreyi kendileri ayarlamalıdır.

İnsanlar neden uyur?

İnsanlar ve beyni olan bütün canlılar, beyinlerinin normal işlevlerini yerine getirebilmesi için uyku denilen bir süreç geçirirler.

İnsanlar milyonlarca yıl öncesinden bu güne gündüz ayakta kalıp gece uyumayı seçmişlerdir ve her insan yaşamını normal sürdürebilmek için uyumaya ihtiyaç duyar. Uyku beyin için gerekli bir fonksiyondur.

Beyni bir bilgisayar gibi düşünecek olursak, uyku sırasında beyin dışarıdan gelen verileri değil, vücuttan ve beynin içinden gelen verileri değerlendirir.

Benzer sağlık yazıları

Источник: https://www.saglikocagim.net/uyku-bozukluklar-nedenleri-ve-tedavisi/

Uyku bozuklukları tedavisi

Yaşlılarda Uyku Bozukluğu (Insomnia)

REM dönemi:polisomnografik kayıtlar düzensizdir (paradoksal uyku). Hızlı göz hareketleri gözlenir. Beynin oksijen kullanımı artmıştır. İskelet kaslarında tamama yakın paralizi görülür. Penil tümesans.

NREM dönemi: uyanıklığa göre fizyolojik işlevlerde belirgin azalma olur. Hızlı göz hareketleri görülmez ya da çok az görülür. Beyine olduğu gibi birçok dokuya kan akımı azalmıştır.

Epizodik, istemsiz vücut hareketleri gözlenir.

Uykunun düzenlenmesi

Serotonerjik sistem: beyin sapındaki dorsal raphe çekirdeğinin tahribi yada serotonin sentezinin azalmasıyla uyku azalmaktadır.
Noradrenerjik sistem: noradrenerjik aktiviteyi artıran ilaçlar REM uykusunu azaltmaktadır.
Melatonin. Asetilkolin.

Dissomnialar, parasomnialar, diğer mental hastalıklara bağlı uyku bozuklukları, genel tıbbi duruma bağlı uyku bozukluklardır

Dissomnialar

İnsomnialar, hipersomnialar olarak 2’ye ayrılır.

İnsomnialar

Uygunsuz uyku hijyeni, psikiyatrik hastalıklara bağlı, genel tıbbi duruma bağlı, primer insomnia.

Herhangi bir ruhsal ve fiziksel hastalığa bağlı değildir. Uyku süresi ve kalitesinde bozukluk vardır. Sıklıkla uyku ile ilgili olumsuz koşullanma görülür. Daha fazla uyuma çabası, gerginlik ve daha zor bir uyku görülür.

Tedavi: olumsuz koşullanma ön planda ise, bu olumsuz koşullanmayı çözmeye yönelik teknikler, uyku hijyenine dikkat edilir, ilaç tedavisi olarak hipnotikler kullanılır.

Hipersomnialar

Narkolepsi, solunumla ilişkili uyku bozukluklar, sirkadiyen ritm uyku bozuklukları, primer hipersomnia.
Primer hipersomnia: başka bir mental ve fiziksel hastalıkla ilgili değildir. Uyku miktarında artma, gündüz uykululuğunda artma görülür. Narkolepsi ve solunumla ilişkili uyku bozukluklarında görülür.

Tedavide amfetamin ve bupropion verilebilir.
Narkolepsi: aşırı gündüz uykululuğu ve REM uykusunun anormal görünümlerinin ortaya çıkmasıdır.Bu uyku atakları günde 2-6 kez oluşur ve 10-20 dk sürer. Uyku atakları yemek yerken,araba kullanırken vb ortaya çıkabilir.

Uykunun başlamasından 10 dk içinde REM dönemi görülmesi tipiktir. REM uykusu bulguları; hipnogajik ve hipnopompik halusinasyonlar, katapleksi ve uyku paralizisi şeklindedir. Narkolepsi ne epilepsinin bir tipi ne de psikojenik bir bozukluktur. REM inhibe eden mekanizmaların normalden sapmasıdır. Narkolepsi 30 yaştan önce başlar.

Genel toplumda görülme oranı %0.02-0.16’dır. Hastaların %90-100’de HLA-DR2 lökosit antijeni bulunmuştur. İştah ve uyarılmışlığı artıran hipocretin nörotransmitterinde azalma olduğu ileri sürülmektedir. Tedavi: günün düzenli bir zamanında kısa uykuların planlanması yararlı olabilir.

Modafinil (modiodal tb-200,400mg/gün) uyku ataklarını azaltmada, trisiklik ve SSRİ ler katapleksiyi azaltmada kullanılmaktadır.

2 çeşittir; obstruktif uyku apne sendromu, santral alveolar hipoventilasyon. Obstruktif uyku apne sendromunda; burun yada ağız solunumu durur, karın ve göğüs solunumu devam eder. Santral uyku apnesinde hem ağız- burun solunumu hemde solunum eforu (karın ve göğüs) durur.

Uyku apnesi tehli olabilen bir durumdur, açıklanamayan ölümlerin, yenidoğan ve çocukların uykudaki ölümlerinden sorumlu olabilir. Yetişkinlerde kardiyovasküler sistemde değişikliklere neden olur. Tanı klinikle konabilir.

Orta yaşlı veya yaşlı kişilerde, yorgunluk, gündüz uyanık kalmada güçlük, depresyon şeklinde duygurum değişiklikleri ve gündüz uyku ataklarının görülmesinde uyku apnesi düşünülmelidir. Gürültülü, aralıklı horlama ve buna eşlik eden solunum güçlüğü bu tanıyı destekler.

Tedavi: burundan devamlı pozitif havayolu basıncı obstruktif uyku apnesi için bir tedavi seçeneğidir. Kilo verme, burun ameliyatı, uvuloplasti diğer yöntemlerdir. Uyku apnesi saptandığında sedatif ilaçlar ve alkolden kaçınılmalıdır.

Sirkadiyen ritim uyku bozukluğu

Gecikmeli uyku evresi tipi:uyku uyanıklık zamanı istenen zamandan sonradır. Olması gereken zamanda uykuya başlamada güçlük vardır. Uykuya daldıktan sonra sürdürme güçlüğü yoktur. Uyku evresini ayarlama sürecinde , uykuya geçişi kolaylaştırmak için yarılanma ömrü kısa hipnotikler kullanılabilinir.

Jet lag tipi: en az iki zaman diliminin geçildiği uçak yolculuklarından sonra 1-2 gün içinde başlar. Yorgunluk bitkinlik, insomnia yada aşırı uykululuk görülür. Bireysel farklılık göstermekle birlikte 2-7 günde kendiliğinden düzelir.

Değişen mesai saatleri tipi: çalışma saatlerinde hızlı ve tekrarlayıcı değişiklik yaşayanlar ve genellikle uyku saatlerini değiştiren kişilerde oluşur. İnsomnia ve gündüz uykululuk görülür.

Başka türlü adlandırılamayan insomnialar

Nokturnal miyoklonus: belirli bacak kaslarında oldukça stereotipik ani kasılmalardır. Genellikle 65 yaş üzerinde görülür. Sık uyanmalar ve gündüz uykululuk görülür. Etkili bir tedavisi olmamakla beraber BZ, levadopa verilebilir.

Huzursuz bacak sendromu: bu kişiler oturdukları ya da uzandıkları zaman bacaklarında huzursuz edici duyumlar hissederler. Bacaklarını hareket ettirmek zorunda kalırlar. Bu yüzden uykudan uyanmalar olur,uykuya başlama güçleşir. Genel nüfusun %5’inde görülür. Tedavide BZ, levadopa, KZ, valproat kullanılır.

Kleine-levin sendromu: yılda birkaç kez gelen birkaç hafta süren hipersomnia atakları görülür. Bu dönemde uyanmalar olur. Hastalarda apati, huzursuzluk, konfüzyon, cinsel inhibisyonun ortadan kalkması, hezeyanlar, oryantasyon, bellek bozukluğu, eksitasyon veya depresyon görülür. Nadir görülür.

İlk atak 10-21 yaşları arasında başlar. Kendi kendini sınırlayan bir bozukluktur. 40 yaşından sonra düzelir.

Parasomnialar nedir

3 çeşittir; kabus bozukluğu, uyku terörü bozukluğu, uyurgezerlik bozukluğu.

Kabus bozukluğu

Kabuslar uzun, uyanma ile sonuçlanan korkutucu rüyalardır. Kabuslar gece geç dönemde REM döneminde ortaya çıkar. Çocuklarda %10-50 (3-6 yaş) görülür.Yaşla birlikte azalır. Şiddetli vakalarda TCA’lar kullanılır.

Uyku terörü bozukluğu

Kişinin hatırlamadığı çığlık yada bağırma ve panik düzeyinde yoğun anksiyete ile uyanma vardır. NREM döneminde (dönem 3-4) ortaya çıkar. Çocukların %1-6’sında görülür. Epilepsi yönünden araştırılmalıdır.Tedavide aile bilgilendirilmeli gerekirse yatma zamanı düşük doz diazepam yararlı olabilir.

Uyurgezerlik NREM döneminde ortaya çıkar. Hastalar ayağa kalkmakta ve bazen yürüme, kıyafetlerini giyinme, lavaboya gitme, konuşma, çığlık atma ve hatta araba kullanma gibi motor davranışlar gösterir.

Hasta genellikle uyurgezerlik dönemini hatırlamadan tekrar uyur. Bazen uyanabilir. Kızlarda daha sık olarak 4-8 yş görülür.Ergenlikten sonra kaybolur. Minör nörolojik bir anormallik olabilir.

Fiziksel yaralanma riski vardır.

Başka türlü adlandırılamayan parasomnialar

Uykuyla ilişkili bruksizim, uykuda konuşma, uykuyla ilişkili kafa sallanması, uyku paralizisi.

Источник: https://www.medikalakademi.com.tr/uyku-bozukluklari-insomnia-tedavi/

Insomnia | Psikolog – Psikodestek Psikolojik Destek Merkezi

Yaşlılarda Uyku Bozukluğu (Insomnia)

Uyuma bozuklukları içerisinde ilk sırayı uykusuzluğa verebiliriz. Uykusuzluk özellikle yaşlılarda sıkça görülen bir yakınmadır. Uyku sorunu geceleyin sık olarak uyanmak, sabahın erken saatlerinde uyanmak, uyumakta zorluk çekmek ve gün boyu kendini yorgun hissetmek şeklinde kendini gösterebilir..

Yaşlanmaya bağlı değişkenlere ek olarak, çeşitli hastalıklar, depresyon – OKB- Bipolar bozukluk gibi psikiyatrik hastalıklar, kafein, ilaçlar ve yanlış uyku alışkanlıkları da uykusuzluğa neden olabilir.

Uykusuzluktan sonra diğer uyku problemleri olarak aşırı uyuma bozukluğu ve uykuda kabus bozukluğu ele alınır.

Uykusuzluk (İmsomnia)

İnsomnia, yeterli miktar ve kalitede uyku uyunamamasına verilen hastalık ismidir. İdeal uyku, uykunun hem etkili hem de düzenli olması anlamına gelir.

Uykusuzluk çeken bir çok kişi ya uykuya dalma güçlüğünden ya gece uyanmaktan ya da ikisinden birden yakınır.
Uyku, bedenin gücünü tekrar kazanmasına yardımcı olur.

Beyin uyku sırasında bilgi geliştirme ve depolama açısından aktiftir. Uyku, kendi dengesini kuran tabii bir işleyiştir.

Özellikle bebeklerin çok fazla uykuya ihtiyaçları vardır. Bebekler gün boyunca 16 saat uyumalıdırlar. Okul yaşına gelmiş çocuklarda 9 ile 10 saat arası uyku şarttır.

Hatta yaşı 17-25 arasında olan kişilerin de okul çocukları gibi 8-10 saat uyumaları gerekir. Bu miktar yetişkinlerde 7 ila 9 saate, 70 yaşın üstündeki insanlarda ise 6-7 saate kadar düşebilir.

Ancak uykunun süresi yaşa olduğu kadar kişisel özelliklere de bağlıdır.

Uykusuzluğu gidermek için:

  1. Herşeyden önce uykusuzluğa sebep olan bir başka hastalığın (bazı organik hastalıklar, depresyon gibi) olup olmadığı araştırılmalıdır.
  2. Egzersiz yapmak faydalıdır. En iyi egzersiz zamanı öğleden sonranın geç saatleri ve gecenin ilk saatleridir. Yatmadan önce egzersiz yapmaktan kaçınmalıdır.

    Zinde insanların uyku kalitesi daha yüksektir.

  3. Birkaç gün uykusuz kalınca hemen ilaca sarılmamak lazımdır.
  4. Geceleri herhangi bir sebeple geç yatılsa bile sabahları vaktinde kalkarak günlük hayata geçilmelidir.

  5. Akşam yemekten sonra alkol, kolalı içecekler, kahve, çay gibi kafeinli içeçeklerden ve sigaradan kaçınılmalıdır.
  6. Akşam yemeği hafif ve erken yenmelidir.
  7. Karyola ve şilte rahat olmalıdır. Oda ısısı 18 derece dolayında bulunmalıdır.

  8. Eğer uykusuzluğunuz günlük hayatınızı tamamen engeller duruma geldiyse ve bir çare bulunamamışsa vakit kaybetmeden bir uzmana danışılmalıdır.

İdeal bir uyku için:

  • Yatağa uykunuz geldiği zaman girin. Alışkanlıklara göre hiç uykunuz yoksa yatağa girmeyin
  • Yatağınıza yatar yatmaz ışığınızı söndürün.
  • Yatağınızda kitap okumak, televizyon seyretmek uyku modundan çıkarabilir ve uykusuzluğu tetikleyebilir.
  • Uyku otomatik bir süreçtir. Uyku için yatınca ve uyuyamayınca kendinizi zorlamamalı, yatağınızdan kalkarak  rahatlatıcı, fazla hareket gerektirmeyen monoton bir iş ile uğraşılmalıdır.
  • Her gün aynı saatte uyanılmalıdır.
  • Kafanızdaki ilgisiz düşünceleri önemsememeye, yok saymaya çalışın.

Aşırı Uyuma Bozukluğu

Aşırı uyuma, uykusuzluk kadar sık görülmeyen bir hastalıktır. Ancak, aşırı uykunun da sebepleri araştırılmalı, “uyarıcı ilaçlar”la tedavisine çalışılmamalıdır. Aşırı uyuma rahatsızlığının ailevi yani kalıtımla ilgili olduğu tezi hayli kuvvetli görünmektedir. Sürekli yorgunluk sendromu ile ilişkisi olup olmadığıda araştırma yapılabilecek bir konudur.

Aşırı Uyumanın Sebepleri

  1. Narkolepsi sendromu (aşağıda izah edilecek).
  2. Alkol ve diğer bastırıcı ilaçlar.
  3. Uyku-uyanıklık çizelgesinde bozulma.
  4. Mensturasyon (aybaşı) ile aşırı uyku.
  5. Huzursuz bacak sendromu ve uyku apneleri.
  6. Psikolojik hastalıklar (depresyon, bahar yorgunlğu v.b.

    )

Narkolepsi: Aşırı uyuma bozukluğunun en sık rastlanan sebebi “narkolepsi” dir. Merkezi sinir sisteminde REM uykusunun idare mekanizmanın bozulması ile ortaya çıkan anormalliği “narkolepsi” terimiyle açıklıyoruz.

Narkolepsi, aşırı uyuma arzusu, uyku felci, hipnogojik hallusinasyonlar ve katalepsi olarak dört şekilde tezahür eder. “Aşırı uyuma arzusu” açıklama gerektirmeyen bir tabir olduğundan “uyku felci”ni izah edelim: Hasta, gündüz uyanık iken, birkaç saniye müddetle hiçbir kasını oynatamaz duruma gelir.

Uyku felcinin sona ermesini müteakip hasta uyuma ihtiyacı duyar. “Hipnogojik hallusinasyon” da, hasta uykuya dalmak üzere iken veya uykudan uyandığı zaman birkaç saniye müddetle tuhaf sesler ve görüntüler algılar. Bu müddet içinde dehşete kapılır ve çok korkar.

Hallusinasyonlar (varsanılar) geçince şuuru yerine gelir, yanıldığını anlayıp normal akıl durumuna döner.

“Katalepsi”ye gelince: Çoğu zaman çene ve baş kaslarında, nadiren bütün vücut kaslarında kontrolün kaybolması halidir. Kaslarda aniden başlayan gevşeme, organların sarkarak anormal bir görünüş kazanmasına yol açar.

Aşırı uyku bozukluklarının hemen hepsi, on ila yirmibir yaşları arasında ortaya çıkmakta; kırk yaşına doğru da kendiliğinden ortadan kalkmaktadır. Kırk yaşından sonra devam eren aşırı uyku bozuklukları bir rahatsızlık işareti sayıldığından dikkatle incelenmesi gerekmektedir.

Gece vardiyalarında çalışanlar, gece ders çalışmayı alışkanlık haline getiren öğrenciler, akşamları alkol ve uyuşturucu alanlar, gece eğlencelerine düşkün olanlar, cinsel arzularını kontrol altında tutmasını bilemeyenler aşırı uyku bozukluğu çeken hastaların büyük ekseriyetini oluşturmaktadır

Источник: http://www.psikodestek.com/tag/insomnia

İnsomnia Sebepleri Uykusuzluk Hastalığı Neden Olur?

Yaşlılarda Uyku Bozukluğu (Insomnia)

İnsomnia neden olur? İnsomnia başka bir deyişle uykusuzluk, kaygı ve stres, esas sıhhat şartları, içki veya uyuşturucu kullanımı da dâhil olmak üzere bir dizi mümkün etmen sebebiyle tetiklenebilmektedir. Bazen insomnia sebeplerinin sarih bir biçimde tanımlanması olası da olmayabilmektedir. 1

İki tip insomnia bulunmaktadır:

Kısa süreli veya akut insomnia: Hastalık, seyahat, anksiyete, hormon dalgalanmaları veya stres yüzünden kaynaklanan geçici bir sorundur. Çoğu insan hayatın bir noktasında bu tip insomnia yaşamaktadır. Rutin durumuna döndüğünde genellikle insomnia kendiliğinden düzelirken, sorunun erken çözülmesi de uykusuzluğunuzun devam etmesini önleyebilir.

Uzun süreli veya kronik insomnia: Haftada üç veya daha fazla gece ya da üç ay veya daha fazla olacak şekilde uzun süre insomnia yaşandığında gerçekleşir. Kronik insomnia aylarca kökleştiğinden, uykusuzluğunuzu besleyen sağlıksız alışkanlıkları veya düşünce kalıplarını değiştirmek gerekli olabilir. 2

İnsomnia Nedenleri Uykusuzluk Hastalığı Neden Olur?

İnsomnia tetikleyicileri olarak sıralanan bazı faktörler ise şöyledir:

Stres ve Anksiyete

Stres ve Anksiyete

Bazı insanlar işyerinde sorunlar veya maddi zorluklar gibi stresli bir olaydan sonra insomnia geliştirmektedir. Sorun, stres yaratan olay geçtikten sonra bile uzun süre devam edebilir, çünkü uyuma endişesi içine girmek de uykusuzluğu tetiklemektedir. Bu durum neticede uykunun kendisi hakkında endişelenmeyle sonuçlanır.

İş, aile veya sağlık gibi genel endişelere sahip olmak geceleri sizi uyanık tutabilir. Bunlar yatakta yatarken zihninizi meşgul etmeye başlar ve uyuyacak kadar kendinizi rahatlamış hissedemezsiniz. Genelde, stres ve uykusuzluk birbirini tetikleyen bir kısır döngüye dönüşür. 3

Zayıf Uyku Rutini ve Uyku Ortamı

Sabah saatlerinde, tutarsız zamanlarda uyumak veya gün boyunca sık sık kestirmek verimli bir gece uykusu çekilmesini engelleyebilmektedir.

Zayıf bir uyku ortamı da insomnia durumuna katkıda bulunabilir. Örneğin, rahatsız edici bir yatak veya çok parlak, gürültülü, sıcak veya soğuk bir yatak odasında yatmak insomnia tetiklenmesine neden olabilir. 4

Yaşam Tarzı Faktörleri

Yatağa gitmeden önce alkol ya da bazı rahatlatıcı ilaçları almak gece boyunca uykunun seyrini etkileyebilmektedir. Nikotin sigara bulunur ve kafein çay, kahve ve enerji içeceklerinde bulunur gibi uyarıcılar da aynı şekilde insomnia nedeni olabilir. Akşam saatlerinde bunları almaktan kaçınılmalıdır.

Uyku düzeninizdeki değişiklikler aynı zamanda insomnia durumuna da sebep olabilir. Örneğin, vardiya çalışması veya uzun mesafeli bir uçuştan sonra jet lag saat dilimlerinin değiştirilmesi uykusuzluğu tetiklemektedir. 5

Zihinsel Sağlık Koşulları

Temel zihinsel sağlık sorunları genellikle kişinin uyku düzenini etkileyebilmektedir:

  • Duygudurum bozuklukları – depresyon ya da bipolar bozukluk
  • Anksiyete bozuklukları – genelleşmiş anksiyete, panik bozukluk veya travma sonrası stres bozukluğu
  • Psikotik bozukluklar – şizofreni 6

Fiziksel Sağlık Koşulları

Fiziksel Sağlık Koşulları

İnsomnia, aşağıda belirtilen fiziksel koşullardan da kaynaklanabilir:

  • Kalp rahatsızlıkları – anjin veya kalp yetmezliği
  • Solunum yolu rahatsızlıkları – kronik obstrüktif akciğer hastalığı KOAH veya astım
  • Nörolojik koşullar – Alzheimer hastalığı veya Parkinson hastalığı
  • Hormon sorunları – aşırı aktif tiroid
  • Eklem veya kas sorunları – artrit
  • Üriner inkontinans veya büyümüş prostat gibi genital veya idrar organlarıyla ilgili sorunlar
  • Uyku bozuklukları – horlama ve uyku apnesi, huzursuz bacak sendromu, narkolepsi, gece terörü ve uyurgezerlik
  • Uzun süreli ağrı 7

Kadınlarda doğum da bazen uykusuzluğa neden olabilir.

İlaç

Bazı reçeteli veya reçetesiz ilaçlar yan etki olarak insomnia tetikleyicisi olabilir. Bu ilaçlar arasında şunlar bulunur:

  • Bazı antidepresanlar
  • Epilepsi ilaçları
  • Yüksek tansiyon için kullanılan beta-blokerler gibi ilaçlar
  • Steroid ilaç
  • Steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar
  • Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ADHD veya narkolepsi tedavisinde kullanılan uyarıcı ilaçlar
  • Astım tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar örneğin salbutamol, salmeterol ve teofilin

Aldığınızı ilacın insomnia veya uyku güçlüğü gibi bir yan etkisi olup olmadığını anlamak için mutlaka ilaç prospektüsünü okuyun. 8

İnsomnia yani uykusuzluk veya uyku bozukluğu oldukça yaygın bir durumdur. Yetişkinlerin % 30 – 40’ı hayatlarının herhangi bir döneminde insomnia problemi yaşamaktadır. İnsomnia bir belirtidir ve kendi içinde tıbbi bir durum değildir. Aksine, vücudunuzun bir şeylerin doğru bir şekilde çalışmadığını size anlatma şekli olarak da değerlendirebilir.

İnsomnia’nın farklı türleri bulunmaktadır. Bazıları uykuya dalmakta güçlük çekerken diğerleri uykuda kalma veya çok erken kalkma konusunda sorun yaşarlar. Ayrıca, uyku sorunları birkaç gün ya da haftalarca süren kısa süreli ya da birkaç ay ya da daha uzun süre devam eden kronik insomnia şeklinde olabilir. 9

İnsomnia nasıl anlaşılır? İnsomnia başlangıcı ve gelişimi belirtileri şunları içerebilmektedir:

  • Gece uyumada zorluk
  • Gece uyanmak
  • Çok erken uyanmak
  • Bir gece uykusundan sonra iyi dinlenmiş hissetmemek
  • Gündüz yorgunluğu veya uyku hali
  • Sinirlilik, depresyon veya kaygı
  • Dikkat dağınıklığı, görevlere odaklanma veya hatırlama güçlüğü
  • Artan hatalar veya kazalar
  • Uyku konusunda sürekli endişeler

İnsomnia gün içindeki işlerinizi yapmayı zorlaştırıyorsa, uyku sorununuzun nedenini ve nasıl tedavi edilebileceğini belirlemek için bir doktora danışın. Doktorunuz uyku bozukluğunuz olabileceğini düşünürse, özel muayene için bir uyku merkezine başvurabilirsiniz. 10

İnsomnia nasıl geçer? Akut insomnia için tedavi gerekmemektedir. Hafif insomnia genellikle iyi uyku alışkanlıkları uygulayarak önlenebilir veya tedavi edilebilir. İnsomnia için reçetesiz uyku haplarını kullanmaktan kaçının, çünkü istenmeyen yan etkilere sahip olabilirler.

Kronik insomnia tedavisi öncelikle uykusuzluğa neden olan altta yatan durumları veya sağlık sorunlarını tedavi etmeyi içerir. İnsomnia devam ediyorsa, sağlık uzmanınız davranış terapisi önerebilir.

Davranışsal yaklaşımlar uykusuzluğunuzu kötüleştirebilecek davranışları değiştirmenize ve uykuyu teşvik etmek için yeni davranışlar öğrenmenize yardımcı olur.

Gevşeme egzersizleri, uyku kısıtlama terapisi ve yenileme gibi teknikler de yararlı olabilir. 11

İnsomnia Ameliyatı: İnsomnia için cerrahi prosedürler, yalnızca anatomik bir sorun olduğunda ele alınmaktadır. 12

İnsomnia İçin Hangi Doktora Gidilir?

Doktorunuz insomnia teşhis ve tedavisinde size yardımcı olabilir. Sağlık geçmişi ve belirtilerinize bağlı olarak, sizi bir uzmana yönlendirebilir. Örneğin, sizi nörolog, psikolog, psikiyatr veya alternatif tıp uygulayıcısına se edebilir. 13

Источник: http://drsaglik.net/insomnia-nedenleri-uykusuzluk-hastaligi-neden-olur/

İnsomnia (Uyuyamama) Nedir?

Yaşlılarda Uyku Bozukluğu (Insomnia)

Haber güncelleme tarihi 09.01.2019 11:44

İnsomnia (Uyuyamama) Nedir?

İnsomnia uyuyamama hastalığı olarak adlandırılmaktadır. Bu hastalık bir uyku sorunudur. Uyuyamama durumu, uyku bozukluğu olarak nitelendirilmektedir. Bu durum gece uykuya geçememe olarak görülür.

Uykuyadalamama ve sürekli uyuyamama sorunlarının yaşandığı bir durumdur. İnsomnia durumu yaşayan kişiler yatağa girdikten sonra gözlerini kapalı tutamazlar.

Yatakta sürekli farklı yönlere dönerek uyumaya çalışır fakat uyuyamazlar.

İnsomnia hastalığı 3 farklı şekilde görülmektedir. Bunlar geçici insomnia, kısa süreli insomnia ve kronik insomnia olarak adlandırılmaktadır. Bu durum geçici, kısa süreli ve uzun süreli yaşanabilmektedir.

Genellikle 1 kaç gece olan uyuyamama sorunu geçici bir durumdur fakat 1 hafta ile 3 hafta arasında bir süre ise kısa süreli uyuyamama hastalığıdır. Bu durum uzun olarak yaşanması ise kronik olarak görülmektedir. 3 haftadan fazla süren uyuyamama durumu kronik insomnia olarak adlandırılmaktadır.

 Eğer insomnia kronik olarak görülüyorsa bu kişiyi olumsuz şekilde etkilemektedir. Kronik bir hastalığa dönüşerek uyuma eksikliği olarak kişiye aşırı derecede zarar verebilir. Bu hastalık kişinin doğal dengesini bozarak farklı şekillerde zarar vermektedir.

Bu hastalığın tedavisi de kişiyi yorabilir. Bu nedenle uyuyamama durumu dikkate alınmalıdır. İnsomnia farklı nedenlerden dolayı ortaya çıkabilir.

Her kişide farklı belirtiler ve bulgular göstermektedir. Yaşanan durumunun nedenleri ve bulguları araştırılmalıdır. Her rahatsızlıkta olduğu gibi insomnia dikkate alınmalı ve uzman kişiye başvurulmalıdır.

Bu hastalık tedavi edilerek kişinin normal uyku düzenine geçişi sağlanmalıdır. İnsomnia tedavisinde farklı yöntemler uygulanmaktadır. Doktor tarafından önerilen tedavi şekli en doğru olanıdır.

Bu nedenle doktor gözetimi altında olunması gerekir. 

İnsomnia (Uyuyamama) Belirtileri

  • Anksiyete ya da asabiyet
  • Konsantrasyon zorlukları
  • Depresif ruh hali
  • Uykuya geçişte zorluk
  • Uykuda kalmada zorluk
  • Gün içinde uyuklamak
  • Yorgunluk
  • Çalışma ya da okul performansında düşüş

İnsomnia yani uyuyamama hastalığı farklı bulgularla ortaya çıkmaktadır.

Genel olarak ilk belirtileri uykuya geçememe ve uykuya geçme de zorluk olarak görülmektedir. Kişilerde asabiyet ve tedirginlik yaşanır. Bu durum depresif bir ruh haline neden olmaktadır. Kişilerde konsatrasyon zorlukları yaşanır. Bu durum okul ya da çalışma hayatlarında düşüşü gösterir.

Gün içinde uyuklama hali sıklıkla görülen belirtiler arasındadır. 

İnsomnia (Uyuyamama) Nedenleri

  • Alkol kullanımı
  • Anksiyete ya da endişe
  • Belli başlı ilaçlar
  • Vardiyalı çalışmak 
  • Kahve içmek ya da diğer kafeinli içecekler veya diğer uyarıcıları kullanmak
  • Gürültü, ışık ya da aşırı sıcaklık gibi çevresel etkiler
  • Sıcaklık basması gibi menopoz semptomları
  • Stres

İnsomnia hastalığı birçok nedenden dolayı meydana gelmektedir. Bunlar ilk olarak psikolojik nedenler olarak görülmektedir. Psikolojik nedenler birbirinden farklılık göstermektedir. Stres altındaki kişiler sürekli uyku problemleri çekmektedir. Aynı zamanda endişe, korku ve tedirginlik yaşayan insanlarda uyuyamama durumu sıklıkla görülmektedir.

Psikolojik nedenlerin yanı sıra alkol kullanımı da insomnia hastalığına neden olmaktadır. Alkolün aşırı kullanımı da bu hastalığa neden olabilir. Kullanılan bazı ilaçların farklı yan etkileri bulunmaktadır. Bu yan etkiler her kişide farklı şekilde kendini gösterir.

Bazı kişilerde ise uyuyamama hastalığı olarak görülebilir. Tüketilen içecekler ve yiyecekler de etken olabilir. Bunlar genellikle kafeinli içecekler ve uyarıcı etkisi olan içecek ve yiyeceklerdir. Meslek grupları uyku bozukluklarına sebebiyet vermektedir. İnsanlar farklı meslek gruplarında çalışmaktadırlar.

Bazı meslek grupları gece vardiyalı olarak çalışılmaktadır. Bu durumda olan kişilerin uyku düzenleri farklı olduğu için uyuyamama hastalığına yakalanma riski bulunmaktadır. Düzenli ve sağlıklı uyku için uyunacak ortam önemlidir.

Bu nedenle gürültü, ışık, aşırısıcaklık ve rahatsız yatak gibi durumlarda bu hastalığa neden olan faktörler arasındadır. 

İnsomnia (Uyuyamama) Tedavisi

İnsomnia tedavisinde önemli olan hastalığın neden olduğu faktörlerdir. Bu yüzden ilk olarak bu hastalığın nedenleri araştırılmalı ve tedavi uygulanmalıdır.

İnsomnia hastalığı uyku uzmanları, psikolog ya da pskiyatriler tarafından tedavi edilmelidir. İnsomnia birçok nedenden dolayı meydana gelmektedir.

Uzman kişiler tarafından hastanın pskolojik ve fiziksel değerlendirilmeleri yapılmalıdır. Bunların en sık rastlanan durumu psikolojik nedenlerdir.

Psikolojik nedenlerden dolayı oluşan uyuyamama durumu psikolog ya da psikiyatri uzmanları tarafından tedavi edilmektedir. Bu tedavi yönteminde genellikle kişiye psikolojik destek uygulanmaktadır.

Bu tedavinin yanı sıra ilaçtedavisi de uygulanmaktadır. İlaç tedavisi 3 – 4 hafta süreli bir tedavidir. İnsomnia hastalığı tedavisi doktorun önerdiği şekilde sürdürülmelidir.

Kesin sonuç alabilmek için tedavi süreci aksatılmamalıdır. 

Önerilen İçerik;

► İyi Bir Uyku İçin Yapılması Gerekenler!

UYARI !

İçeriğimizde yer alan yazılı ve görsel içerikler farklı kaynaklardan derlenerek oluşturulmuş, öneri ve bilgilendirme yazısıdır. Kesin teşhis ve tedavi niteliği taşımamaktadır. Herhangi bir sağlık sorunu karşısında mutlaka doktorunuza başvurunuz.

 Unutmayın sağlık sorunlarında uygulanan tedavi yöntemleri bireylerin biyolojisi, kalıtsal özellikleri, yaş, boy, kilo farklılıkları, alerjik yönleri ve bunlar gibi onlarca farklı duruma göre değişiklik gösterebilir.

Sağlık sorunlarınızın tedavisinde size ancak ve ancak doktorunuz yardımcı olabilir.

NeOldu.com

Источник: https://www.neoldu.com/insomnia-uyuyamama-nedir-10449h.htm

Uyku Bozukluğu | Dr. Adnan Çoban

Yaşlılarda Uyku Bozukluğu (Insomnia)

Insomnia, uykuya başlayamama ve/veya uykuyu sürdürememe olarak tanımlanır. İnsanlar hayatlarının bir döneminde çoğunlukla uykusuzluk sorunu yaşarlar. Ancak uyuyamama durumunun bir hastalık olması için belirli kriterleri karşılaması gerekir. Uyuyamama hastalığı yani bu durumun kronik biçimde yaşanma yaygınlığının %10 civarında olduğu düşünülmektedir.

Aslında insomnia, diğer uyku bozukluklarında da olduğu gibi kendi başına bir hastalık veya tanı değil, bir semptom, yani belirtidir. Genellikle psikolojik sorunların semptomlarından biri olarak ortaya çıktığını görürüz.

Her kişinin uyuma ve uykusunu alma süresi farklı olduğundan, bir kişinin ne kadar süre uykusuz kaldığında insomnia sorunu olduğunu söylemek için belirli bir süre vermek yanlış olur.

İnsomnia Tipleri

İnsomnia, kişinin rahatsızlığı yaşama süresine göre 3’ e ayrılır:

Bir haftadan kısa süren belirtiler; geçici insomnia

Bir haftadan üç haftaya kadar süren belirtiler; kısa süreli insomnia

Üç haftadan fazla süren belirtiler; kronik insomnia

Insomnia, her yaş grubunu etkileyen bir sorundur. Insomnia, yetişkinler arasında, kadınlarda erkeklerden daha çok görülmektedir. Insomnia, özellikle psikolojik sorun yaşayan insanlarda olmak üzere sosyal statüsü düşük kesimde ve kronik alkoliklerde daha sık görülmektedir.

Psikolojik stres, uyku bozukluğuna sebep olan en önemli faktörlerden biridir. Psikolojik sıkıntı yaşayan insanlarda geçmiş dönemlerde oluşmuş olan ya da güncel mevzulardan kaynaklanan bir stres yükü olduğundan, bu kesimde insomnia semptom olarak genellikle görülür.

Uyuyamama sorununa yol açtığına sık sık tanık olduğumuz güncel mevzular ayrılıklar, boşanma ve kayıplardır.

Insomnia problemi psikolojik sorunların bir semptomu olarak en çok görülmekle birlikte aşağıdaki durumların da bu soruna yol açma potansiyelleri yüksektir;

Jet lag (uçuştan sonra zaman farklılığından kaynaklanan uyku düzensizliği)

Vardiyalı çalışma

Aşırı veya rahatsız edici gürültü

Rahatsız edici oda sıcaklığı

Medikal veya cerrahi müdahale gerektiren hastalıklar ve/veya bu nedenle hastanede yatma

Madde, alkol gibi uyarıcı maddelerin kullanımı ve/veya kullanımının bırakılması

Yüksek irtifalarda uzun süreler kalma (Tırmanıcılarda insomnia)

Fiziksel rahatsızlıklar

Uykusuzluk (Insomnia) Belirtileri Nelerdir?

Uykuya dalmada ve uykuyu sürdürmede güçlük

Uyumaya rağmen uykuyu alamama, dinlenemediğini hissetme

Uykuya dalmada güçlük yaşama

Uykuya çabuk dalınsa bile uykunun sık sık bölünmesi

Uyanınca tekrar uyumak konusunda güçlük çekme

Aşırı Uyuma (Hypersomnia)

Aşırı uyuma bozukluğu iki şekilde görülmektedir:

Tekrarlayan Çok Uyuma Bozukluğu

Bu iki çeşit uyku bozukluğunda da aynı semptomlar görülür fakat bu semptomların sıklığı ve düzenliliği farklılık gösterir.

Birincil aşırı uyuma bozukluğu gün içinde uzun saatler boyunca uyuma biçiminde kendini gösterir. Semptomlar süreklilik sergiler.

Tekrarlayan çok uyuma bozukluğu ise bir gün ya da günlerce süren aşırı uyuma durumunun ardından aynı durumun bir süre sonra (aylar ya da seneler sonra) tekrar yaşanması ile karakterizedir.

Tekrarlayan bozuklukta uzun ve belli bir süre kişi bu bozukluğun semptomlarını göstermezken, birincil bozuklukta kişi bu semptomları sürekli olarak gösterir.

Uzun saatler uyumanın birçok sebebi vardır. Aşırı uyuma, psikolojik başka sorunların sonucu olarak ortaya çıkabilmektedir. Özellikle depresyonda olan hastalarda bu durumu sıklıkla görürüz.

Diğer taraftan, alkol ve madde kullanım sorunlarına ve ilaç kullanımına bağlı olarak da aşırı uyuma sorunu kendini gösterebilmektedir.

Vardiyalı çalışmanın uykusuzluk sorununa yol açtığı gibi, aşırı uyuma bozukluğuna da sebebiyet verebildiği görülmektedir.

Bu rahatsızlığa sahip kişiler uyanmakta güçlük çekerler, gün içinde sürekli yorgun hissederler. Gün içinde sürekli biçimde uykuları gelir ve uyuya kalırlar. Uyandıklarında dinlenmiş hissetmek bir yana, daha da yorgun hissederler.

Bu sebeplerden ötürü çok uyuma bozukluğu narkolepsi ile karıştırılır.

Narkolepsinin farkı, birden uykuya dalma ve uzun süre uykuda kalma şeklinde olması ve kişinin uyandığında kendini yorgun değil aksine yenilenmiş ve dinlenmiş olmasıdır.

Aşırı uyuma bozukluğunun belirtilerini şöyle özetleyebiliriz;

Geceleri normal süre uyuduğu halde kişinin gündüzleri aşırı uykululuk hali yaşaması

Gün içerisinde iş yerinde, araba kullanırken, toplantılarda uyku isteğinin, uyuklama halinin sürmesi ve sık sık uykuya dalınması

Uzun bir uykudan sonra uykuyu bir türlü bırakamama durumu yaşama

Uyanabilmek için çok zamana ihtiyaç duyma

Çevresindekilerin kişiyi uyandırmak için çok çaba harcaması

Çok uyuma bozukluğunun, psikolojik sorunlardan başka sebepleri olup olmadığı kesin olarak bilinmemektedir. Beynin hipotalamus bölgesinin bu bozukluğun ortaya çıkmasında etkisinin olduğu öne sürülmektedir.

Çok uyuma bozukluğu çok sık rastlanmayan bir rahatsızlıktır. Yetişkin kesimin %5’ i veya daha az bir kısmında görülmektedir.

Bu bozukluk için günümüzde ilaç tedavileri kullanılsa da, bu tedavilerin çok önemli bir etkisinin olduğu görülmemiştir. Son zamanlarda bazı araştırmacılar hipotalamusa etki eden ilaç tedavilerinin kullanılmasını önermektedir.

Aşırı uyuma bozukluğu yaşayan insanların pek çoğu psikolojik sıkıntılarının bir uzantısı olarak bu sorunu yaşadıklarından, zeminde yatan psikolojik sıkıntılar psikoterapide çalışılarak giderildiğinde aşırı uyuma halinin de ortadan kalktığı görülür.

Uykuda Soluğun Kesilmesi (Sleep Apnea)

Uykuda soluğun kesilmesi ciddi bir uyku bozukluğu olup, uykuda iken soluğun birden kesilmesi ve ardından yeniden başlaması şeklinde olur. Bir kişi tüm gece aralıksız uyuyabilse bile, bazı fiziksel nedenler varsa, horluyorsa ve çok yorulmuşsa uykuda soluğun kesilmesi durumu söz konusu olabilir.

Uykuda soluğun kesilmesi iki tür şeklinde görülür;

Zorluk çıkaran soluk kesilmesi; boğaz kaslarının genişlemesi ile birlikte görülen tür.

Merkezi soluk kesilmesi; beyin nefes alımı için doğru kaslara sinyal göndermediğinde ortaya çıkar.

Zorluk çıkaran soluk kesilmesi, boğazın arkasındaki kaslar gevşediğinde meydana çıkar.

Kaslar gevşediğinde nefes borusunda daralma yaşanır, bu da gece boyunca sürekli olarak nefesin kesilmesine yol açar. Bu durum bedendeki oksijenin azalmasına neden olur.

Beyin bu sırada bedenin nefes alamadığını algılar ve kişi uykusundan uyanır. Kişi uykusundan uyandığını fark etmez çünkü bu anlık bir durumdur.

Merkezi soluk kesilmesinde, beynin nefes almayı sağlayan doğru kaslara sinyal gönderememesi sonucu nefes almada zorluk yaşanır. Bu sebeple gün içinde uyumalar ve horlamalar başlayabilir.

Bazı kişiler ise bu iki türde birden uykuda soluk kesilmesini yaşayabilirler. Bu iki türün de belirtileri şu şekildedir;

Gün içinde aşırı uyuma ve/veya uykuya aşırı istek duyma

Yüksek sesle horlama

Uyku sırasında gözlenebilen soluk kesilmeleri

Ağız kuruluğu ve boğaz kuruluğu ile uyanma

Sabahleyin baş ağrıları

Uykuda kalmada zorluk

Uykuda Soluk Kesilmesi Sorunu Riskini Artıran Unsurlar

Aşırı kilo

Boyun çapı genişliğinin kalın olması

Hipertansiyon

Soluk borusunun darlığı

Erkek olmak

Yaşlı olmak

Genetik faktörler

Alkol ve yatıştırıcı madde kullanımı

Sigara içme

Gün içinde uzun süre oturma

Kalp rahatsızlıkları

Felç veya beyin tümörü

Günümüzde uyku apnesi için birçok tedavi türü bulunmaktadır. Uyku apnesini tedavide en çok kullanılan teknik, gece boyunca nefes almayı sağlayan dışarıdan nefes veren bir alettir. Bunun yanı sıra nefes almayı zorlaştıran bölge ile ilgili tıbbi operasyonlar da uygulanmaktadır.

Huzursuz Bacak Sendromu

Huzursuz bacak sendromu, kişi otururken veya uzanırken bacaklarının aşırı derecede rahatsız hissetmesidir. Bu sebeple kişi sürekli ayağa kalkma ve yürüme ihtiyacı duyar. Kişi bu işlemi yaptıktan sonra bacaklarındaki rahatsızlık yavaş yavaş geçme eğilimine girer.

Huzursuz bacak sendromu, herhangi bir yaşta başlayabilir ve yaşlandıkça kötüleşme eğiliminde olur. Kadınlarda görülme olasılığı erkeklere oranla daha yüksektir. Bu rahatsızlık uykunun sürekli bölünmesine, gün içinde yorgunluğa, dinlenmede ve seyahat etmede zorluğa yol açabilir.

Huzursuz bacak sendromunda kişiler bacaklarında şu rahatsızlıkları duymaktadırlar;

Kaşıntı

Kramp

Ürperme

Çekilme

Acı

Elektriklenme hissi

Gerginlik

Rahatsızlık

Yanma

Huzursuz bacak sendromu olan kişiler yaşadıkları durumları genellikle şu şekilde ifade ederler;

“Hareketsiz durumda iken başlıyor”

“Hareket etme halinde yavaşça geçiyor”

“Geceleri kötüleşiyor”

Huzursuz Bacak Sendromu’nun Nedenleri Nelerdir?

Huzursuz bacak sendromunun nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte bazı araştırmacılar bu rahatsızlığın beyinde dopaminin anormal seviyede salgılanması sonucu ortaya çıktığını iddia etmişlerdir.

Bu sendromda genetik faktörlerin rolü olduğunu ifade eden uzmanlar da vardır. Ailesinde bu rahatsızlığa sahip kişilerin %50’ sinde bu rahatsızlığın ortaya çıktığı belirtilmektedir.

Ayrıca, hamilelik sırasında değişim gösteren hormonlardan dolayı bu rahatsızlığa sahip kişilerin semptomlarının daha da kötüleştiği gözlenmiştir.

Huzursuz bacak sendromu, psikolojik sorunların bir semptomu olarak oldukça sık karşımıza çıkar. Bu sendrom şikayeti ile çözüm arayışına giren kişilerde birikimsel ve/veya güncel stres yükünün büyük çoğunlukla yüksek olduğu görülür.

Uykuda Kâbus Görme

Uykuda kâbus görme, kişinin REM uykusunda iken yoğunlaşan hisleri sonucunda kişiyi uykusundan kaldıracak aşamaya varabilen aşırı korku ve kaygı yaratan durumları rüyasında görmesi ve yaşamasıdır. Kabus esnasında yaşananlar uyanıldığında kısmen ya da çok net bir biçimde hatırlanabilir.

Gece terörleri ise, gece uzun süre boyunca aşırı derecede korkulu rüyalar görüp, uyanıldığında ise hatırlanmayan zihinsel deneyimlerdir. Gece terörleri, REM uykusunun dışında olan zamanda yaşanır, kişi bağırarak, ağlayarak ve terler içinde uyanabilir. Kişinin sakinleşmesi ve olanları anlamaya çalışması 10-15 dakikayı bulabilir.

Neden Uykuda Kabus Görürüz?

Kabus görmenin nedenleri ile ilgili çeşitli görüşler vardır. Bazı ilaçların yan etkileri korkulu rüyalar görmeye sebep olabilmektedir. Antibiyotikler, antidepresanlar ve parkinson tedavisinde kullanılan ilaçlar kâbus görmeye neden olabilir. Çok fazla alkol alma sonucunda da kabuslar yaşanabilmektedir.

Psikolojik travmalar ve çözülmeyen bilinçaltı sorunlar kabus görmenin en çok rastlanılan nedenleri olarak karşımıza çıkar. Bu duruma alkolün kendisinden ziyade, aşırı ve düzenli alkol almaya iten psikolojik sıkıntıların kabus görmeye yol açtığı alkollü olmanın da bu durumu kolaylaştırdığı söylenebilir.

Klinik çalışmalarımızda, alkol alma davranışının bağımlılık seviyesinde olduğu ya da normalin üstünde aşırı ve düzenli alkol kullanımı olduğu kişilerde büyük oranda stres yükü olduğunu görürüz.

Dolayısıyla aşırı ve düzenli alkol alma durumunda kabusların daha çok yaşanmasının nedeni altta yatan psikolojik sıkıntılar olur.

Çocukların gelişim süreçleri boyunca belli bir dönemde rüyalarında canavarlarla, cadılarla, korkutucu hayvanlarla uğraşmaları çok sık karşılaştığımız ve doğal bir durumdur.

Bu gelişimsel süreçlerinin bir parçasıdır ve yaş ilerledikçe azalır.

Eğer çocuk yaşı ilerlemesine rağmen hala bu tür kabuslar görüyor ve geceleri sık sık uyanıyorsa bu durum büyük olasılıkla psikolojik sıkıntısı olduğuna işaret eder.

Uyku Bozukluklarında Tedavi

Insomnia tedavisinde asıl yapılması gereken uyku problemine sebep olan unsurları ortadan kaldırmaktır.

Uykuda soluk kesilmesi dışındaki diğer tüm uyku bozukluklarında uyku bozukluğu yaşayan kişinin geçmiş dönem, yakın dönem veya güncel travmatik yaşantılarının olduğunu ve bu yaşantıların travmatik etkilerinin ve olumsuz duygu yüklerinin azalmadığını görürüz.

Hangi uyku bozukluğunu gelişeceği kişiden kişiye fark eder ancak uyku bozukluğunun türü ve şekli ne olursa olsun büyük çoğunlukla nedeni yaşanmış psikolojik travmaların etkisi olmaktadır.

Uyku bozukluğu yaşayan kişiler şikayet olarak genellikle uyku ile ilgili sorunlarından bahsederler. Ancak iyi bir psikolojik değerlendirme yapıldığında, altta yatan travmatik mevzuların varlığı ortaya çıkar.

Bu mevzular psikoterapide çalışıldığında kişinin yaşadığı uyku bozukluğu şikayetinin zaman içinde azaldığı ve bir süre sonra ortadan kalktığını görürüz.

Uyku bozukluklarının çözümünde EMDR yöntemi, psikoterapide travma çalışması yaparken en hızlı sonuç aldığımız yöntemdir.

Источник: https://adnancoban.com.tr/uyku_bozukluklari.html

Поделиться:
Нет комментариев

    Bir cevap yazın

    Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.